Terug

Oorzaken van perifere neuropathie en behandelingsmogelijkheden

Perifere neuropathie is schade aan perifere zenuwvezels, wat kan leiden tot gevoelsstoornissen en evenwichtsproblemen en een gevoel van onzekerheid. De belangrijkste klachten zijn tintelingen, gevoelloosheid, brandende pijn en een trillingachtig gevoel. De pijn wordt vaak 's nachts erger, en aanraking van het aangedane gebied of zelfs temperatuurveranderingen kunnen het versterken. Neuropathie is momenteel niet volledig te genezen, maar klachten kunnen wel, zij het beperkt, worden verlicht.

Wat is perifere neuropathie?

Perifere neuropathie is een vorm van schade aan het perifere zenuwstelsel. Het treft de zenuwen die informatie sturen van en naar de hersenen en het ruggenmerg (het centrale zenuwstelsel) naar de rest van het lichaam.

Neuropathie ontstaat het vaakst als gevolg van diabetes, auto-immuunziekten of alcoholmisbruik. Het kan ook een veelvoorkomende bijwerking zijn van chemotherapie en bestraling. Sommige vormen zijn erfelijk, andere ontstaan door een blessure.

Er bestaan meer dan 100 typen perifere neuropathie, elk met eigen symptomen en prognose. Ze worden vaak in de volgende categorieën ingedeeld:

Motorische neuropathie: Schade aan de zenuwen die spieren en beweging aansturen – dit kan bijvoorbeeld de beweging van handen en armen of het spreken beïnvloeden.
Sensibele neuropathie: De gevoelszenuwen die signalen van pijn, temperatuur of aanraking doorgeven.
Autonome neuropathie: Zenuwen die functies besturen die je niet willekeurig beheerst, zoals ademhaling en hartslag.
Combinatieneuropathieën: Twee of drie van bovenstaande typen kunnen tegelijk aanwezig zijn. Een voorbeeld is sensomotorische neuropathie.

De symptomen van perifere neuropathie

De klachten hangen af van het type neuropathie en welk deel van het lichaam is aangedaan. Ze variëren van tintelingen en gevoelloosheid tot brandende pijn of zelfs verlamming:

Brandende, tintelende pijn, gevoelloosheid, een gevoel als van "brandnetelsteken"
Spierzwakte, krampen, spiertrekkingen, verlies van spiermassa (atrofie)
Afname van botmassa
Veranderingen in huid, haar of nagels
Verlies van evenwicht
Emotionele stoornissen, slaapproblemen
Verdwijnen van pijngevoel (gevaarlijk – je voelt niet dat je verwond bent)
Onvermogen te zweten, wat leidt tot temperatuurgevoeligheid
Problemen met blaasregulatie
Draaierigheid door verlies van bloeddrukregulatie
Diarree, obstipatie
Moeilijkheden bij eten of slikken
In ernstige gevallen ademhalingsproblemen of onregelmatige hartslag

Diagnose van neuropathie

De klachten van perifere neuropathie kunnen op andere aandoeningen lijken. Een nauwkeurige diagnose is daarom uiterst belangrijk. Als je neuropathie vermoedt, raadpleeg dan een neuroloog! In veel gevallen hangt neuropathie samen met een onderliggende ziekte en houdt de arts hier al rekening mee.

Preventie: de meest effectieve aanpak

Levensstijlfactoren spelen een rol bij het voorkomen van perifere neuropathie. Je kunt het risico verlagen door:

Het vermijden van alcoholgebruik
Het corrigeren van eventuele vitaminetekorten
Gezonde voeding
Gewichtsverlies
Het vermijden van toxines
Regelmatige lichaamsbeweging

Als je nierziekte, diabetes of een andere chronische aandoening hebt, kun je door leefstijlaanpassingen het ontstaan van neuropathie vertragen of zelfs deels voorkomen.

Behandelopties: wat zegt het onderzoek?

Perifere neuropathie is meestal niet te genezen, maar de progressie kan worden vertraagd en symptomen kunnen worden verminderd. Medicamenteuze behandelingen helpen soms, soms niet – het blijft uitproberen. Hieronder bespreek ik fysiotherapeutische methoden met een wetenschappelijke onderbouwing.

TENS-behandeling en neuropathie

Wat is TENS?

TENS (transcutane elektrische zenuwstimulatie) is een pijnstillende procedure. Belangrijk om te benadrukken: het biedt symptomatische verlichting – het herstelt de beschadigde zenuwen niet, maar helpt pijn te verminderen.

Wat zeggen wetenschappelijke onderzoeken?

