Oorzaken van nekpijn

Nekpijn is een veelvoorkomend probleem dat vroeg of laat het leven van elke volwassene kan verpesten. Het goede nieuws is echter dat het in de meeste gevallen slechts in een klein deel ernstige problemen aangeeft. De pijn kan zich beperken tot de nek en de schouders, maar kan ook in de armen uitstralen. Het gevoel kan dof zijn of zelfs als een elektrische schok. Andere symptomen - bijvoorbeeld gevoelloosheid of het gevoel van spierzwakte - kunnen helpen bij het vaststellen van de oorzaak.

Oorzaken van nekpijn

Nekpijn is een van de meest voorkomende chronische aandoeningen.

In het cervicale deel van de wervelkolom delen zenuwen, bloedvaten, spieren en banden een relatief smalle ruimte, waardoor al een kleine belasting aanzienlijke klachten kan veroorzaken.

De oorzaken van nekpijn zijn uiteenlopend, van stress via wervelafwijkingen tot verwondingen.

Predisponerende factoren kunnen depressie, angst, langdurige overbelasting, tocht of langdurige blootstelling aan kou zijn.

Afgedwongen houding

Schouderpijn komt bijzonder vaak voor bij mensen die werkzaamheden verrichten die de schoudergordel belasten (kapper, schoonheidsspecialiste, schilder, tandarts en assistent, mensen die met een computer werken). Slechte lichaamshouding op zichzelf kan ook klachten veroorzaken.

De tech-back is een moderne vorm van nekpijn, veroorzaakt door een slechte houding bij langdurig gebruik van mobiele telefoon en computer.

Eenzijdig dragen

Nekpijn kan veroorzaakt worden door ogenschijnlijk onschuldige dingen, zoals het continu op één schouder dragen van een rugzak of tas.

Het kan verrassend zijn, maar dit kan ook gebeuren als je je mobiele telefoon langdurig tussen je kin en schouder klemt tijdens een lang gesprek.

Slechte slaaphouding

Heel vaak ontstaat nekpijn tijdens het slapen. Je wordt 's ochtends wakker met pijnlijke, eenzijdige nekpijn die verergert bij het draaien van het hoofd. Dit komt door slapen met te veel of te weinig kussens. Het is kenmerkend dat je 's avonds in bed leest en je kussen tot een prop knijpt onder je hoofd. Als je zo in slaap valt, raken bepaalde delen van je nekspieren overbelast of juist bekneld.

Spierverrekking

Spierverrekking ontstaat meestal door een plotselinge beweging, krachtinspanning of val.

Een vorm hiervan is het whiplash-letsel (zweepslag). Dit is vaak een verwonding die bij een auto-ongeluk kan optreden. Door een aanrijding van achteren slaat hoofd en nek krachtig naar achteren en vervolgens met het lichaam naar voren. Het lijkt op het uiteinde van een zweep dat versnelt en een klappend geluid maakt.

Vergelijkbaar letsel kan ook optreden bij een sportongeval, lichamelijke mishandeling of bijvoorbeeld een val.

In de meeste gevallen verdwijnen de klachten binnen enkele weken (met fysiotherapie en oefentherapie). Bij sommigen (vooral bij degenen die de aanbevolen behandelingen niet volgen) worden de klachten chronisch en treden er andere blijvende complicaties op.

Scoliose

Scoliose veroorzaakt meestal klachten in de onderrug en nek. Door de vormafwijking komen de zenuwen aan de ene kant van de wervelkolom onder druk te staan, terwijl aan de andere kant de spieren overbelast raken.

Kanaalstenose

Het ruggenmerg loopt door een 'tunnel' gevormd door de wervels. Bij kanaalstenose wordt deze doorgang kleiner omdat er slijtageveranderingen en botaanwas op de wervels ontstaan.

In ernstige gevallen kan een operatie noodzakelijk zijn om ruimte te maken voor het ruggenmerg en de zenuwen. Een milde vernauwing kan zonder symptomen zijn. Later kunnen pijn, tintelingen, gevoelloosheid en spierzwakte ontstaan, die na verloop van tijd kunnen verergeren.

