Knieprothese en heupprothese operatie – voorbereiding en revalidatie thuis
Vandaag de dag vinden in zowel openbare als particuliere ziekenhuizen knie- en heupprothese-operaties „op de lopende band” plaats. Versleten gewrichten worden één voor één vervangen. Toch blijft bij een aanzienlijk deel van de operaties de verwachte verbetering uit. Maar hoe kan dat?
Laten we even een korte omweg maken. Je brengt je auto naar de bandenservice omdat de banden versleten zijn. Je krijgt een nieuwe set banden (het is slechts een kwestie van geld hoe „duur” of „goed” je ze kiest).
Maar van wie hangt het af hoe lang de nieuwe banden bruikbaar blijven? Het hangt het minst van de monteur af!
De reden dat je banden beschadigd raken, kan bijvoorbeeld een versleten onderstel zijn – ook al heb je nieuwe banden, die zullen dan snel weer slijten. Als je aan acceleratiewedstrijden doet en je verbrandt de banden expres op het asfalt… nou ja… bij de service kun je niet klagen, want die storingen waren volledig jouw schuld!
Laten we dat vergelijken met jouw operatie. In het ziekenhuis - als je toestand het toelaat - vervangen ze in een paar uur het versleten gewricht. De wond wordt gesloten, de verdoving werkt uit en je wordt naar huis ontslagen. "Dat was de werkplaats, en je hebt daar je nieuwe band gekregen"!
Vanaf dat moment hangt jouw herstel NIET MEER af van degene die de operatie uitvoerde, en ook niet van hoe bruikbaar je been zal zijn of of je oude klachten verdwijnen!
Dat hangt ervan af in welke conditie je bij de operatie arriveerde, of je die extra kilo's kwijt bent geraakt, of je de revalidatieoefeningen uitvoert!? Als je je daar niet op hebt gericht… nou… waarom zou je toestand dan verbeteren?
Waar hangt het succes van een knie- of heupprothese-operatie van af?
Voorbereiding
Talrijke studies tonen aan dat patiënten die goed voorbereid naar de operatie gaan onmiskenbaar betere eindresultaten hebben.
Denk er eens over na: je knie heeft je al jaren geplaagd. Je beweegt steeds minder, waardoor je dijspieren verschrompelen en verzwakken, en de gewrichtsbewegingen beperkt raken. Tegen de tijd dat de operatie aan de orde is, zwicht je knie, doet het vreselijk pijn en kom je nauwelijks nog uit de stoel. De operatie wordt uitgevoerd, de wond geneest snel. Maar jij kunt niet uit de stoel komen. De verzwakte dij trilt, je knie zakt in, is instabiel en je lopen is onzeker. Maanden later verbetert de situatie nog steeds niet.
De stabiliteit van gewrichten wordt door de kracht van de omliggende spieren gegeven. Bij de knie zijn dat vooral de dij- en kuitspieren; bij de heup omringen de dij, bilspieren en deels de buikspieren het gewricht van opzij, van boven en van onderen. Als deze spieren sterk zijn, houden ze het gewricht stabiel.
Als je ze vóór de operatie al lange tijd "rust" hebt gegeven, als je met verschrompelde spieren aan de operatie begint, als je je spieren niet hebt voorbereid op de ingreep, dan zullen ze je na de operatie ook niet kunnen dragen! Met andere woorden: de prothese is aanwezig, maar je kunt net zo beperkt blijven in bewegen als vóór de operatie.
Maar hoe kom je goed voorbereid aan?
Een belangrijk onderdeel van de voorbereiding op de operatie is het starten van fysiotherapie en fysiotherapeutische behandelingen minstens 2–3 maanden vóór de operatie.
Hoe je eruitziet na de operatie hangt af van de spieren die het werk doen — de "meegebrachte" spieren. Feit is dat hoe sterker je spieren zijn bij de operatie, hoe sneller je weer op de been bent.
Het is al in de eerste uren na de operatie heel goed merkbaar of iemand in de periode voorafgaand aan de operatie aandacht heeft besteed aan gerichte beweging, fysiotherapie en fysiotherapeutische behandelingen (bijvoorbeeld spierstimulatie).