Diabetische neuropathie:

De Amerikaanse Neurologische Academie (AAN) concludeerde in een evidence-based overzicht uit 2010 dat TENS "waarschijnlijk effectief" is bij de behandeling van pijn bij diabetische perifere neuropathie (Level B aanbeveling, op basis van 2 Class II onderzoeken).¹

Een meta-analyse uit 2010, waar 78 patiënten in werden geanalyseerd, toonde aan dat de pijnreductie in de TENS-groep significant groter was dan in de placebogroep na 4 en 6 weken follow-up.²

Chemotherapie-geïnduceerde neuropathie (CIPN):

Een dubbelblind gerandomiseerde klinische studie uit 2023 in 6 centra (142 deelnemers) toonde aan dat dagelijkse thuis-TENS veelbelovende resultaten gaf bij de verlichting van pijnlijke CIPN-klachten. De onderzoekers raden vervolgonderzoek aan ter bevestiging.³

Cochrane review (2017):

De Cochrane systematische review concludeerde dat TENS, vergeleken met placebo, bij neuropathische pijn op korte termijn een matig pijnverminderend effect liet zien. De kwaliteit van het bewijs was laag, maar het effect overschreed de klinisch relevante minimale verschilsgrens.⁴

Hoe pas je TENS toe?

Voor de behandeling van neuropathie trek je de handschoen- of sok-elektrode over je hand of voet. Je kunt deze droog gebruiken, maar de behandeling werkt vaak beter als je de handschoen/sok bevochtigt – dompel in lauw water, knijp uit en trek hem vochtig aan.

Plak een zelfklevende elektrode boven je pols of enkel, op 3–5 cm afstand van de rand van de handschoen/sok.

Sluit de kabel aan op het TENS-apparaat (onderaan vind je aanbevelingen):

Positieve (rode) kabeluiteinde → handschoen/sok-elektrode
Negatieve (zwarte) → zelfklevende elektrode

Start programma 1 en verhoog de intensiteit geleidelijk.

⚠️ Let op: Bij ernstige neuropathie zullen beschadigde gevoelsuiteinden de elektrische prikkel niet goed voelen!

Veilige intensiteit: Meestal is 8–18 mA voldoende. Stromen boven de 50 mA kunnen huidverbranding veroorzaken – iets wat je door neuropathie mogelijk niet voelt!

Dezelfde plaatsingsmethode kan ook helpen de pijn van reumatoïde kleine gewrichtsontsteking te verminderen.

Welke TENS-apparaten zijn geschikt?

Voor het verminderen van neuropathische pijn zijn de eenvoudigste TENS-apparaten vaak al geschikt. Je hebt geen dure apparaten nodig.

Aanbevolen apparaten:

Nodige accessoires:

Softlasertherapie (fotobiomodulatie) en neuropathie

Wat is softlaser (fotobiomodulatie)?

Softlasertherapie, in de wetenschap fotobiomodulatie (PBM) genoemd, gebruikt laagenergetische laserstraling om weefsels te stimuleren. Rood en nabij-infrarood licht wordt in de mitochondriën van cellen opgenomen, vergroot de ATP-productie, moduleert reactieve zuurstofradicalen en kan regeneratieprocessen van zenuwweefsel ondersteunen.

Wat zeggen wetenschappelijke onderzoeken?

Systematisch overzicht 2019 (Diabetes & Metabolic Syndrome):

Op basis van 6 onderzoeken concludeerden de onderzoekers dat softlasertherapie een positief effect liet zien bij pijncontrole van diabetische neuropathie. De studies gebruikten pijnschalen, zenuwgeleidingssnelheid en kwaliteit-van-leven vragenlijsten.⁵

BMJ Open protocol 2022:

Een protocol voor een uitgebreid systematisch overzicht en meta-analyse dat 8 databanken onderzoekt om de effectiviteit en veiligheid van softlaser/fotobiomodulatie bij diabetische perifere neuropathie te beoordelen.⁶

Case report 2025:

In één casus van een 81-jarige man met diabetes leidde behandeling met softlaser tot aanzienlijke pijnreductie en verbetering van sensatie.⁷

Samenvattend: Het beschikbare bewijs is veelbelovend, maar onderzoekers benadrukken dat er meer gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken nodig zijn om behandelprotocollen te optimaliseren.

Hoe pas je softlaserbehandeling toe?

De laserbehandeling wordt uitgevoerd op het aangedane pijngebied, van punt naar punt. De behandelduur hangt af van het vermogen van het apparaat, de diameter van de laserstraal en de grootte van het te behandelen gebied.

