Revalidatie bij een kruisbandruptuur
Een ruptuur van de voorste kruisband is een van de meest voorkomende blessures bij sporters. Voor hen is een goede revalidatie extra belangrijk, zodat ze zo snel mogelijk weer kunnen terugkeren naar de competitie (zonder verhoogd risico op nieuwe beschadiging). Voor niet-sporters is revalidatie belangrijk om spierkracht te behouden en de spieren weer op te bouwen, zodat de knie zo snel mogelijk weer volledig bruikbaar is.
Gevolgen van een kruisbandruptuur
Natuurlijk breekt een kruisband niet alleen bij profs! Vrijetijdssport (bijv. skiën, een potje voetbal of basketbal met vrienden, trailrunning, tennis) of een auto-ongeluk kan ook tot een kruisbandletsel leiden.
In zo'n geval liggen er twee wegen voor je: een operatie, of het zodanig versterken van de dijspieren dat ze de rol (of een deel daarvan) van de voorste kruisband overnemen.
Welke optie je ook kiest, je revalidatie duurt meerdere maanden. Tijdens de immobilisatie na het letsel begint spierafbraak al, omdat je het been maar deels of helemaal niet kunt belasten. Binnen 2–3 weken kun je al een afname van spiermassa en spierkracht merken (vergeleken met de gezonde zijde).
Fysiotherapie en het belang ervan
De rol van fysiotherapie is het verbeteren van de bewegingsuitslag en bewegingscoördinatie, en het terugwinnen van spierkracht en spiermassa.
Zoek al vóór de operatie een fysiotherapeut die je helpt met de operatievoorbereiding en nog meer met het begeleiden van de postoperatieve revalidatie. Fysiotherapie betekent niet die paar minuten per dag die je bijvoorbeeld op de verpleegafdeling krijgt! De fysiotherapeut toont je enkele oefeningen die je meerdere keren per dag zelf moet uitvoeren. Niet slechts 5 minuten — hoewel je bij de eerste keer misschien maar zoveel aankunt — maar in oplopende tijdsduur en intensiteit.
De effectiviteit van fysiotherapie kun je met eenvoudige hulpmiddelen verbeteren. Een voorbeeld is de Knee Pulley, die helpt de bewegingsuitslag van de knie te vergroten.
Het is een zeer effectief product ter preventie van knieblessures en ter ondersteuning van herstel na een blessure. Het is belangrijk bij de postoperatieve revalidatie, maar bijvoorbeeld ook bij het "inbewegen" van een langdurig gespalkte knie. Het apparaat kan aan vrijwel elke deurpost worden bevestigd; een speciale haak verankert het aan de deur zonder deze te beschadigen.
Gebruik het zittend op een stoel. Doe je voet in de enkelband. Trek aan het handvat, dat een roterende beweging bij de knie genereert en zo de bewegingsuitslag verbetert. De enkelband helpt je voet in de juiste positie te houden. De lengte van het touw is verstelbaar bij het handvat.
Elastische banden en weerstandsbanden zijn ook nuttig. Doe je oefeningen met deze hulpmiddelen. Beweging tegen de weerstand van de band versnelt het terugwinnen van kracht. Via deze link vind je weerstandsversterkende hulpmiddelen.
Ondersteuning van de revalidatie
Het succes van de revalidatie wordt bepaald door wanneer en in welke mate je de massa en kracht van de spieren rond het geopereerde been terugwint. Alleen dan kun je de fysiotherapie, oftewel de functionele oefeningen, effectief uitvoeren!
Hier speelt elektrische spierstimulatie een sleutelrol. Helaas krijg je daar vaak weinig informatie over. Tegenwoordig vergt een kruisbandoperatie slechts 1–2 dagen ziekenhuisopname. Je gaat snel naar huis. Maar hiermee is het niet voorbij! Je revalidatie van meerdere maanden zou nu pas echt moeten beginnen. Dit is natuurlijk niet primair de taak van het ziekenhuis, maar deels van de revalidatiekliniek en vooral van jezelf. Als je niet oefent en geen spierstimulatiebehandelingen doet, zal je herstel slechts gedeeltelijk zijn. Je zult merken dat je knie instabiel is, eerdere fysieke activiteiten "onhaalbaar" lijken, waardoor je niet sport — wat de situatie verder verslechtert.
