Jicht symptomen en behandeling

De klachten komen vrijwel altijd plotseling op, vaak 's nachts. De meest kenmerkende zijn de volgende

• Ernstige, stekende gewrichtspijn. Jicht treft meestal het basisgewricht van de grote teen, maar kan ook in andere gewrichten voorkomen. Vaak betrokken gewrichten zijn de enkel, knie, elleboog, pols en vingergewrichten. De pijn is het hevigst in de eerste 6-12 uur na het begin.
• Aanhoudend ongemak. Na het verdwijnen van de ergste pijn kunnen gewrichtsklachten enkele dagen tot weken aanhouden. Latere herhaalde aanvallen duren vaak langer en treffen meer gewrichten.
• Ontsteking en roodheid. Het aangedane gewricht is gezwollen, warm en rood.
• Beperkte bewegingsuitslag. Door de hevige pijn is de beweeglijkheid van het gewricht beperkt.

Wanneer raadpleeg je een arts?

Als je plotseling hevige pijn en zwelling rond een gewricht merkt. Onbehandelde jicht kan leiden tot verergering van de pijn en schade aan het gewricht.

Oorzaken van jicht

Jicht ontstaat wanneer uraatkristallen zich ophopen in het gewricht. Dit veroorzaakt ontsteking en hevige pijn. Uraatkristallen ontstaan wanneer het urinezuurgehalte in het bloed langdurig verhoogd is. Het lichaam maakt van nature urinezuur aan; het komt normaal in het lichaam voor.

Urinezuur is een afbraakproduct van purines. Bepaalde voedingsmiddelen zoals varkens-, rund- en kalkoenvlees, vis en orgaanvlees (bijv. lever, milt, nier) bevatten veel purines. Alcoholische dranken, met name bier, en dranken gezoet met vruchtensuiker (fructose) verhogen het urinezuurgehalte.

Normaal gesproken lost urinezuur zich op in het bloed, passeert het de nieren en wordt het via de urine uitgescheiden. Als er echter te veel wordt geproduceerd of de nieren niet genoeg uitscheiden, kan urinezuur zich ophopen en scherpe, naaldachtige uraatkristallen vormen in de gewrichten en omliggende weefsels. Dit veroorzaakt pijn, ontsteking en zwelling.

Risicofactoren

De kans op jicht is groter als het urinezuurgehalte in je bloed hoog is. Factoren die het urinezuurgehalte kunnen verhogen zijn:

• Dieet. Een dieet rijk aan vlees en zeevruchten en regelmatige consumptie van dranken gezoet met vruchtensuiker verhoogt het urinezuur. Alcoholgebruik - vooral bier - vergroot het risico.
• Overgewicht. Bij overgewicht wordt er meer urinezuur geproduceerd en kunnen de nieren het niet snel genoeg uitscheiden.
• Gezondheidsproblemen. Bepaalde aandoeningen, zoals hoge bloeddruk, diabetes, metabool syndroom, hart- en nierziekten, vergroten het risico op jicht.
• Bepaalde medicijnen. Sommige diuretica (thiaziden) die vaak gebruikt worden voor de behandeling van hoge bloeddruk en ook aspirine kunnen het urinezuur verhogen.
• Familiaire aanleg. Als familieleden jicht hebben gehad, is de kans groter dat jij het ook krijgt.
• Leeftijd en geslacht. De aandoening komt vaker voor bij mannen. Vrouwen hebben over het algemeen lagere urinezuurwaarden, maar na de menopauze stijgen deze en naderen die van mannen. Bij mannen treden de klachten meestal op tussen 30 en 50 jaar, bij vrouwen na de menopauze.

Complicaties

• Terugkerende jicht. Bij sommige mensen treedt een enkele jichtaanval op die nooit meer terugkomt. Anderen ervaren de aandoening meerdere keren per jaar. Medicijnen kunnen helpen herhaalde aanvallen te voorkomen. Als jicht niet wordt behandeld, kan herhaalde jicht geleidelijk het gewricht beschadigen. Uraatkristallen kunnen zich ophopen in knobbels onder de huid. Deze knobbels worden tophi genoemd. Ze verschijnen op verschillende plaatsen, zoals vingers, handen, voeten, de elleboogstreek of de achillespees. Tophi zijn meestal niet pijnlijk, maar kunnen tijdens jichtaanvallen gezwollen en gevoelig zijn.
• Nierstenen. Uraatkristallen kunnen zich ophopen in de urinewegen en nierstenen veroorzaken. Het risico op niersteenvorming kan met medicijnen worden verminderd.

