Spierstimulatie is een effectieve aanvulling op bekkenbodemspiertraining. De uitgebreide analyse van het Cochrane-instituut uit 2022 toonde aan dat bekkenbodemtraining (PFMT) aangevuld met elektrostimulatie betere resultaten kan geven dan alleen oefeningen.1
Kernidee
Consistentie is de sleutel tot succes. Elektrostimulatiebehandeling – net als lichaamsbeweging – werkt alleen bij regelmatig gebruik. Dagelijks 20–30 minuten, minimaal 8–12 weken.
Waarom een spierstimulator gebruiken?
Bekkenbodemoefeningen (Kegel-oefeningen) zijn op zich effectief, maar ongeveer 30% van de betrokkenen kan deze spieren niet zelfstandig en correct aanspannen. De elektrostimulator veroorzaakt spiercontracties met lage-intensiteitspulsen – gericht en geconcentreerd.
| Methode | Voordeel | Verwacht resultaat |
|---|---|---|
| Kegel-oefeningen alleen | Kan overal, gratis | 2–4 maanden regelmatige oefening |
| Kegel + elektrostimulatie | Gerichter, intensiever, meetbaar | Verbetering voelbaar na 2–4 weken |
| Kegel + ES + biofeedback | Objectieve terugkoppeling, duurzaam effect | 2–4 weken + langdurig behoud |
Belangrijk
Voor aanvang van de behandeling is medische evaluatie nodig om het type incontinentie vast te stellen. Stress-, urge-, gemengde en fecale incontinentie vereisen verschillende behandelingsprotocollen. Over de typen lees je hier →
Behandelprotocollen – per type
Het maakt uit welk type incontinentie je hebt! De juiste programmakeuze is de basis van een succesvolle behandeling. Over het algemeen worden onderstaande instellingen gebruikt (sommige apparaten kunnen hiervan afwijken).
Doel: Versterken van de bekkenbodemspieren en sluitspierkracht.
Frequentie: 35–50 Hz (snelle contracties)
Pulse: 200–300 µs breedte, afwisselende cyclus (werk/pauze: bv. 5 sec / 10 sec)
Behandeltijd: 20–30 minuten per sessie
Frequentie: Eerste 2 weken: om de dag, daarna: dagelijks
Duur: Minimaal 8–12 weken
Doel: Dempen van blaasoveractiviteit en verminderen van onwillekeurige contracties.
Frequentie: 10–20 Hz (langzaam, kalmerend)
Pulse: 200 µs breedte, continu of trage cyclus
Behandeltijd: 20 minuten per sessie
Frequentie: Dagelijks of om de dag
Duur: Minimaal 8–12 weken
Doel: Spierspanning verminderen + spiertraining – in twee fasen.
1. fase: Blaascalmerend programma (10–20 Hz) – 10 minuten
2. fase: Spiertrainingsprogramma (35–50 Hz) – 15–20 minuten
Frequentie: Dagelijks (de meeste toestellen schakelen de twee fasen automatisch)
Duur: Minimaal 12 weken
Doel: Versterken van de anale sluitspier.
Frequentie: 35–50 Hz
Pulse: 200–300 µs, afwisselende cyclus
Elektrode: Anale sonde (aanbevolen) of dijbasis-elektrode
Behandeltijd: 20 minuten per sessie
Duur: Minimaal 12–16 weken (langzamere verbetering verwacht)
Elektroden- en sondesplaatsing
Behandeling van incontinentie kan met zelfklevende elektroden op de huid of met een lichaamssonde (vaginaal/anale). Sondetherapie is meestal effectiever omdat de pulsen direct op de bekkenbodemspieren inwerken.
1. Huidstimulatie: schaamheuvel–heiligbeen
Twee grote oppervlakte-elektroden (50×90 mm) worden gebruikt. Plaats er één op de schaamheuvel (bij mannen 2–4 cm boven de basis van de penis) en de andere op het heiligbeen. De elektroden sluiten aan op de twee uiteinden van dezelfde stimulatiekabel.
