Langdurige stress en de relatie met ziekten

De hierboven beschreven medische kijk is de reden waarom de meeste mensen ziekte zien als een fysieke afwijking van het lichaam. Uit mijn praktijkervaring weet ik bijvoorbeeld dat bij veel mensen die met verdenking op een "hartaanval" en met ernstige kortademigheid/benauwdheid door de ambulance met spoed naar het ziekenhuis worden gebracht, er geen afwijkingen zijn aan te tonen op het ECG, in de bloedwaarden, er is niets afwijkends op de echo van het hart en zelfs niet bij een inspanning-ECG. Met andere woorden: ze hebben zeker geen myocardinfarct gekregen, er is geen longziekte, maar hun subjectieve klachten komen volledig overeen met wat in medische leerboeken staat beschreven.

Waar moet je in zulke gevallen aan denken?

Achter dit soort gevallen — die de subjectieve symptomen van een ziekte volledig nabootsen maar waarbij geen meetbare afwijking wordt gevonden — zit in de meeste gevallen langdurige stress.

Stress is overigens de natuurlijke reactie van je lichaam op iets dat jou raakt. In normale omstandigheden is het een nuttig proces dat je bij bedreiging voorbereidt op de "strijd", om jezelf te verdedigen. Dat ervaar je bijvoorbeeld als je ergens van schrikt. Plotseling komt er een grote hoeveelheid hormonen vrij in je lichaam en die werken explosief. Je lichaam spant zich in een oogwenk aan, klaar om jezelf te verdedigen, weg te rennen, enz. Als het gevaar voorbij is, verdwijnt de door stress veroorzaakte spanning weer en keert je lichaam terug naar de normale toestand.

Als de stress echter voortdurend en langdurig aanhoudt, kun je na verloop van tijd nadelige effecten merken. Langdurige stress kan bijvoorbeeld je immuunsysteem verzwakken en kun je van de ene verkoudheid in de andere vallen. Depressie kan optreden en je kunt lusteloos worden, of juist voortdurende prikkelbaarheid kan problemen veroorzaken. Als de stress niet ophoudt, kunnen lichamelijke klachten ontstaan. De symptomen kunnen zeer divers zijn, waardoor ze verward kunnen worden met klachten die door een echt ernstige ziekte worden veroorzaakt, maar er is geen meetbare afwijking vast te stellen.

De belangrijkste stressbronnen

Er zijn ontzettend veel dingen die stress kunnen veroorzaken! Vaak zijn het zaken die in de mist van het verleden vervagen, soms ogenschijnlijk onbelangrijke dingen, die vaak buitengewoon moeilijk te ontdekken of te doorgronden zijn. Soms is er ook geen oplossing voor een volstrekt duidelijke uitlokkende oorzaak, bijvoorbeeld het "terroriseren" door een alcoholistische familielid waar je je tegenwoordig wettelijk niet zomaar aan kunt onttrekken.

• relaties (partnerschap, moeder-kind, vader-kind, ouder-kind relaties, enz.)
• financiële situatie (geldzorgen, bijv. financiële onzekerheid, stress door aflossing van leningen, enz.)
• werkgerelateerd (bijv. een baan die je niet leuk vindt, conflicten met de baas of collegaʼs, hoge verwachtingen, prestatiedruk, enz.)
• seksuele relaties (bijv. geheimgehouden relaties, seksuele misbruik door een familielid of ander, ongeschikte partner, enz.)
• slaapproblemen
• angst voor ziekte of de dood
• levenssituaties (plotseling overlijden, onverwerkt verlies, enz.)
• het vermogen om normale taken uit te voeren (verlies van arbeidsvermogen door een ongeluk, handicap, enz.)