Voer de behandeling één keer per dag uit.

Aanbevolen softlaser apparaten

Personal Laser L400 – ideaal voor thuisgebruik
Energy Laser L500 – grotere capaciteit, snellere behandeling

Meer over softlaserbehandelingen lees je hier.

PEMF (pulsed electromagnetic field) therapie en neuropathie

Wat is PEMF?

PEMF-therapie gebruikt een laagfrequent, pulserend elektromagnetisch veld. Het doel van de therapie is het herstellen van het elektrische potentiaal van cellen, het verminderen van ontsteking en het verbeteren van de microcirculatie.

Wat zeggen wetenschappelijke onderzoeken?

Dubbelblind gerandomiseerde studie 2023 (182 deelnemers):

Een onderzoek gepubliceerd in de Journal of Diabetes Science and Technology toonde aan dat PEMF-behandeling een 30% klinisch relevante pijnreductie gaf bij patiënten met symptomatische diabetische symmetrische perifere neuropathie (DSPN) vergeleken met placebo. De huidperfusiedruk (SPP) liet een verbetering zien.⁸

Groot onderzoek 2009 (225 deelnemers):

Weintraub en collega’s vonden geen significante pijnreductie met de gebruikte dosis, maar onderzoek naar de dichtheid van epidermale zenuwvezels (ENFD) toonde veelbelovende neurobiologische effecten. De onderzoekers suggereren hogere doses (3000–5000 G) en langere behandelingsduur.⁹

Indiaas klinisch onderzoek:

Musaev en medewerkers vonden in 121 patiënten met diabetische polyneuropathie dat PEMF de periferale zenuwgeleidingsfunctie verbeterde en leidde tot regressie van de belangrijkste klinische symptomen.¹⁰

Review 2025 (MDPI):

Clinische studies ondersteunen dat PEMF ontstekingsremmende en oedeemverminderende eigenschappen heeft, de microcirculatie verbetert en neuropathische pijn kan verminderen.¹¹

Hoe werkt PEMF bij neuropathie?

Herstel van celmembraanpotentiaal: Ondersteunt gezonde celprocessen en regeneratiecapaciteit
Ontstekingsremming: Vermindert pijn veroorzaakt door ontsteking
Verbetering van microcirculatie: Verhoogt zuurstof- en voedingsstoffenvoorziening naar weefsels

Aanbevolen PEMF-apparaten

Voor neuropathiebehandeling zijn PEMF-apparaten geschikt die over algemene weefselregeneratie of ontstekingsremmende protocollen beschikken:

Meer over mágnesterapie lees je hier.

BEMER-therapie en neuropathie

Wat is BEMER?

BEMER (Bio-Electro-Magnetic-Energy-Regulation) is een specifieke PEMF-technologie die zich vooral richt op het verbeteren van de microcirculatie. Het verbetert de vasomotie in kleine vaten (precapillaire microvasculatuur) – de ritmische contractie en ontspanning van vaatwanden.

Wat zeggen de onderzoeken?

Klinische studie 2013 (658 patiënten):

Een studie gepubliceerd in de Journal of Complementary and Integrative Medicine liet aanzienlijke verbetering zien in slaap, pijn en kwaliteit van leven bij patiënten met verschillende aandoeningen na 6 weken BEMER-gebruik.¹²

CRPS-I studie (30 deelnemers):

In een gerandomiseerde, gecontroleerde, dubbelblinde pilotstudie gaf BEMER-therapie in combinatie met revalidatie betere resultaten voor pijnvermindering en functioneel herstel in zowel boven- als onderextremiteiten.¹³

Hoe kan BEMER helpen bij neuropathie?

Door verbetering van de microcirculatie:

Meer zuurstof en voedingsstoffen bereiken de weefsels
Afvoer van schadelijke stoffen en afvalproducten versnelt
Het kan de regeneratie van zenuwweefsel ondersteunen

Opmerking: Een BEMER-apparaat is niet goedkoop. Wie het zich kan veroorloven, kan niet alleen de symptomen van neuropathie verminderen, maar ook veel aandoeningen ondersteunen die door verminderde doorbloeding veroorzaakt worden.

Meer over BEMER-therapie lees je hier.

Spierstimulatie (EMS/NMES) en neuropathie

Waarom is spierstimulatie belangrijk?

Een ernstige complicatie van perifere neuropathie is spierverlies (atrofie). Spieren verliezen volume en kracht. Gevoelsstoornissen kunnen ook proprioceptieve receptoren aantasten, wat een onzeker, strompelend looppatroon kan veroorzaken.