Verminder het risico met leefstijlaanpassingen

In klachtenvrije periodes kunnen de volgende voedingsrichtlijnen helpen toekomstige jichtaanvallen te voorkomen:

• Voldoende vochtinname. Blijf goed gehydrateerd en drink veel water. Vermijd gezoete dranken, vooral die met veel vruchtensuiker.
• Beperk of vermijd alcoholgebruik. Recente studies tonen aan dat vooral bier het risico op jichtklachten verhoogt, met name bij mannen.
• Kies vetarme voedingsmiddelen! Vetarme voedingsmiddelen kunnen een beschermend effect hebben tegen jicht en zijn daarom optimale eiwitbronnen.
• Beperk de consumptie van vlees. Kleine hoeveelheden kunnen acceptabel zijn, maar let op het soort en de hoeveelheid vlees die je consumeert.
• Vermijd grote overeten. Jichtaanvallen treden vaak op in de nacht na een overvloedig varkens- of stoofvleesmaal.
• Handhaaf een gezond lichaamsgewicht dat bij jouw bouw past. Eet porties die helpen een gezond gewicht te behouden. Als je aankomt, eet je te veel! Gewichtsverlies kan het urinezuurgehalte verlagen. Vermijd echter extreem lijnen, want dat kan tijdelijk het urinezuurgehalte verhogen.

Diagnose

Voor de diagnose jicht is meestal niet veel nodig; over het algemeen volstaan de volgende onderzoeken:

• Fysiek onderzoek: De ziekte presenteert zich met zo karakteristieke klachten dat het vaak direct herkenbaar is. De locatie (basisgewricht van de grote teen), de zwelling, roodheid en hevige pijn moeten meteen de aandacht van de arts trekken. De onderzoeken dienen meer om andere aandoeningen uit te sluiten dan om jicht te 'bewijzen'.
• Laboratoriumonderzoek. Meting van urinezuur en creatinine in het bloed. Laboratoriumuitslagen kunnen soms misleidend zijn. Er zijn mensen met een hoog urinezuurgehalte die nooit jicht krijgen, en anderen met klinische tekenen van jicht zonder verhoogde waarden.
• Röntgenfoto. Kan nuttig zijn om andere vormen van gewrichtsontsteking uit te sluiten.
• Echo-onderzoek (ultrasound). Met echo kunnen uraatkristallen in het gewricht of tophi worden herkend.
• CT-onderzoek. Hoewel dit onderzoek uraatkristallen in het gewricht nauwkeurig kan aantonen, wordt het in de klinische praktijk niet routinematig gebruikt omdat het erg duur is en weinig extra informatie voor diagnose en behandeling oplevert.

Behandeling van een jichtaanval

• Het eerste doel is pijnbestrijding. Traditioneel worden hiervoor niet-steroïde ontstekingsremmers en pijnstillers gebruikt.
• Vermindering van ontsteking. Corticosteroïden kunnen de ontsteking verminderen. Ze kunnen in tabletvorm worden gegeven of rechtstreeks in het gewricht worden geïnjecteerd. Steroïden worden vooral overwogen als niet-steroïde middelen om welke reden dan ook niet kunnen worden gebruikt. Langdurig gebruik van steroïden kan veel ongewenste bijwerkingen hebben.
• Softlaser behandeling: Dit kan snel en aanzienlijk de pijn, zwelling en de ontsteking rond het gewrichtskapsel bij een acute jichtaanval verminderen. Tegelijkertijd kan het de benodigde medicatiedosering verlagen.
  Met krachtige klinische lasers is meestal volledige pijnvrijheid te bereiken na 1-3 pijnverlichtende behandelingen. Met kleinere, huiselijke apparaten kunnen meer behandelingen nodig zijn, soms tot 10 sessies (5-8 minuten behandeling met 5 minuten pauze ertussen).
  Recentelijk toonde een studie over de behandeling van acute jicht aan dat lasertherapie effectiever was dan niet-steroïde ontstekingsremmers.

Mondelinge preventieve medicatie

Het hoofddoel van preventie is het voorkomen van herhaalde aanvallen door het verlagen van het urinezuurgehalte in het bloed. De dieet- en leefstijlaanpassingen heb ik hierboven al genoemd. Hieronder noem ik de medicinale mogelijkheden. Let op: als je de genoemde dieetadviezen niet opvolgt, kunnen de klachten ondanks medicatie terugkeren.

• Medicijnen die de productie van urinezuur remmen. Xanthine-oxidase remmers, zoals allopurinol, behoren hiertoe. Ze beperken de productie van urinezuur in het lichaam. Dit kan het urinezuurgehalte in het bloed verlagen en daarmee het risico op jicht verminderen. Bij allopurinol kunnen bijwerkingen huiduitslag en een laag aantal bloedcellen zijn. Bij andere middelen kunnen misselijkheid en verminderde leverfunctie optreden.
• Medicijnen die de uitscheiding van urinezuur stimuleren. Deze stimuleren het vermogen van de nieren om urinezuur te verwijderen. Dit kan het urinezuurgehalte verlagen en het risico op jicht verminderen, maar verhoogt het urinezuurgehalte in de urine. Bijwerkingen kunnen huiduitslag, buikpijn en niersteenvorming zijn.