Hernia van de tussenwervelschijf – wat kun je eraan doen?

Wegen die naar een hernia leiden en mogelijkheden voor preventie

De botten van de wervelkolom blijven zich ontwikkelen tot het einde van de puberteit. Daarna niet meer.

Je wervelkolom draagt je lichaam. Bij het lopen drukt je lichaamsgewicht bij elke stap op die kolom. De wervels, de tussenwervelschijven, de bindweefsels en de spieren die de rug ondersteunen dempen samen de schokken.

Zolang je rugondersteunende spieren sterk genoeg zijn, heb je geen probleem. Dit schokabsorberende systeem kan om verschillende redenen verzwakken of ontregeld raken.

Achter rugklachten zit meestal iets dat jij zelf of je levensstijl veroorzaakt.

• Een acute verwonding ontstaat meestal door een ongeluk, zoals een val of botsing. Dat kan zelfs de meest voorzichtigen overkomen.
• Genetische aanleg – die krijg je van je ouders. Voor die aanleg kun je niets, maar alléén daardoor ontstaat geen hernia. Als je gewrichtsbanden losser zijn of er komt hernia voor in je familie, moet je bewust maatregelen nemen om het te voorkomen. De losse banden kun je deels vervangen door je rugondersteunende spieren sterker te maken. Voor jou is daarom regelmatige ruggymnastiek, yoga, enz. eigenlijk verplicht.
• Als je overgewicht hebt, komt er meer belasting op je spieren dan gepland. Het is alsof je voortdurend iets sjouwt, alsof er altijd een zak op je schouder hangt. Je voelt al aan dat je rug hier niet voor ontworpen is. Als je te zwaar bent, streef er dan naar af te vallen, of train bijzonder veel je rugspieren zodat ze het dragen aankunnen. Overgewicht en ongetrainde spieren leiden vrijwel automatisch tot rugpijn en bereiden ook andere gewrichtsproblemen voor.
• Als je zwaar fysiek werk doet, dragen je spieren misschien nog je eigen lichaamsgewicht, maar niet het gewicht van de voorwerpen die je regelmatig moet tillen.
• Een chauffeur of een pneumatische hamerbediener wordt continu aan vibraties blootgesteld. In zulke beroepen krijgt de wervelkolom meer belasting dan normaal.
• Tegenwoordig is de meest voorkomende oorzaak echter zittend/staand werk en gebrek aan beweging. Je zit op kantoor, in de bus, de metro, de auto, voor de tv, in de bioscoop, in het theater… overal.

Mijn raad

Als je de kans op preventie voorbij laat gaan en er ontstaat een hernia, dan kun je je toestand alleen maar moeizaam weer herstellen. Preventie is niet duur. Een hernia "terugdraaien" daarentegen is dat wel.

Je zult meerdere hulpmiddelen en specialisten nodig hebben: een fysiotherapeut, fysio-therapeut (fysikotherapeut), masseur, spierstimulator, softlaser apparaat, therapeutische ultrasone therapie... Je moet hun deskundigheid betalen en de apparaten aanschaffen. Dat zal extra pijnlijk zijn omdat je hernia je ervan weerhoudt te werken en inkomen te verwerven.

Mijn advies: zorg dat je niet bij een hernia uitkomt! Met regelmatige ruggymnastiek kun je dit relatief "goedkoop" voorkomen.

Hoe een hernia ontstaat

In het dagelijks taalgebruik is de term 'gerincsérv' wijdverbreid, maar dat is niet precies. In feite is de tussenwervelschijf tussen de wervels aangedaan; de correcte term zou tussenwervelschijfhernia zijn.

De tussenwervelschijf bestaat uit een buitenste vezelring en de door die ring bijeengehouden geleiachtige kern. Denk aan een donut gevuld met jam. Buiten de deeglaag (zoals de vezelring) en binnenin de jam (zoals de geleiachtige kern). De jam is onzichtbaar en blijft binnen, tenzij je erop drukt, het deeg scheurt en de jam naar buiten kan. Ga er nu eens op zitten… hij wordt verpletterd. Snap je het? Hoe groter de belasting op je tussenwervelschijf, hoe meer de geleiachtige kern "uitgewreven" kan worden.