Opmerking
Deze plaatsing wordt veel aanbevolen, maar door de grote afstand tussen de elektroden is de stimulatie minder specifiek. Een effectievere optie kan plaatsing bij de dijbasis zijn (zie hieronder).
2. Huidstimulatie: dijbasis
Plaats de elektroden aan beide zijden in de liezen (combhajlat) – zodanig dat de vagina- of anusopening tussen de elektroden ligt. Houd ongeveer een handbreedte afstand tussen de twee elektroden. Deze methode is effectiever omdat de puls direct door de bekkenbodem gaat.
3. Inwendige sondestimulatie
De vaginale of anale sonde ligt dicht bij de bekkenbodemspieren en is daarom de meest gerichte behandelmethode. De vaginale sonde wordt – zoals een tampon – ongeveer 3–5 cm ingebracht. De anale sonde wordt 2–3 cm ingebracht tot op niveau van de interne sluitspier.
Welke kiezen?
Bij afwezigheid van contra-indicaties is de inwendige sonde aanbevolen – het biedt effectievere behandeling. Gebruik zelfklevende elektroden als het inbrengen van een sonde ongemak veroorzaakt of bij lokale problemen zoals aambeien of anale fissuren.
Verloop van de behandeling – stap voor stap
1. Zoek een rustige, privéplek. De behandeling duurt 20–30 minuten.
2. Zet het apparaat nog NIET aan.
3. Sluit de elektroden/sonde aan op de kabel en de kabel op het apparaat.
4. Zelfklevende elektrode: vooraf met gel behandeld, niet natmaken. Sonde: bevochtig met water of glijmiddel – dit vergemakkelijkt inbrengen en pulsgeleiding.
5. Neem een comfortabele houding aan – zittend, half liggend of liggend.
1. Zet het toestel aan en kies het programma dat bij je klachten past.
2. Verhoog langzaam de intensiteit (+ knop). Eerst voel je niets, daarna een lichte tinteling en uiteindelijk duidelijke spiercontracties.
3. Bij sondes ligt de gebruikelijke range rond 10–30 mA. Ga niet boven 30 mA.
4. Als het gevoel onaangenaam of pijnlijk wordt, verlaag dan enkele stappen. De behandeling mag geen pijn doen.
5. Zoek bij sondes met kleine bewegingen de positie waar je de sterkste contractie voelt.
6. Aan het einde schakelt het toestel automatisch uit.
1. Zet het apparaat uit.
2. Zelfklevende elektrode: verwijder en plak terug op het plastic vel.
3. Sonde: verwijder door de rand vast te pakken (niet aan de kabel!). Reinig met lauw water.
4. Niet in heet water leggen en geen bijtende reinigingsmiddelen gebruiken. Je kunt een desinfecterende oplossing of doek gebruiken.
5. Droog en bewaar op een schone, droge plaats.
Dagelijkse routine en schema
De effectiviteit van de behandeling hangt af van regelmaat. Hier is het aanbevolen schema:
| Periode | Frequentie | Wat te verwachten? |
|---|---|---|
| Wk 1–2 (introductie) | Om de dag, 15–20 minuten | Leren kennen, spieren “wakker maken” |
| Wk 3–8 (intensieve fase) | Dagelijks, 20–30 minuten | Voelbare verbetering, minder druppelen |
| Wk 9–12 (stabilisatie) | Dagelijks, 20–30 minuten | Significante verbetering, betere levenskwaliteit |
| Na wk 12 (onderhoud) | 1–2 keer per week | Behoud van het behaalde resultaat |
Ochtend of avond?
Het tijdstip maakt niet uit – doe de behandeling wanneer je rustig 20–30 minuten kunt vrijmaken. Veel mensen doen het ’s avonds tijdens tv-kijken of lezen. Het belangrijkste is consistentie, niet het exacte tijdstip.
Belangrijk
Als de klachten verbeteren, stop dan niet volledig met behandelen! Onderhoudsbehandelingen (1–2 keer per week) zijn nodig om het behaalde resultaat te behouden. Stop je volledig, dan kunnen de spieren geleidelijk verzwakken.