De rol van spierstimulatie
Veel wetenschappelijke studies hebben de rol van spierstimulatie in revalidatie onderzocht en de resultaten zijn overtuigend. Degenen die spierstimulatie gebruikten tijdens hun revalidatie bereikten aanzienlijk meer spierkracht en een kleinere krachtverschil tussen beide benen dan degenen die geen stimulatie gebruikten.
Bij topsporters beginnen de behandelingen al 2–3 dagen na de operatie; bij recreatieve sporters gebeurt dit meestal enkele dagen later (5–7 dagen). Aan één voorwaarde moet worden voldaan om met de stimulatie te beginnen: het kniegewricht moet volledige strekking kunnen bereiken.
Om te voorkomen dat de vervangende band beschadigt, gebruik je in de eerste dagen de spierstimulatie "passief", dus zonder dat er beweging in het gewricht plaatsvindt. Later (afhankelijk van de toestand meestal vanaf 10–14 dagen) kun je de stimulatie combineren met actieve bewegingen (bijv. beenheffen met gestrekte knie, later kniebuiging en -strekking, en voorzichtig kniebuigingen vanuit stand).
Het herstel is effectiever als je spierstimulatie al in de periode tussen het letsel en de operatie gebruikt. Het is namelijk van belang hoeveel spiermassa je hebt om te verliezen door de inactiviteit na de operatie. Als je dijen sterk zijn, begin je de revalidatie vanuit een betere uitgangspositie, ondanks het verlies.
Je vraagt je vast af: hoe gebruik je spierstimulatie?
Welke spieren door de stimulatie bereikt worden, hangt af van de juiste plaatsing van de elektroden. Bij een voorste kruisbandruptuur moet je focussen op de quadriceps (vierkoppige dijspier) en de hamstrings.
Je moet de stabiliteitgevende uithoudingskracht verbeteren en vervolgens geleidelijk krachtopbouwende en enkele massa-verhogende programma's in de behandelingen opnemen. Het is een fout om alleen massa-verhogende programma's te doen, want die versterken andere spiervezels dan die belangrijk zijn voor gewrichtsstabiliteit!
Ik heb een voorstel gemaakt voor het versterken van de quadriceps. Het dagelijkse programma kun je minimaal eenmaal, maar ook 2–3 keer per dag uitvoeren (afhankelijk van je tijd). Als het kan, behandel je dagelijks, maar minimaal 4–5 dagen per week. Probeer de stroomintensiteit tijdens elke sessie op te voeren. Probeer ook van sessie naar sessie de intensiteit te verhogen. De kuur duurt 8–12 weken!
Onderzoeken tonen aan dat spierstimulatie effectiever is als je tijdens de behandeling oefeningen uitvoert. In het begin zijn oefeningen in ruglig met gestrekte benen toegestaan; later kan dit worden vervangen door opstaan uit zittende positie en eventueel squats. Zulke oefeningen kun je het beste vanaf ongeveer de derde week in je programma opnemen.
Bij functionele oefeningen zijn draadloze spierstimulatieapparaten comfortabeler in gebruik dan bedrade apparaten.
Elektrische spierstimulatie en revalidatie na kruisbandoperatie
Elektrische spierstimulatie is een essentieel hulpmiddel in de revalidatie van kruisbandletsels, omdat het bewezen snel en effectief spierkracht herstelt. De prijzen van spierstimulatieapparaten zijn tegenwoordig betaalbaar en ze zijn ook voor thuisgebruik verkrijgbaar.
Het is raadzaam een fysiotherapiespecialist te bezoeken die je laat zien hoe het apparaat werkt, hoe je de elektroden aanbrengt en helpt zodat je de juiste taken met de juiste frequentie en intensiteit uitvoert.
Het trainingsschema voor het versterken van de dijspieren vind je hier. Volg de aanwijzingen.