Er is rondom de wervelkolom weinig ruimte. Er is dus geen plaats waar die "kern" heen kan lopen! Maar er zijn wel veel gevoelige structuren: hier loopt het ruggenmerg en de zenuwwortels die tussen de wervels uitkomen.

Als je geluk hebt, scheurt de schijf in een richting waarbij de kern de zenuw niet indrukt – in dat geval heb je ondanks de hernia geen klachten.

Meestal wordt een hernia pas duidelijk als de pijn je laten bewegen onmogelijk maakt. Dat wordt niet zozeer door de hernia zelf veroorzaakt, maar doordat deze het ruggenmerg of een zenuwwortel samendrukt. De plaats en het karakter van je klachten hangen af van de hoogte van de wervel waarop de hernia zit.

Omdat de grootste belasting zich concentreert in het lendengebied van je rug, ontstaat daar het vaakst een hernia. Maar het kan ook in de nek of middenrug voorkomen.

Symptomen van een hernia

Meestal is het een sterke, scherpe, scheurende, stekende pijn die je in een gedwongen houding verlamt en je gewoon niet laat bewegen. Bij toename van de buikwanddruk (niezen, hoesten, persen) neemt de wortelpijn doorgaans toe; de pijn vermindert bij liggen met een uitgestrekt been en een gebogen heup.

De pijn straalt uit naar het verzorgingsgebied van de aangetaste zenuw (dermatoom), waar ook gevoelsstoornissen kunnen optreden (brandend gevoel, tintelingen, gevoelloosheid). De reflexen kunnen verminderen of verdwijnen.

Blijft een zenuw langdurig onder druk staan, dan kan de motorische zenuw "beschadigen" waardoor spierzwakte en zelfs perifere verlamming mogelijk zijn.

Lees mijn artikel over dermatoomgebieden en bekijk de figuren daarin goed.

Op basis van de plaats van je pijn kun je zelf vaak bepalen bij welke wervel de oorzaak ligt.

Wat te doen bij een hernia

De hierboven beschreven klachten dwingen je waarschijnlijk naar een arts. Als dat niet het geval is, stel dan het onderzoek niet uit. Het is belangrijk precies te weten wat er aan de hand is.

De arts beslist over de te nemen stappen. Een operatie komt meestal in beeld als de hernia zulke grote druk op de zenuw uitoefent dat er neurologische uitvalsverschijnselen of verlamming ontstaan. Als onmiddellijke operatie niet nodig is, start men met conservatieve behandeling. Als er na 6 weken nog geen wezenlijke verbetering is, kan men om een "indirecte" reden toch tot operatie besluiten.

In de meeste gevallen is chirurgie niet geïndiceerd; de behandeling vermindert de klachten, maar lost ze niet op. Een plotselinge beweging, een nies of het optillen van een klein gewicht kan de pijn weer uitlokken. Dat bemoeilijkt het dagelijkse leven sterk.

Bij een hernia moet je fysieke inspanning vermijden zolang je revalidatie duurt. Slaap op een hard matras (zachte en veerkrachtige matras is niet goed), lig op je zij met opgetrokken knieën en "geronde" onderrug. Dat ontlast de lenden tussenwervelschijven.

De medicamenteuze behandeling van lumbago richt zich op pijnverlichting en ontspanning van de spieren. Orale medicatie bereikt echter niet alleen de pijnlijke plek maar verspreidt zich door je hele lichaam. Ze werken ook op plaatsen waar dat niet nodig is – dat kan leiden tot ongewenste bijwerkingen, zeker als je ze langere tijd moet gebruiken. Veel patiënten denken dat ze er alles mee oplossen… en worden niet geïnformeerd dat dat niet zo is. Voor herstel is veel meer nodig dan alleen pillen.

Naast medicatie zal men waarschijnlijk ook fysio-therapeutische behandelingen voorschrijven: ultrasone therapie, elektrotherapie, softlaser en magnetische behandelingen in combinatie. Deze effecten ontwikkelen zich langzaam en zodra je een gunstig effect begint te voelen, is de voorgeschreven kuur vaak al afgelopen. Je krijgt niet zomaar meer "gratis" behandelingen via de staat en je voelt het zelf ook: je bent half genezen...