Stress

Achter strakke nekpijn staat zeer vaak simpelweg stress. Dit kun je 'opdoen' op je werk, binnen je gezin, maar zelfs bij de supermarkt. Een toxische relatie, een pestende collega of baas, problemen van je kind op school, financiële zorgen — vaak beginnen deze als gespannen pijn of als ernstige hoofdpijn.

Cervicale spondylose

Een algemene term voor slijtage van de tussenwervelschijven in de nek die met het ouder worden verband houdt. Naarmate de tussenwervelschijven uitdrogen en krimpen, ontstaan tekenen van osteoartritis (ontsteking) en botafzettingen aan de randen van de wervels (botsporen).

Het is zeer algemeen en verergert met de leeftijd. Meer dan 85% van de 60-plussers is aangedaan.

Niet iedereen ervaart echter klachten! Als die er zijn, reageren ze doorgaans goed op fysiotherapie.

Hernia van de tussenwervelschijf (hernia)

Problemen met de tussenwervelschijven tussen de wervels in de nek kunnen nekpijn veroorzaken.

Het buitenste deel van de tussenwervelschijf is een hardere, rubberachtige vezelring die een zachte, gelachtige kern omsluit. Een hernia ontstaat wanneer de vezelring verzwakt of scheurt en een deel van de gelachtige kern naar buiten wordt gedrukt.

Het probleem ontstaat wanneer de uitpuilende materiaal druk uitoefent op of 'prikkelt' de zenuw die tussen twee opeenvolgende wervels uitkomt. Zo'n toestand kan overal langs de wervelkolom optreden. Als het in het cervicale gedeelte gebeurt, kan dit pijn, gevoelloosheid of spierzwakte in de nek, schouderstreek en armen veroorzaken.

Een hernia veroorzaakt niet altijd symptomen! Als de tussenwervelschijf in een richting uitpuilt waar geen zenuw zit, zijn er geen klachten.

Een hernia vereist meestal alleen een operatie als deze volledig afscheurt (niet alleen uitpuilt) en op een zenuw drukt (constante pijn, gevoelsstoornis of bewegingsstoornis zoals verlamming veroorzaakt).

Bij mildere gevallen helpt fysiotherapie en het versterken van de wervelondersteunende spieren.

Fibromyalgie

Komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Het wordt gekenmerkt door musculoskeletale pijn, vergezeld van vermoeidheid, slaap-, geheugen- en stemmingsproblemen. Onderzoekers denken dat bij mensen met fibromyalgie de hersenen en het ruggenmerg pijnlijke en niet-pijnlijke signalen abnormaal verwerken. Daardoor veroorzaakt de pijnbeleving veel meer lijden dan op basis van de omvang van de fysieke afwijking te verwachten zou zijn.

De symptomen worden vaak uitgelokt door emotionele stress, lichamelijke inspanning, verwonding of een operatie. Soms verschijnen ze zonder enige uitlokkende gebeurtenis.

Spierpijn kan gepaard gaan met spanningshoofdpijn, kaakgewrichtspijn, prikkelbare darm, angst en depressie.

Hoewel er geen genezing is, kunnen verschillende medicijnen helpen de symptomen onder controle te houden. Lichaamsbeweging, ontspanning en een stressverminderende levensstijl zijn ook gunstig.

Meningitis (hersenvliesontsteking)

Ontsteking van de membranen (hersenvliezen) die het brein en het ruggenmerg omringen. Typische tekenen en symptomen zijn hoofdpijn, koorts en een stijve nek.

Meestal wordt het veroorzaakt door een virusinfectie, maar bacteriële, parasitaire en schimmelinfecties zijn ook mogelijk. Hoewel meningitis in sommige gevallen zonder behandeling binnen enkele weken kan verbeteren, kan het ook levensbedreigend zijn. Daarom moet meningitis altijd serieus worden genomen en vereist het spoedeisende behandeling met antibiotica wanneer bacterieel vermoeden bestaat.

