TENS-apparaat

Voordat je een TENS-apparaat aanschaft is het verstandig je goed te informeren en een weloverwogen keuze te maken, want een goed apparaat kan 8-10 jaar of zelfs langer nuttig blijven. Lees daarom deze gids aandachtig; daarin staan de belangrijkste zaken die je bij je keuze helpen. Je kunt ook de video van Dr. Zátrok Zsolt bekijken en beluisteren: klik op de afspeelknop.

Wat is een TENS-apparaat?

Een TENS-apparaat is een medisch apparaat dat voor thuisgebruik is ontworpen en bedoeld is om pijn van uiteenlopende oorzaken te verminderen of te verhelpen. Het werkt vergelijkbaar met pijnstillende medicijnen doordat het de pijn tijdelijk wegneemt, maar het grote voordeel is dat er geen bijwerkingen zijn. De behandeling kan naar behoefte worden herhaald, soms 3x per dag of vaker.

TENS-behandeling heeft weinig contra-indicaties. Hier kun je de belangrijkste tegenindicaties lezen.

Het TENS-apparaat wekt met milde elektrische impulsen pijnverlichting op. De impulsen werken via op de huid geplakte elektroden op zenuwuiteinden en verminderen of beëindigen de pijn. Hier lees je meer over de praktische toepassing van TENS. De door het TENS-apparaat afgegeven elektrische impulsen geven een 'prikkend' gevoel. Het gevoel wordt sterker naarmate de stroomsterkte wordt verhoogd.

TENS-impulsen met verschillende frequenties werken verschillend

• Hoge frequenties hebben een directe pijnstillende werking. Ze stoppen de doorgifte van pijnsignalen via de zenuwbanen naar de hersenen. Als de pijnprikkel de hersenen niet bereikt, ontstaat er ook geen pijngevoel.
• Lage frequenties werken indirect door de productie van endorfines te stimuleren. Deze stoffen maakt het lichaam zelf aan en ze hebben een zeer krachtige, natuurlijke pijnstillende werking: ze blokkeren de overdracht van pijnprikkels van zenuwcel naar zenuwcel.

Welke aandoeningen kun je met een TENS-apparaat helpen verminderen?

• gewrichtsontsteking (artritis)
• slijtage van gewrichten (artrose)
• nek-, rug- en lage rugpijn, inclusief hernia, spit en ischiasklachten
• spierblessures (verrekking, kneuzing, verstuiking, enz.)
• gewrichtsbanden (scheur, overstrekking, enz.)
• peesontsteking (Achilles, tunnelsyndroom)
• hielspoor
• diabetische neuropathiepijn
• pijn na een operatie
• pijn bij fibromyalgie
• menstruatieklachten
• bekkenpijn door endometriose
• en vele andere aandoeningen.

Het TENS-apparaat kan zelfstandig gebruikt worden of als aanvullende therapie naast andere pijnstillende methoden – de effecten kunnen elkaar dan versterken, waardoor je bijvoorbeeld minder medicijnen nodig kunt hebben.

Het aantal kanalen van een TENS-apparaat geeft de te verwachten prestatie aan

Zoals eerder genoemd bereikt een TENS-apparaat pijnverlichting met elektrische impulsen. Deze impulsen worden vanaf het apparaat via een kabel en zelfklevende TENS-elektroden (ook wel pads genoemd) naar het pijngebied geleid. Een paar elektroden (één kabel met twee uiteinden) vormt één behandel kanaal.

De prestatie van een TENS-apparaat is ook af te leiden uit het aantal kanalen. Voor thuisgebruik zijn apparaten met 1, 2 en 4 kanalen verkrijgbaar. Een eenkanaals apparaat gebruikt 2 elektroden, een tweekanaals apparaat 4 elektroden en een vierkanaals apparaat 8 zelfklevende elektroden. Met een apparaat met meer kanalen kun je een groter gebied tegelijkertijd behandelen.

Welk aantal kanalen moet je kiezen?

Denk goed na over je situatie: op welk deel van je lichaam merk je pijn? Hoe groot is het pijngebied? Zit het aan één kant of aan beide kanten?

Enkele voorbeelden om je benodigde aantal kanalen te bepalen: als je bijvoorbeeld je nek hebt verkramp en de pijn voelt op ongeveer een handpalmgroot gebied, kan een eenkanaals apparaat voldoende zijn. Als je knie pijn doet, kun je met één kanaal slechts één zijde van de knie tegelijk behandelen, daarna moet je de behandeling op de andere zijde herhalen.

