Het maakt uit: positioneel snurken of slaapapneu?

Snurken vergalt bij velen de nacht. Uit onderzoek blijkt dat 40-50% van de bevolking snurkt (zowel mannen als vrouwen). Het is echter niet onbelangrijk hoe ernstig het snurken is – terwijl positionele snurkers alleen in bepaalde houdingen snurken en er diverse slimme oplossingen bestaan voor hun probleem, krijgen mensen met slaapapneu door het snurken gedurende lange seconden geen zuurstof, wat ernstige gevolgen kan hebben.

Wat is snurken?

Tijdens de slaap ontspannen, net als andere spieren, ook de spieren en bindweefsels van de hals en de keel. De in- en uitstromende lucht brengt de zachte weefsels van de bovenste luchtwegen in beweging (het zachte gehemelte, huig, amandelen, tongwortel, de achter- en zijkanten van de keel). De door die vibraties voortgebrachte ruwe, schurende klank noemen we snurken. Je kunt het ontstaan van het geluid vergelijken met het openspreiden van de hals van een opgeblazen ballon, waardoor de lucht fluitend ontsnapt.

Afhankelijk van de geluidssterkte kent snurken meerdere gradaties:

• Licht snurken: het komt slechts af en toe voor. Bijvoorbeeld als je op je rug ligt, erg moe bent, te veel hebt gegeten en/of alcohol hebt gedronken.
• Matig: je snurkt ongeacht welke positie je aanneemt tijdens het slapen.
• Snurken wordt als ernstig beschouwd als het in elke lichaamshouding de hele nacht aanhoudt en zo luid is dat het tot in de andere kamer hoorbaar is.
• Zeer ernstig is de situatie als het positie-onafhankelijk snurken door het hele huis goed hoorbaar is.

Wat zijn de oorzaken van snurken?

Snurken kan meerdere oorzaken hebben; de meest voorkomende zijn:

• Obesitas: Als de BMI (Body Mass Index = lichaamsmassa-index) groter is dan 25, kan het overtollige vet zich, behalve onder de huid, ook tussen de keelspieren en het slijmvlies van de keel ophopen; tevens vernauwt het door overgewicht vaak aanwezige dubbelkin de luchtwegen.
• Zwakke spiertonus: Spieren en weefsels ontspannen het meest tijdens de diepste slaapfases. Bij rugligging zakt de tong (door de ontspannen spieren) naar achteren in de bovenste luchtweg, waardoor de opening vernauwt en snurken ontstaat.
  Met het ouder worden neemt de spiertoon in omgekeerde verhouding af: naarmate je ouder wordt, neemt de tonus af. Daarom komt snurken vaker voor en neemt de geluidssterkte toe op latere leeftijd. (Zwakke spiertonus hangt ook samen met overgewicht: mensen met overgewicht bewegen over het algemeen minder, waardoor de spiertonus zwakker wordt.)
• Ziekten en infecties: Ontstekingen van het neusslijmvlies als gevolg van luchtwegaandoeningen of allergieën; maar ook een scheef neustussenschot of neusstukken (poliepen) kunnen snurken veroorzaken.
• Anatomische aanleg: De grootte en tonus van het zachte gehemelte en de huig, evenals vergrote huig- of keelamandelen, kunnen bijdragen aan het ontstaan van snurken. Sommige aandoeningen gaan gepaard met vergroting van de tong (bijvoorbeeld schildklierinsufficiëntie of het syndroom van Down), wat ook snurken kan veroorzaken.
• Kalmerende middelen, alcohol, overmatig vol zitten: Deze verstoren het normale slaapritme, omdat de weefsels sneller en sterker ontspannen dan gewenst.
• Roken: Irritatie door roken vergroot de zwelling van neusholte-, keel- en strottenhoofdslijmvlies, wat de luchtweg vernauwt.

De hinderlijke gevolgen van snurken

Snurken bemoeilijkt niet alleen de nacht van je bedpartner. Als snurker zelf kun je zelden goed uitgeslapen raken, waardoor je met het volgende te maken kunt krijgen:

• ochtendhoofdpijn
• geheugenproblemen
• concentratieproblemen
• slaperigheid de hele dag door
• verminderde zintuiglijke scherpte
• verminderd seksueel verlangen
• schommelingen in stemming

Wanneer het minder ernstig is: positioneel snurken

De positionele snurker snurkt alleen in bepaalde houdingen (meestal op de rug); als hij of zij van positie verandert, verdwijnt het storende geluid. Er bestaan verschillende slimme apparaten die hierbij kunnen helpen. Voorbeelden zijn een kussen dat opblaast zodra snurken wordt gedetecteerd of een apparaat/horloge dat een elektrische 'prikkel' geeft. Deze middelen elimineren het snurken niet direct, maar stimuleren de snurker van houding te veranderen. Na enkele dagen gebruik verstoren deze hulpmiddelen de slaap meestal ook niet meer.

Wanneer snurken risico's met zich meebrengt: slaapapneu

"Apneu" is een woord van Griekse oorsprong en betekent: "zonder ademhaling".

Daarmee kun je al afleiden hoe ernstig slaapapneu kan zijn. Het gaat om een aandoening die gepaard gaat met luid snurken en lange ademstops tijdens de nacht. Ademstops die richting een minuut duren, zorgen ervoor dat er onvoldoende zuurstof naar het lichaam gaat. Veel "microontwakingen" komen voor; de aangedane persoon merkt die meestal niet bewust, maar ze belemmeren wel de continue rust en het herstel van de hersenen.

Bij mensen met slaapapneu neemt het risico op het volgende toe:

• hoge bloeddruk,
• hartfalen,
• hartinfarct en
• beroerte (cerebrale infarct).

Slaapapneu treft 2-4% van de Hongaarse bevolking; dat betekent dat in ons land momenteel ongeveer 200.000–400.000 mensen aan deze aandoening lijden.

Er zijn twee verschillende vormen van apneu:

• De meest voorkomende is obstructieve slaapapneu (OSAS), ook wel bovenste luchtwegapneu genoemd.
  Daarbij verslapt de musculatuur van het zachte gehemelte en sluit de keel af, waardoor ademhalen moeizaam en luid wordt omdat de verslapte keel de luchtweg blokkeert. De ademhaling stopt periodiek, het zuurstofgehalte in het bloed daalt, de patiënt snakt naar lucht en de slaap wordt onderbroken.
• De minder voorkomende centrale slaapapneu (CSA) doet zich voor wanneer de keel open blijft, maar de borst- en middenrifspieren niet werken omdat de hersenen niet de juiste signalen sturen naar de ademhalingsregulerende spieren (in tegenstelling tot obstructieve apneu, waarbij het middenrif- en borstspieren juist harder werken).
  In dit geval wekken de hersenen de patiënt, waardoor deze microontwakingen meer bewust ervaren worden.

Snurken is een tamelijk hinderlijk probleem waarvoor mensen vaak geen arts raadplegen. Toch mag slaapapneu niet onderschat worden, omdat het in sommige gevallen ernstige complicaties kan geven.

Bij regelmatig en storend luid snurken neem in elk geval contact op met een slaapspecialist (slaaplaboratorium), want het achterhalen van de oorzaak en het adviseren van gespecialiseerde behandelingen is het werk van een ervaren specialist. Voor patiënten met slaapapneu bestaan er ook effectieve oplossingen!