Elektrische behandeling en metalen implantaten
Al decennia wordt beweerd dat TENS, EMS, FES en MENS niet mogen worden toegepast in de buurt van of direct boven metalen implantaten. Maar is dat echt iets om zo bang voor te zijn? Wat is de waarheid?
Aangezien elektrische behandelingen steeds meer terrein winnen en er veel apparaten voor thuisgebruik verkrijgbaar zijn, is het belangrijk te weten of dergelijke apparaten risico's met zich meebrengen.
Mensen zijn van oudsher bang voor elektriciteit – deels terecht. De verboden rond elektrotherapie-apparaten worden echter langzaam maar zeker herzien!
Laten we het stap voor stap bekijken!
Er zijn twee soorten implantaten
- ACTIEVE implantaten. Apparaten die op een batterij of accu werken. Denk aan de pacemaker, de defibrillator, de insulinepomp en andere.
- PASSIEVE implantaten. De meeste worden gebruikt voor de fixatie van botten, zoals een mergpen, schroef of plaat. Maar een compleet gewricht (bijv. knie, heup) kan ook uit metaal vervaardigd zijn.
Actieve implantaten
Actieve implantaten werken elektrisch. De pacemaker en de defibrillator bijvoorbeeld bewaken de elektrische activiteit van het hart en treden in werking als ze levensbedreigende, abnormale hartfuncties waarnemen.
Jarenlang werd aangenomen dat een externe elektrische impuls (bijvoorbeeld van een stimulatieapparaat) deze apparaten kan verstoren. De aanname was dat de signalen van het apparaat en het hart "in elkaar zouden kunnen overlopen", en door interferentie (het samensmelten van signalen) de pacemaker foutief zou kunnen reageren. Daarom werden elektrische behandelingen afgeraden bij aanwezigheid van een actief implantaat.
In Hongarije deelt nog steeds de meerderheid van de artsen deze opvatting… maar laten we kijken wat anderen hierover zeggen.
Het Amerikaanse Mayo Clinic-netwerk is een van de meest gerespecteerde en hoogstaande medische instituten.
Onderzoekers daar onderzochten de kwestie al in 1988 en publiceerden hun resultaten onder de titel "Is transcutane elektrische zenuwstimulatie veilig bij patiënten met een permanente pacemaker?". De studie is ondertekend door Mary Jane Rasmussen, R.N.; David L. Hayes, M.D.; Ronald E. Vlietstra, M.B., Ch.B.; en Gudni Thorsteinsson, M.D.
Samenvatting van het onderzoek:
"Bij 51 patiënten met 20 verschillende typen permanente pacemakers hebben we transcutane elektrische zenuwstimulatie-tests uitgevoerd op vier anatomische locaties – de lendenstreek, de cervicale wervelkolom, de linker kuit en een onderarmgebied dat ipsilateraal (aan dezelfde lichaamszijde) ten opzichte van de pacemaker lag. Bij gemiddelde stimulatie van 24,7 Hz trad geen interferentie, blokkade of herprogrammering van de pacemakers op. De nabijheid van de stimulatieplaats tot de impulsgenerator had geen effect. We onderzochten geen elektroden die parallel lagen aan de pacemakerleiding; die positie baart anderen zorgen en moet waarschijnlijk vermeden worden totdat die als veilig is aangetoond. Op basis van onze resultaten menen we dat transcutane zenuwstimulatie veilig kan worden uitgevoerd bij de meeste patiënten met een permanente pacemaker."
Passieve implantaten
Bij passieve implantaten (schroeven, platen en andere metalen fixaties) werd vroeger aangenomen dat het metaal de stroom zou geleiden en zelfs warm kon worden, met nadelige effecten op de omliggende weefsels en vooral het beenmerg. Toen deze zienswijze ontstond, werden voornamelijk ijzer- en staallegeringen gebruikt en waren elektrotherapie-apparaten minder verfijnd.
Intussen zijn de materialen voor implantaten drastisch veranderd, zijn elektrotherapie-apparaten veel preciezer geworden en is de kennis over elektrische effecten gegroeid.
Bekijk een studie uit 2021 met de titel "Modeling implanted metals in electrical stimulation applications"
Auteurs: Mercadal, Borja; Salvador, Ricardo; Biagi, Maria; Bartolomei, Fabrice; Wendling, Fabrice; Ruffini, Giulio
"…onze bevindingen tonen aan dat de ladingsoverdracht tussen het metalen implantaat en het omliggende weefsel verwaarloosbaar is… Metalen implantaten gedragen zich als perfecte isolatoren, tenzij er voldoende spanning wordt geïnduceerd op hun grensvlak. Als implantaten worden blootgesteld aan een groot elektrisch veld, ontstaat er voldoende spanning op het grensvlak om ladingsoverdracht mogelijk te maken."
De kern is dus: gebruikelijke elektrotherapiebehandelingen gebruiken zeer lage spanningen en stroomsterktes, waarop het metalen implantaat in feite niet reageert.
Desondanks vind je in de gebruiksaanwijzing van elk thuis-elektrotherapieapparaat het verbod: gebruik niet boven een implantaat. Volgens de huidige studies is dat verbod een achterhaalde opvatting!
Naar mijn mening kan metaal alleen problemen veroorzaken als het zich tussen de elektroden bevindt (bijvoorbeeld als je een metalen staaf in je dij hebt en je plaatst de ene elektrode aan de voorzijde van de dij en de andere aan de achterzijde. Zo'n behandeling bestaat in de praktijk meestal niet en is een fout in electrodeplaatsing, maar met die fout plaats je opzettelijk de stroom zo dicht mogelijk bij het metaal. Ook dan kun je jezelf normaal gesproken niet ernstig schaden, maar het metaal kan de elektriciteit geleiden naar een gebied dat je niet wilde behandelen.
Samengevat
De wetgeving staat niet toe dat je thuis medische therapie-apparaten koopt waarmee je schadelijk kunt handelen.
Die elektrotherapie-, ultrasone, softlaser-enz. apparaten die je kunt aanschaffen, zijn veilig toepasbaar. Natuurlijk, als je met opzet de gebruiksaanwijzing negeert en ze gebruikt voor een aandoening waarvoor ze niet bedoeld zijn, is dat iets anders. Bij correct gebruik kun je normaal gesproken geen schade toebrengen!
Als je een actief implantaat hebt (pacemaker, cardioverter-defibrillator, enz.), raadpleeg dan je arts. De huidige opvatting is dat elektrische behandeling hooguit risico's kan geven wanneer je de elektroden direct in de buurt van de pacemaker plaatst, en dan nog vooral wanneer ze parallel lopen aan de geleidingsdraad van de pacemaker naar het hart. Met andere woorden: behandel niet direct op de borst of nabij het hart, tenzij onder medische supervisie.
Als echter je enkel, heup, knie, rug, en zelfs nek, schouder, elleboog of pols pijn doet, dan kun je — mits de algemene regels voor stimulatie worden nageleefd — veilig behandelen.
Bij passieve implantaten leiden TENS, EMS, MENS, FES of interferentietherapieën, zelfs bij langdurig gebruik, niet tot effecten die het weefsel rond het implantaat aantoonbaar beschadigen.
Volgens de huidige opvatting kunnen thuis-elektrotherapieapparaten veilig worden gebruikt bij passieve implantaten. Wees voorzichtig bij behandelingen direct boven het implantaat en let vooral op juiste electrodeplaatsing.
Als je onzeker bent over een behandeling, raadpleeg dan een fysiotherapeut die ervaring heeft met elektrotherapie.