Voor fysiotherapie raadpleeg je een fysiotherapeut of bewegingsspecialist, en schaft u een spierstimulatie-apparaat aan. Hiermee kun je jezelf thuis comfortabel behandelen.
Het stimuleren van de grote spieren (bv. dij, bil, buik, enz.) met spierstimulatie is geen hogere wiskunde! De behandeling zelf is volledig risicovrij.
Lees mijn artikel over Toepassing van spierstimulatie in de praktijk. Klik hier.
Aangezien knie- en heupprothese-operaties doorgaans gepland zijn, weet je maanden van tevoren de verwachte datum. In het operatieteam is er, naast de artsen, vaak ook een voorbereidend fysiotherapeut. Hij of zij zal je de oefeningen leren en informeren hoeveel en met welke intensiteit je ze moet doen.
Op sommige plaatsen kun je zelfs online video's krijgen!!! Wat is er eenvoudiger dan de film op je computer starten en de oefening doen.
Operatie
Het operatieteam werkt dus met "aangeleverd materiaal".
Hoe slechter je toestand bij de operatie is — dat wil zeggen hoe zwakker je spieren zijn, hoe groter je overgewicht, hoe stijver de gewrichten, hoe ongetrainder je hart, longen en stofwisseling zijn — des te groter het risico van de operatie, des te hoger de waarschijnlijkheid van complicaties en des te kleiner de kans op volledig herstel.
Als je jezelf dus hebt verwaarloosd en je niet hebt voorbereid, is de kans op succes, ondanks goede medische prestaties, vanaf het begin kleiner.
Bij operaties geldt: hoe minder invasief (dus hoe kleiner de snede en hoe minder spierbeschadiging) ze worden uitgevoerd, hoe sneller het herstel. Meestal zijn operaties met dergelijke technieken duurder (omdat meer kennis en topapparatuur nodig zijn).
Revalidatie
Na een knie- of heupprothese-operatie word je meestal dezelfde dag al "uit bed geholpen". Dit gebeurt zodra de gevoelloosheid en het bewegingsonvermogen na de verdoving verdwenen zijn en je na de narcose je heldere bewustzijn en concentratie terug hebt.
De professionals die de revalidatie begeleiden, leggen stap voor stap uit wat de komende periode van je verwacht wordt. Over de ziekenhuisgroepsoefeningen, over mogelijkheden en regels om de circulatie te stimuleren (veneuze oefeningen, zwachtelen, compressiekousen, Bemer-therapie, enz.).
Eerst laat men je enkele oefeningen doen in rugligging. Daarna ga je aan de rand van het bed zitten, en na enkele minuten oefenen ze het opstaan en vervolgens lopen met een rollator.
Soms kun je al enkele uren na de operatie zelfstandig lopen. Dat kan een heel verheugend gevoel zijn. De eerdere pijn is er niet meer, je kunt op je been drukken. Je hebt geen (of nauwelijks) hulp van anderen meer nodig.
Die ideale toestand is te bereiken als je goed voorbereid bent!
Als je je hebt verwaarloosd, kan de revalidatieperiode vele weken of maanden in beslag nemen.
Het is dus de moeite waard je op een geplande operatie voor te bereiden en ook veel aandacht aan de revalidatie te besteden.
Arts of patiënt. Wiens rol is belangrijker?
De meeste patiënten denken dat het succes van de operatie vrijwel alleen afhangt van de chirurg die de ingreep uitvoert. De rol van het medische team is zeer belangrijk, maar zij vervullen slechts één — ongetwijfeld belangrijke en het meest zichtbare — onderdeel van de taak.
Het succes hangt echter in hoge mate af van de patiënt zelf!
Als de patiënt alle oplossingen van zijn problemen van de arts verwacht, verkleint dat de kans op succes. Als hij zich echter goed voorbereidt op de operatie en de revalidatie-oefeningen volhoudt, vergroot hij de kans op succes aanzienlijk.
