EMS, oftewel elektrische spierstimulatie
De EMS, oftewel elektrische spierstimulatie, wordt al tientallen jaren gebruikt bij de voorbereiding van sporters… nou ja… NIET IN ONS LAND. Waarom is dat zo? Naar mijn overtuiging is de oorzaak simpel: gebrek aan taalvaardigheid. Doordat de meeste Hongaren geen vreemde talen kennen, lezen ze geen internationale vakliteratuur en raken ze niet op de hoogte van wereldwijde trends; ze blijven als het ware in de lokale werkelijkheid steken. De meerderheid gelooft nog steeds heilig dat voorbereiding zoveel inhoudt als: "train veel en eet ernaast heel veel gegrilde kip met rijst". Van de moderne, door technologie geboden (dopingvrije) mogelijkheden hebben ze meestal geen benul — dat blijkt ook uit de reacties op mijn artikelen. Over waar bijvoorbeeld de eerder genoemde spierstimulator goed voor is, hoe het werkt en hoe het toegepast moet worden… zijn de kennisleemtes groot. Laten we bij de basis beginnen…
Wat is elektrische spierstimulatie (EMS)?
EMS is een afkorting van het Engelse Electric Muscle Stimulation, oftewel in het Nederlands elektrische spierstimulatie, waarmee de dwarsgestreepte spieren behandeld kunnen worden — de spieren die vrijwillige bewegingen mogelijk maken. Het heeft geen wezenlijke invloed op de inwendige (gladde) spieren.
Bij spierstimulatie geeft het spierstimulatorapparaat via een op de huid geplakte elektrode een elektrische impuls met een stroomsterkte in milliampère (mA) aan de behandelde spier, waardoor deze samentrekt. Door het regelen van de impulsfrequentie, intensiteit en duur kan men bepalen wat voor soort samentrekking optreedt, welke vezeltypen geactiveerd worden en hoeveel vezels meedoen. Het effect volgt uit de instellingen van de impuls.
In deze video laat ik zien hoe je spierstimulatie uitvoert en "wat je ziet" tijdens de behandeling.
Uit de opname kun je ook zien dat stimulatie alleen op een specifieke spier of spiergroep gefocust kan worden, en dat het effect dus beperkt blijft tot die spieren — daarom is het een aanvulling op training, niet een vervanging, en juist daarin ligt zijn kracht.
Normaal gesproken ontstaat een spiercontractie door een elektrisch signaal dat vanuit je hersenen komt. Bij spierstimulatie krijgt de spier soortgelijke, kunstmatige impulsen.
VOOR DE SPIER IS ER GEEN VERSCHIL TUSSEN EEN IMPULS UIT HET APPARAAT OF UIT DE HERSENEN!
In beide gevallen trekt de spier op precies dezelfde manier samen; dezelfde stofwisselingsprocessen vinden plaats, de spier raakt op dezelfde wijze vermoeid, er ontstaat verzuring en de filamenten kunnen beschadigd raken.
Als je accepteert dat de capaciteiten van een spier door training (herhaalde spierarbeid) verbeterd kunnen worden, dan moet je op basis van het voorgaande ook accepteren dat spierstimulatie tot exact hetzelfde resultaat kan leiden!
Waarin kan elektrische stimulatie meer bieden?
Wanneer je een vrijwillige beweging uitvoert, bereikt de samentrekking je spier via de regelsystemen van de hersenen. Dit wordt beschreven door de Hennemann-regel.
Volgens die regel trekken bij een contractie eerst de kleinere motorunits aan, gevolgd door de grotere. Binnen een spierbundel worden eerst de type I-vezels geactiveerd, daarna de type IIa en uiteindelijk de type IIb-vezels.
Belangrijk is ook dat de hersenen bij elke vrijwillige samentrekking een "reserve" aanhouden en dus niet alle vezels tegelijk laten samentrekken. Daarom zorgt stress of gevaar vaak voor een enorme krachttoename — adrenaline komt in je bloed, waardoor die reservering uitgeschakeld wordt. Dit verklaart waarom sommige mensen in wedstrijdsituaties zo goed gebruikmaken van die adrenaline en zodoende hun normale grenzen kunnen overschrijden; soms kan een moeder van normaal 50 kilo bijvoorbeeld een op haar gevallen boomstam van haar kind tillen.
Elektrische spierstimulatie omzeilt dit "spaarmechanisme". Er is niets dat het aantal geactiveerde vezels beperkt. Daarom kan EMS veel meer spiervezels tegelijk activeren.
Een volledige, 100%-contractie is ook met stimulatie niet haalbaar, omdat er altijd spiervezels zijn die in een refractaire periode zitten en tijdelijk niet tot samentrekking in staat zijn (bijvoorbeeld omdat ze net tevoren al moesten samentrekken en hun verplichte rustfase hebben).
Een andere belangrijke eigenschap van elektrische spierstimulatie is dat het de neuromusculaire (zenuw-spier) verbinding "leert". Volgens sommige studies heeft zowel de hersenen als de motorische zenuwcel van hersenen naar spier tienduizenden (minstens 10.000) herhalingen nodig om te leren hoe een beweging het snelst en meest efficiënt uitgevoerd kan worden. Daarom herhalen sporters bewegingen eindeloos en verfijnen ze die. Met stimulatie kan de optimalisatie van spierfunctie significant worden versneld.
Je hebt misschien ervaren dat je na een blessure bepaalde juiste bewegingen opnieuw moet leren en moet "inprenten". Spierstimulatie is ook uitstekend toepasbaar bij het opnieuw aanleren van optimale bewegingscoördinatie.
Er zijn enkele omstandigheden waarbij spierstimulatie VERBODEN is!
Elektrische spierstimulatie mag niet worden toegepast bij mensen met een geïmplanteerde pacemaker of defibrillator, evenmin bij acute trombose, tumoren, epilepsie of infectieziekten. Tijdens zwangerschap en menstruatie moet het met voorzichtigheid gebruikt worden. Hier kun je meer lezen over de contra-indicaties.
Voor wie is elektrische spierstimulatie aan te raden?
Spierstimulatie kan zowel door professionele als door amateursporters worden toegepast, en ook door mensen met spier- en gewrichtsaandoeningen. De doelen zijn echter verschillend.
Amateursporters trainen over het algemeen relatief minder; voor hen liggen de belangrijkste toepassingen in blessurepreventie, het winnen van passieve trainingstijd en het versnellen van spierherstel.
Prof-sporters gebruiken het vooral om spierherstel te versnellen, overbelastingsblessures te voorkomen en het herstel na een blessure zo snel mogelijk te bevorderen.
Als je sporter bent, ga dan verder met het leren over spierstimulatie via dit artikel: Spierstimulatie – waarvoor kan een sporter het gebruiken?
Er zijn talloze spier- en gewrichtsaandoeningen waarbij spierstimulatie kan worden toegepast. Belangrijke gebieden zijn onder andere spieratrofie en verschillende vormen van verlamming (ALS, multiple sclerose, beroerte, ruggenmergletsel), het terugwinnen van kracht en het versnellen van herstel na operaties. Deze onderwerpen vormen op zich aparte dossiers, waar ik in andere artikelen op terugkom.
Als je vanwege een ziekte interesse hebt in spierstimulatie, ga dan verder met dit artikel: Toepassing van spierstimulatie bij de behandeling van ziekteverschijnselen