Neem bij vermoeden onmiddellijk contact op met een arts! Tijdige behandeling kan ernstige complicaties voorkomen.

Artrose (osteoartritis)

De meest voorkomende vorm van gewrichtsontsteking, die wereldwijd miljoenen mensen treft. De beschermende kraakbeenschijven aan het einde van botten worden geleidelijk vernietigd. Het kan elk gewricht aantasten, maar komt het meest voor in de handen, knieën, heupen en de wervelkolom.

De symptomen zijn meestal goed behandelbaar, maar de reeds ontstane gewrichtsschade is onomkeerbaar. Een actieve levensstijl, regelmatige lichaamsbeweging, het behouden van een gezond gewicht en bepaalde fysiotherapeutische behandelingen kunnen de progressie vertragen en helpen pijn te verminderen en de gewrichtsfunctie te verbeteren.

Reumatoïde artritis

Een chronische ontstekingsziekte die naast de gewrichten ook verschillende lichaamssystemen kan beschadigen, waaronder de huid, ogen, longen, het hart en de bloedvaten. Het is een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem ten onrechte de eigen lichaamsweefsels aanvalt en beschadigt.

In tegenstelling tot de slijtage van artrose veroorzaakt reumatoïde artritis pijnlijke zwelling van de gewrichten, wat uiteindelijk kan leiden tot botverlies en vervorming van het gewricht.

Hoewel nieuwe geneesmiddelen de behandelingsmogelijkheden aanzienlijk hebben verbeterd, kan ernstige reumatoïde artritis nog steeds lichamelijke beperkingen veroorzaken.

Aan de opgesomde aandoeningen gaat vaak nekpijn gepaard

Wanneer moet je naar de arts?

Nekpijn veroorzaakt door spierspanning of -verrekking verdwijnt meestal binnen enkele dagen vanzelf en is meestal gebaat bij conservatieve (niet-chirurgische) behandeling. Nekpijn die langer dan enkele weken aanhoudt, reageert over het algemeen goed op lichaamsbeweging, rekken, fysiotherapie, massage en geduldig afwachten.

Probeer de volgende huismiddeltjes om het ongemak te verlichten:

• IJs of warmte: breng dagelijks drie keer of vaker 15 minuten een ijskompres aan (bijvoorbeeld een zak bevroren doperwten) op je nek. Een hete douche of bad kan helpen gespannen spieren te ontspannen.
• Rekken: rek je nekspieren door voorzichtig je hoofd van de ene naar de andere kant te draaien, en omhoog en omlaag te bewegen.
• Massage: wrijven van pijnlijke plekken in de nek kan helpen bij het verminderen van spierkrampen.
• Houdingsverbetering: oefen een goede houding, vooral als je de hele dag achter een computer zit. Zorg voor rugsteun en dat het computerscherm op ooghoogte staat.

Ga naar een arts als je nekpijn

• ondanks huismiddeltjes verergert
• na enkele weken zelfbehandeling aanhoudt
• uitstraalt naar je armen of benen
• gepaard gaat met hoofdpijn, gevoelloosheid of tintelingen

Vraag direct spoedeisende hulp als de nekpijn...

• ontstond na trauma (letsel): zoals bij een auto-ongeluk, sportongeval of val.
• gepaard gaat met spierzwakte: bijvoorbeeld wanneer je arm verzwakt is naast de nekpijn. Dit kan een teken van een ernstiger probleem zijn.
• gepaard gaat met hoge koorts: als je bij hevige nekpijn ook hoge koorts hebt, kan dit een teken van meningitis zijn.

Bij nekpijn die geen spoedeisende hulp vereist

Functionele oefentherapie en medische massage worden aanbevolen.

De grootste hulp kan echter het spierstimulatie-apparaat bieden. Reeds 15-20 minuten behandeling vermindert spierspanning en stijfheid en verlaagt de pijn. Enkele dagen toepassing kan bij de meeste genoemde gevallen aanzienlijke verbetering geven, zelfs bij klachten veroorzaakt door een hernia.