Helaas moet ik zeggen: vanaf dat moment sta je er grotendeels alleen voor. Dan moet je particuliere zorgverleners, fysiotherapeuten en fysio-therapeuten inschakelen.

Methoden die symptoombestrijding bieden

Je kunt een reeks thuistoestellen gebruiken die je klachten bij een hernia kunnen verminderen. Deze apparaten zijn zo ontworpen dat je ze eenvoudig, effectief en veilig kunt gebruiken. Het is niet erg ingewikkeld, maar niet helemaal zonder risico – echt schade kun je echter alleen veroorzaken als je de regels en aanbevelingen negeert.

Je moet begrijpen dat verschillende medische apparaten op verschillende manieren werken en voor andere doelen bestemd zijn. Het doel is altijd herstel van je gezondheid, maar ze doen dat op verschillende wijzen. Het is zoals schep, mes, vork: allemaal voor eten, maar elk voor iets anders.

Eerst kijken we naar apparaten die helpen dat je pijn vermindert of zelfs verdwijnt, maar die op lange termijn niets toevoegen aan de behandeling en de oorspronkelijke toestand niet herstellen. Zo kun je wel pijnvrij zijn, maar kan het altijd terugkomen.

Massagerol (Foam-Roller)

Een FoamRoller massagerol kan gebruikt worden om spierpijn te verlichten, spierstijfheid en triggerpoints te verminderen, voor rekken, warming-up en het verbeteren van spierregeneratie.

Het grootste voordeel van rollen is dat het veel voordelen van fysiotherapie en massage combineert. Een massagerol is goedkoper dan een enkele therapiesessie en gaat jaren mee. Natuurlijk vervangt hij geen therapie of massage, maar voor wie weinig behandelingen kan betalen, is de rol een zeer rendabele keuze en de moeite waard om te gebruiken.

Tijdens het rollen rekken en ontspannen de spieren. Het perst bloed uit de spieren terwijl er vers bloed naar binnen stroomt, rijk aan essentiële voedingsstoffen zoals zuurstof en glycogeen, naar spieren, fascia en pezen. Je kunt de druk van de rol – de sterkte van de massage – regelen. Hoe meer van je lichaamsgewicht je erop legt, hoe groter de druk.

Beter doorbloed en lossere spieren doen minder pijn bij beweging. De verbeterde doorbloeding spoelt afvalstoffen weg. Spieren krijgen sneller noodzakelijke voedingsstoffen, wat een betere regeneratie oplevert.

TENS-behandeling

Je kunt ervoor kiezen de bijwerkingen van pijnstillers te vermijden en pijnverlichting met TENS te gebruiken. Deze eenvoudig uit te voeren behandeling werkt op twee plaatsen en het effect houdt enkele uren na de behandeling aan.
Omdat een hernia langdurige pijn kan geven (soms weken), kies je een apparaat met een zogenaamd gemoduleerd TENS-programma. Apparaten zonder zo'n modulatie geven slechts enkele dagen pijnverlichting omdat de hersenen aan de stimulatie wennen (helaas bevatten de meest gebruikte Omron- en Beurer-stimulatoren dit niet, daarom zijn ze bij hernia slechts tijdelijk effectief)!
BELANGRIJK: TENS is een symptoombestrijding. Het vermindert je pijn, maar heeft geen therapeutisch effect op de hernia zelf.

Deze TENS-apparaten raad ik aan: Dolito, Myolito, MyoBravo, Elite SII, Genesy SII, Premium 400, Genesy 300 Pro

Behandeling met microstroom

Deze geeft doorgaans effectievere pijnverlichting dan TENS, maar alleen modernere en nog betrekkelijk duurdere apparaten bieden deze behandeling aan. Het is niet alleen symptoombestrijding: het vermindert de oedeemvorming rond de zenuwwortel die door de hernia wordt ingedrukt en verlicht daardoor pijn. Het stimuleert de regeneratie van beschadigd weefsel. Ook deze methode lost de hernia zelf niet op.

Deze MENS-apparaten adviseer ik: Genesy 300 Pro, Premium 400, Genesy 600, Genesy 1500, Genesy 3000, enz.