Wat zeggen onderzoeken over spierstimulatie?

Cochrane en systematische reviews:

Neuromusculaire elektrische stimulatie (NMES) preventeert effectief verlies van spiermassa en -kracht tijdens immobilisatie.¹⁴

Acta Physiologica studie 2014:

Bij 24 gezonde jongeren voorkwam NMES (2x per dag 40 minuten) verlies van spiermassa tijdens 5 dagen immobilisatie. In de controlegroep werd een 3,5% afname in spierdoorsnede gemeten, terwijl dit uitbleef in de NMES-groep.¹⁵

Review 2024 (Frontiers):

NMES kan spiermassa behouden, atrofie voorkomen en in zekere mate genexpressie verbeteren. Het is vooral waardevol voor mensen die niet in staat zijn tot regelmatige lichaamsbeweging.¹⁶

Praktisch advies

De meest effectieve preventie van krachtverlies is regelmatige lichaamsbeweging: minimaal 30–40 minuten wandelen of fietsen. Als dat niet mogelijk is, gebruik dan een spierstimulator.

Spierstimulatie vervangt geen beweging, maar helpt bij:

Het vertragen of stoppen van verlies van spierkracht
Het, met de juiste frequentie, terugwinnen van spierkracht

Spierstimulatoren vind je hier.

In mijn artikel over het versterken van de bovenbeenspieren met een spierstimulator beschrijf ik het programma en geschikte apparaten.

Andere ondersteunende methoden

Ontspanning, meditatie, yoga

Ontspanningstechnieken kunnen helpen bij het verminderen van emotionele en fysieke klachten. Stressmanagement is een belangrijk onderdeel van de complexe behandeling voor mensen met chronische pijn.

Voordat je met behandeling begint

Kennismaking met contra-indicaties is belangrijk voor veilig gebruik.

Wanneer NIET te gebruiken?

Contra-indicaties voor TENS:

Een geïmplanteerde pacemaker of defibrillator
Zwangerschap (in het buikgebied)
Actieve trombose
Epilepsie
Behandeling in het hoofd-/nekgebied (carotis)

Contra-indicaties voor softlaserbehandeling:

Directe bestraling van het oog is verboden
Kwaadaardige tumor in het behandelde gebied
Actieve bloedingen
Zwangerschap (in het buikgebied)

Meer details over contra-indicaties: Contra-indicaties voor softlasertherapie

Contra-indicaties voor PEMF/BEMER:

Geïmplanteerde pacemaker
Actieve bloedingen
Ernstige hartritmestoornis
Zwangerschap

Contra-indicaties voor spierstimulatie:

Geïmplanteerde pacemaker
Actieve trombose
Behandeling in het hartgebied

Mogelijke bijwerkingen

De genoemde therapieën zijn over het algemeen veilig en goed verdragen. Zelden kunnen de volgende bijwerkingen optreden:

TENS: Huidirritatie onder de elektroden, spiervermoeidheid
Softlaser: Licht warm gevoel, tijdelijke huidroodheid
PEMF: Hoofdpijn, duizeligheid (zeldzaam)
Spierstimulatie: Spiervermoeidheid, gevoel als spierpijn

Meer toepassingen van softlaser

Softlasertherapie kan vele andere aandoeningen en klachten ondersteunen. Voor een overzicht van alle thuistoepassingen, lees het artikel Softlasertherapie thuis – Behandeling van aandoeningen.

Als je de basisprincipes van softlasertherapie nog niet kent, begin dan met het artikel Uitgebreide handleiding voor softlasertherapie.

Samenvatting – Kort overzicht

Wat is dit artikel? Een uitgebreide gids over oorzaken, symptomen en evidence-based behandelingsmogelijkheden van perifere neuropathie.

Voor wie is het bedoeld? Voor mensen met neuropathie, diabetici, mensen na chemotherapie en hun verzorgers.

Belangrijkste boodschap: Perifere neuropathie is momenteel niet te genezen, maar symptomen – vooral pijn – kunnen met verschillende fysiotherapeutische methoden worden verlicht. TENS, softlaser, PEMF/BEMER-therapie en spierstimulatie hebben wetenschappelijke onderbouwing en kunnen veilig thuis worden toegepast.

Wetenschappelijke bronnen

De in dit artikel opgenomen informatie is uitsluitend informatief. Thuisgebruiksapparaten zijn bedoeld ter aanvulling op medische behandeling en vervangen geen specialistische zorg. Raadpleeg een arts voordat je met een behandeling begint!

Terug