De val van de "psychische aandoeningen"

Omdat de medische wetenschap geen bewijs heeft gevonden voor het bestaan van de "ziel", beschouwen helaas veel mensen, zelfs binnen de medische beroepsgroep — vooral oudere, ouderwetse artsen — klachten veroorzaakt door langdurige stress niet als serieus. Een tijdlang sturen ze je van het ene onderzoek naar het andere, en omdat alles negatief is, raken ze het op een gegeven moment "beu". Ze stempelen je als "psychisch ziek" en nemen je daarna niet meer serieus. Met welke klacht je ook komt, zonder onderzoek schrijven ze direct een beetje angstremmer, stemmingsverbeterend middel, kalmeringsmiddel of slaappil voor. Als je dit ervaart, wees dan op je hoede — je arts heeft de hoop opgegeven om verder te zoeken en te ontdekken wat er echt aan de hand is. Natuurlijk is het ook waar dat de gebruikelijke behandeling voor psychische klachten — "neem een paar pillen of capsules, of we doen een kleine ingreep" — GEEN oplossing biedt!

Medicijnen lossen de oorzaken van stress niet op, ze maskeren alleen de symptomen!

Situaties die langdurige stress veroorzaken kun je niet oplossen met wat pillen of capsules!

Om het begrijpelijk te maken, nemen we een eenvoudig voorbeeld. Stel dat je hond in huis naar binnen rent en midden in de kamer op de vloer poept. Jij lost het op door op elegante wijze het kleed over de hoop te trekken. Is dat een oplossing? Nee! De stront (pardon voor de uitdrukking) blijft daar liggen. Na verloop van tijd bederft het de vloer en het kleed, terwijl de hoop er nog steeds ligt en je er de geur van ruikt. Er is maar één goede oplossing: je pakt het vieze werk op, schraapt het weg, dweilt en ruimt het op.

Zo werkt het ook in je leven! Sommige medicijnen kunnen je stemming verbeteren, ze kunnen je angst onderdrukken, maar dat betekent niet dat het probleem is opgelost! Onopgeloste stress "blijft op je ziel kauwen"! Het kan lijken dat je het met medicijnen goed hebt weggestopt en verborgen, maar na verloop van tijd zal het ergens weer naar boven komen! Eerst zorgt het voor milde, daarna voor steeds ernstiger lichamelijke symptomen.

Pas op! De klachten veroorzaakt door langdurige stress zijn maar een beperkte tijd omkeerbaar! Als je de stress niet wegneemt, kun je een stadium bereiken waarin het al te laat is! Jarenlang uitgestelde oplossingen kunnen tot echte lichamelijke ziekten leiden, die je uiteindelijk blijvend ziek kunnen maken.

Wat kan de oplossing zijn voor langdurige stress?

Als je het stukje over stressbronnen nog eens bekijkt, realiseer je je: het zijn dingen die stress veroorzaken die niet met traditionele medische methoden kunnen worden behandeld.

Een verslechterde relatie met je partner los je niet op met een pil, en al helemaal niet met een injectie. De woede, vernedering enz. die in je vanbinnen borrelt, kan geen scalpel wegsnijden. Een tirannieke baas op het werk wordt ook niet "door de poes meegenomen"!

Stressmanagement betekent hoe je reageert op de gebeurtenissen of situaties die stress veroorzaken. De eerste en belangrijkste stap van de behandeling is het identificeren en erkennen van de oorzaken! Maar zelfs als je de oorzaak hebt herkend, is de oplossing slechts in een deel van de gevallen eenvoudig. Van een tirannieke baas of een lastige collega kun je je meestal relatief eenvoudig bevrijden door van baan te veranderen. Maar uit de greep van een tirannieke vader of een alcoholische echtgenoot kom je lang niet zo gemakkelijk vrij. Net zoals een slechte jeugdherinnering, het verlies van een dierbare of de lasten van een hypotheekschuld zaken zijn die erg moeilijk te verwerken en op te lossen zijn.

Meestal lukt dat niet zelfstandig. Hoewel de steun van een goede vriend of vriendin soms al genoeg kan zijn, is het beter om een deskundige te raadplegen. Het achterhalen en oplossen van geestelijke klachten kan je leven redden! Dat meen ik zeer ernstig.

Verminder de stress zoveel als je zelf kunt! Wissel van baan, bespreek de problemen met je partner en familieleden. En zoek een ondersteunende psycholoog die je kan helpen je emotionele evenwicht terug te vinden. Schaam je er niet voor! Het kan je leven redden!