Ultrasond behandeling

Ultrasone stralen verwarmen de weefsels, de bloedcirculatie versnelt, stijve spieren ontspannen en het oedeem rond de zenuwwortel neemt af. Het effect ontstaat langzamer dan bij softlaser, en er kunnen meerdere behandelingen nodig zijn. Ultrasone apparaten zijn goedkoper dan softlaser apparaten. Bij ultrason moet je ook op de juiste dosering letten en je mag niet direct over de wervelkolom behandelen, maar alleen aan beide zijden van de wervelkolom, op de rugondersteunende spieren. Ultrasond vermindert pijn, maar lost noch de hernia op, noch de onderliggende oorzaak.

Hier vind je therapeutische ultrasone apparaten: M-Sonic 950, MediSound 3000

Softlaser behandeling

De werking lijkt op die van microstroom. Het vermindert het oedeem rond de zenuwwortel, wat leidt tot pijnvermindering. De American College of Physicians (ACP) beveelt op basis van een studie uit 2017 softlasertherapie aan als eerste te overwegen behandeling bij een (niet-operabele) hernia. In twee derde van de gevallen kon een operatie daardoor worden vermeden. Een softlaser apparaat is duurder dan microstroom- of TENS-apparatuur, en ook dit is geen definitieve oplossing voor de hernia, omdat het noch de hernia zelf noch de oorzaak weghaalt.

Softlaser apparaten die geschikte behandeling bieden: Personal Laser L400, B-Cure Laser Pro, Energy Laser L500 Pro, Energy Laser L2000

Spierstimulatie en hernia – effectieve hulp

Als je zover in het lezen gekomen bent, weet je al: een hernia ontstaat doordat de kracht van je spieren om de afstand tussen de wervels te behouden om welke reden dan ook onvoldoende is. Daardoor komt er zoveel druk op de tussenwervelschijf dat de kern eruit wordt gedrukt – zo ontstaat de tussenwervelschijfhernia.

Hoewel regelmatige rugversterkende oefeningen de kans op een hernia kunnen verkleinen, is bij een bestaande hernia trainen erg risicovol en zelfs te vermijden! Als je namelijk met die zwakke rugspieren begint met rugversterkende oefeningen die juist aan de basis van de hernia liggen, maak je de situatie vaak erger.

Hier komt spierstimulatie (spierstimulatie, EMS) in beeld. Met deze methode kun je je rugspieren versterken zonder extra gewicht of belasting op je wervelkolom te zetten en zonder meer schade te veroorzaken.

Deze spierstimulatoren raad ik aan: MyoBravo, Elite, Elite 150, Premium 400, Genesy 300 Pro, Genesy 1500, Genesy 3000, enz.

Het doel van spierstimulatie is je rug- en wervelkolomondersteunende spieren zo te versterken dat ruggymnastiek, yoga of zelfs fitness voor jou veilig wordt.

Wat betreft het effect verschilt spierstimulatie voor de spier niet wezenlijk van traditionele training. Als een spier sterker wordt door training, wordt hij ook sterker door stimulatie. Het enige verschil is efficiëntie en tijd. Lees mijn artikel over de theoretische basis van stimulatie en je zult begrijpen dat spierstimulatie effectiever kan zijn dan training en daarom in kortere tijd een bepaalde spiergroep kan ontwikkelen.

Natuurlijk vervangt stimulatie geen training; het vult die aan. Bij hernia is het echter de enige mogelijke en effectieve methode. Je moet dagelijks minstens eenmaal behandelen. Na 2-3 weken voel je verbetering. Binnen 2-3 maanden kun je je spieren zo ver hebben versterkt dat je rustig kunt overstappen op actieve lichaamsbeweging.

En hier het volgende nieuws: vanaf dat moment mag je de training niet laten zitten. Doe je namelijk niets, dan verliezen je moeizaam opgebouwde spieren hun kracht binnen ongeveer 2-3 weken en zit je weer met je hernia...

Maar jij hebt daar toch niet voor geknokt!? TOCH?!?

Lees ook mijn artikel Rugspierversterking met 4-kanaals spierstimulator! Daarin vind je ook een driedelig, dagelijks uitgesplitst "trainingsschema" dat kan helpen bij het terugopbouwen van je wervelkolomondersteunende spieren.