Melyik készülék lehet megfelelő?
Bij de keuze van het apparaat zijn het type incontinentie, de ernst en persoonlijke behoeften doorslaggevend. De onderstaande vergelijking helpt je bij het kiezen:
| Szegmens | Készülék | Kinek ajánlom? | Fő előny |
|---|---|---|---|
| Belépő | Kegel Toner | Enyhe–közepes stressz inkontinencia, eerste stimulator | 2 program, eenvoudige bediening, gunstige prijs |
| Közép | Biolito | Stressz, késztetéses, kevert inkontinencia | 2 csatorna, 10 program, goede prijs-kwaliteitverhouding |
| Perfect PFE Women | Vrouwen met stress/urge incontinentie | Op vrouwen afgestemde 4 programma's, met sonde | |
| Perfect PFE for Men | Post-prostaatoperatie incontinentie, mannen | 5 programma's, anale sonde, chronische bekkenpijn | |
| Myolito | Incontinentie + pijnverlichting gecombineerd | TENS + EMS + FES in één apparaat, 12 programma's | |
| Prémium | Sure Pro | Késztetéses inkontinencia, tibiális ideg stimulatie | 15 program, 2 csatorna, TIBN, oplaadbare batterij |
| evoStim UG | Verschillende vormen van incontinentie + pijn + vaginisme | 5 programgroepen, IntelliSTIM, 6 compatibele sondes | |
| evoStim P | Revalidatie gecontroleerd met biofeedback | Druk-biofeedback, ETS, real-time terugkoppeling | |
| evoStim E | Klinisch niveau meting, EMG-biofeedback | EMG-biofeedback, objectieve spierkrachtmeting |
Het volledige aanbod vind je op de categoriepagina voor incontinentieapparaten.
Wanneer niet gebruiken?
- Pacemaker
- Zwangerschap
- Actieve tumor in het behandelde gebied
- Onbehandelde epilepsie
- Acute ontsteking of infectie in het bekken-/anale gebied
Gebruik geen sonde bij aambeien, anale fissuur, fistel of acute lokale ontsteking. In die gevallen is behandeling met zelfklevende elektroden de aanbevolen alternatieve optie.
Veelgestelde vragen
Nee. Je voelt een lichte tinteling en duidelijke spiercontracties. Als je pijn ervaart, verlaag dan de intensiteit. De behandeling mag nooit pijnlijk zijn.
De sonde is effectiever omdat deze direct bij de bekkenbodemspieren werkt. Kies zelfklevende elektroden als het inbrengen van een sonde ongemak geeft of bij lokale problemen (aambeien, fissuur).
Ja. De effectiviteit vermindert niet als je tijdens de sessie beweegt, opstaat of loopt. Veel mensen lezen of kijken tv tijdens de behandeling – belangrijk is dat je je comfortabel voelt.
Probeer de intensiteit geleidelijk te verhogen. Verplaats bij een sonde met kleine bewegingen de positie. Als je nog steeds geen contractie voelt, kan een apparaat met biofeedback (bv. evoStim E) helpen de juiste techniek aan te leren.
Minimaal 8–12 weken intensieve behandeling wordt aanbevolen. Als de klachten verbeteren, kun je overstappen op onderhoud (1–2 keer per week). Stop je volledig, dan kunnen de spieren verzwakken en kunnen klachten terugkeren.
Lees verder
Inkontinencia behandeling thuis – volledige gids →
Urine-incontinentie en behandeling →
Prolaps en behandeling →
De val van volwassen luiers →
Gids voor intimetraining →
Alle incontinentieapparaten →
Samenvatting – Kort overzicht
Bron
- Todhunter-Brown A, Hazelton C, Campbell P, et al. (2022). Conservative interventions for treating urinary incontinence in women: an Overview of Cochrane systematic reviews. Cochrane Database Syst Rev. 9(9):CD012337. DOI: 10.1002/14651858.CD012337.pub2
