Pijn: een ongenode gast in je dagelijks leven

Pijn. Je hebt deze sensatie ongetwijfeld al in enige mate ervaren in je leven. Maar weet je hoe het ontstaat, wat de oorzaken zijn en hoe je het het meest effectief kunt verlichten? Laten we een kijkje nemen achter de "biologische coulissen"!

Wat is pijn?

Het is een verdedigingsmechanisme, de zelfverdedigingsreflex van je lichaam, die je waarschuwt voor een gevaar of schadelijke prikkel en een specifieke reactie uitlokt om te verdedigen of te overleven. De oorzaak kan verschillend zijn, bijvoorbeeld:

• een sterke mechanische inwerking, trauma
• temperaturen die hoger of lager zijn dan fysiologisch
• spierkramp
• zuurstoftekort
• chemische stoffen die vrijkomen bij verbranding
• compressie of ontsteking van een zenuwwortel
• een tumor
• psychische stoornissen

Pijn kun je ook indelen naar verschijningsplaats, weefselaard en orgaanbetrokkenheid. De indeling naar locatie is als volgt:

• De oppervlakkige pijn is scherp, stekend of brandend van aard, komt uit oppervlakkig gelegen weefsels, is goed lokaliseerbaar (je kunt de plaats vaak precies aanwijzen) en begint plotseling.
• De diepe pijn is eerder dof, zeurend, krampend, verlammend of drukkend van karakter, en is minder goed te omlijnen omdat ze diffuser en uitgebreider is. Ze ontstaat in diepere weefsellagen (spier, vaat, periost, gewricht enz.).
• De viscerale pijn is nog moeilijker te lokaliseren dan diepe pijn; de grenzen zijn vaag. Ze wordt veroorzaakt door torsie van organen, krampachtige samentrekkingen, bloedstuwing of ontsteking.

Indeling van pijn op basis van weefseltype en orgaanmanifestatie:

• pijn afkomstig uit de huid
• spierpijn
• gewrichtspijn (in de ontstekingsvorm verdwijnt ze niet in rust; in de mechanische vorm verdwijnt ze bij ontlasting/rust)
• botpijn
• orgaanpijn
• zenuwpijn en radiculaire (zenuwwortel) pijn
• hoofdpijn
• zogenaamde triggerpoints (kleine, goed afgebakende, hypergevoelige gebieden in de huid, in de spier of in het bindweefsel)

Methoden voor pijnverlichting

Je moet pijn serieus nemen, want het is een signaal van je lichaam dat er "iets niet in orde is". Voordat je begint met pijnbestrijding, moet de oorzaak van de pijn worden opgehelderd!

Bij pijn van onbekende oorsprong kan het gebruik van pijnstillers gevaarlijk zijn, omdat je de werkelijke aandoening kunt verhullen, die later in ernstigere vorm terug kan komen.

Als de oorzaak eenmaal bekend is, kun je de pijn op verschillende manieren verlichten: met medicatie (veelvuldig gebruik gaat echter vaak gepaard met bijwerkingen), met lokale verdoving, neurochirurgische ingrepen, acupunctuur, psychologische methoden en fysiotherapeutische/fysische behandelingen. In dit artikel richt ik me op de laatstgenoemde methoden (over het verschil tussen fysiotherapie en fysische therapie kun je hier lezen).

Bij acute pijn kun je de volgende fysische therapieën toepassen:

• koude–warmtetherapie
• TENS (zenuwstimulatie) behandeling
• MENS (microstroom-zenuwstimulatie) behandeling
• ultrasone behandeling (pulsend, in lage dosis)
• softlaserbehandeling

Voor chronische pijn komen de volgende methoden in aanmerking:

• TENS (zenuwstimulatie) behandeling
• MENS (microstroom-zenuwstimulatie) behandeling
• softlaserbehandeling
• ultrasone behandeling (in continue modus)
• iontoforese
• magnetotherapie
• infrarood lichttherapie
• warmtetherapie

Dankzij moderne medische apparatuur kun je veel van deze behandelingen tegenwoordig ook veilig en eenvoudig thuis uitvoeren. In een eerder artikel schreef ik over medische apparaten voor thuisgebruik en de belangrijkste punten om te weten.