Een tweekanaals apparaat maakt het mogelijk beide zijden van je knie tegelijk te behandelen. Als echter beide knieën pijnlijk zijn, moet je met een tweekanaals apparaat eerst de ene kant en daarna de andere kant behandelen, wat tweemaal zoveel tijd kost. Met een vierkanaals TENS-apparaat kun je beide knieën tegelijk behandelen.

Een ander voorbeeld: als je rug van nek tot onderrug pijn doet, kun je met een eenkanaals apparaat het hele gebied afdekken door 4–5 achtereenvolgende behandelingen. Tegen de tijd dat je bij de onderrug bent aangekomen is het pijnstillende effect in de nek al verdwenen. Met een tweekanaals apparaat moet je 2–3 keer behandelen (bovenrug, middenrug en onderrug). Met een vierkanaals apparaat kun je het hele gebied in één keer behandelen.

Aanbeveling

Naar onze mening is het tegenwoordig geen goede investering meer om een eenkanaals TENS-apparaat te kopen. Een tweekanaals apparaat is aan te raden als het te behandelen gebied kleiner is dan twee handpalmen en aan één kant zit.

De meest toekomstbestendige keuze is een vierkanaals apparaat. Bij een 4-kanaals apparaat is het niet verplicht altijd alle kanalen te gebruiken. Als je pijn een klein gebied betreft, kun je ook slechts één kanaal gebruiken. Maar als je bijvoorbeeld je hele rug of beide heupen tegelijk wilt behandelen, is een 4-kanaals TENS-apparaat onbegrensd inzetbaar.

Ik heb een TENS-apparaat — welk programma moet ik gebruiken?

Een TENS-apparaat bevat doorgaans meerdere programma's. Dat komt doordat verschillende pijnsoorten en lichaamsgebieden impulsen van verschillende vorm, duur, frequentie en intensiteit vereisen. Dit is vastgesteld tijdens decennia van medische toepassing. Daarom moet je het programma afstemmen op het lichaamsgebied en het behandeldoel.

Goedkope apparaten bieden meestal één type TENS-programma dat per lichaamsgebied kan worden gekozen (bv. armen, buik, dijen, onderbenen, billen, rug, nek). Als een apparaat 9 programma's aanbiedt, betekent dat vaak niet meer dan één pijnbehandelingsprogramma met negen verschillende instellingensets per lichaamsgebied.

De meeste apparaten bieden continue hoge frequentie (traditionele) of continue lage frequentie (endorfine) TENS-programma's. Deze kunnen op elk pijntype en elk lichaamsgebied worden toegepast.

Door die constante frequentie ontstaat er bij de meeste mensen echter gewenning: het goede effect neemt na een paar dagen af en kan verdwijnen. Dit is de reden dat kopers van goedkope apparaten het toestel na verloop van tijd als ineffectief ervaren. Het is dan niet de TENS-methode die faalt, maar een ongeschikte apparaatkeuze.

Belangrijk om te weten is dat er geen enkele 'magische frequentie' bestaat die voor alle pijnklachten, alle lichaamsdelen en alle mensen werkt. Iedereen is anders; de frequentie die voor jou effect heeft kan verschillen van wat op het apparaat staat ingesteld of wat werkt bij je partner, vriend of buur. Kies bij voorkeur een apparaat dat ten minste de belangrijkste parameters (minimaal de frequentie) individueel aanpasbaar maakt. Zo vind je de voor jou meest effectieve instelling.

Moderne TENS-apparaten bieden, om gewenning te voorkomen, GEMODULEERDE TENS-programma's. Deze blijven effectief en zijn geschikt voor pijnklachten die lange tijd aanhouden.

Als in de beschrijving van je apparaat de term 'gemoduleerde TENS' ontbreekt, kun je meestal slechts een paar dagen effect verwachten. Zulke toestellen zijn minder geschikt voor pijn door artrose, artritis, reuma enz. Oudere typen TENS helpen nog wel bij aandoeningen die slechts een paar behandelingen vereisen (bv. vastzittende nek, enkelverstuiking, spierkneuzing, kiespijn). In die gevallen verdwijnt de onderliggende oorzaak binnen 2–3 dagen en treedt er geen gewenning op.

Als je chronische, terugkerende pijn wilt verlichten, koop dan een apparaat dat gemoduleerde TENS biedt; alleen daarvan kun je blijvende effecten verwachten.