TENS-pad oftewel TENS-elektrode
De TENS-elektrode (in de omgangstaal vaak TENS-pad genoemd) is een onmisbaar hulpmiddel voor elektrische behandelingen thuis (bijvoorbeeld TENS – zenuwstimulatie, pijnverlichting; EMS – spierstimulatie; microstroom – pijnstilling en genezingsbevorderende behandeling; gedenerveerde – behandeling van perifere verlamming). Via het op de huid geplakte TENS-pad komt de impuls van het apparaat in je lichaam. Zonder pad geen behandeling en dus geen effect. In dit artikel vat ik de belangrijkste punten samen die je helpen bij de juiste keuze.
Belangrijkste kenmerken van de TENS-elektrode
- toepassing (zelfklevend, koolstof-siliconen (ook wel rubber elektrode genoemd))
- aansluitingstype (pin, klik, klem, anders)
- maat en vorm (vierkant, rechthoek, rond, ovaal, anders)
- lagen (bedekking, gel, geleidend vlak, lijmlaag)
- geleidingskwaliteit.
Op basis van het bevestigingstype
Zelfklevend
Fabrikanten leveren voor elektrotherapie-apparaten voor thuisgebruik vrijwel altijd zelfklevende elektroden.
Dit is deels het gemakkelijkst aan te brengen, omdat één zijde een kleeflaag heeft en met één beweging op de huid kan worden geplaatst en blijven zitten. Deze elektroden zijn gegelend, dus je hoeft ze niet apart nat te maken of contactgel te gebruiken.
Met de zelfklevende elektrode kun je de meest effectieve behandeling uitvoeren (juist omdat ze gelijkmatig gegeld zijn, over een groot oppervlak hechten en strak op de huid geplaatst kunnen worden).
De lijmlaag slijt tijdens gebruik en hecht steeds minder goed. Na verloop van tijd blijft de elektrode niet meer op zijn plaats – dan moet je hem vervangen. De zelfklevende elektrode is dus een verbruiksartikel dat je regelmatig moet vervangen.
Koolstof-siliconen, oftewel rubber elektrode
Als je het apparaat veel gebruikt en terugkerende kosten wilt vermijden, kun je in plaats van zelfklevende elektroden rubberelektroden kiezen.
Daaraan kleven echter nadelen. Ten eerste zijn ze niet eenvoudig te bevestigen omdat ze geen kleeflaag hebben. Ze moeten met een externe band op hun plaats worden vastgezet. De rubber elektrode is daardoor makkelijk bruikbaar op ledematen, maar op andere delen van het lichaam, zoals rug, schouders, nek, borst/borstkas, is het behoorlijk lastig om ze goed te fixeren.
Rubber elektroden zijn "droog" en geleiden de stroom daardoor niet goed. Ze vereisen bevochtiging. Je kunt een apart sponsomhulsel kopen dat je natmaakt, of je moet contactgel op de huidzijde van de elektrode aanbrengen.
Met rubber elektroden kun je geen zo nauwkeurige en precieze behandeling uitvoeren als met zelfklevende elektroden, maar ze vormen een goed compromis. Ze kunnen geschikt zijn voor pijnverlichting en algemene spierstimulatie. Voor problemen die precieze behandeling vereisen, zoals behandeling van verlamde spieren, zijn ze niet geschikt.
Microstroombehandeling kan niet met rubber elektroden worden uitgevoerd.
Het type aansluiting
Kabels van elektrotherapie-apparaten hebben doorgaans
- pin (PIN) of
- klik (SNAP) of
- andere, niet-standaard aansluitingen.
Grotere fabrikanten van medische kwaliteit gebruiken meestal standaard PIN- of SNAP-aansluitingen, waardoor je op elk PIN- of SNAP-elektrode kunt aansluiten. Je moet alleen letten op welke connector het uiteinde van je kabel heeft.
Sommige producenten van gezondheids- of wellnessapparatuur (bijv. Omron, Beurer, Vivamax) gebruiken niet-standaard aansluitingen. Voor die apparaten passen standaard elektroden vaak niet.
Dit is een marketingtruc. Je koopt het apparaat goedkoop en komt er later achter dat een vervangende elektrode 8-9 duizend forint kost. Als je het apparaat regelmatig moet gebruiken, wordt het veel duurder in gebruik.
Maat en vorm
Op de markt vind je de meest uiteenlopende maten en vormen. De meest voorkomende vormen en maten zijn
- vierkant (4×4 of 5×5 cm)
- rechthoek (5×9 of 5×10 cm)
- rond (diameters 2,3; 3; 5 cm)
- ovaal (3×5, 7,5×13 cm)
- vlinder- en andere vormen.
Houd bij de keuze van de maat rekening met het te behandelen gebied!
Het is duidelijk dat een ovale elektrode van 7,5×13 cm niet op je gezicht past; voor het gezicht zijn ronde elektroden met een diameter van 2,5–3 cm geschikt.
Voor je kuit daarentegen is de grotere ovale elektrode van 7,5×13 cm juist geschikt.
Voor algemene pijnverlichtende (TENS of MENS) behandelingen is een vierkante elektrode van 4–5 cm geschikt. Die raad ik ook aan voor spierstimulatie van nek, schouders, armen, en ook voor motorische punten (voor grotere spieren: dij, buik, borst, rug).
De 5×9 en 5×10 cm elektroden raad ik aan te gebruiken bij spierstimulatie als elektroden die verder van het motorische punt liggen.
Houd er rekening mee dat voor stimulatie doorgaans 2 mA/cm² stroom wordt aanbevolen. Een elektrode van 5×5 cm heeft dus 25 cm², en de aanbevolen maximale stroomsterkte is dan 50 mA.
Hoe kleiner de elektrode, hoe meer de stroom zich op een kleiner gebied concentreert. Een hogere stroomsterkte geeft een onplezieriger gevoel.
Lagen en materialen van de zelfklevende TENS-pad
De materialen en dikte van een elektrode bepalen hoe flexibel deze is. Hoe dikker en stijver een elektrode, hoe minder goed hij de lichaamscontouren volgt.
Goedkope elektroden bestaan doorgaans uit drie lagen: lijm, gel en bovenlaag. De stroom wordt geleid in de gellaag en daar verdeeld.
Beter uitgevoerde elektroden (typen: PALS, UltraStim, ValueTrode) bevatten twee gellaagjes, lijm, een geleidend vlak en een bovenlaag. De dubbele gellaag zorgt voor een egalere stroomverdeling, wat het prikkelende ongemak van de behandeling vermindert.
De bovenlaag is meestal textiel, schuim, papier of een speciaal materiaal.
Dikkere en stijvere elektroden sluiten beter aan op grotere spieren zoals dijen, rug, buik en billen. Ze zijn echter ongeschikt voor dunne polsen, nek e.d., omdat ze niet goed om sterke plooien heen vallen.
Goedkope (vaak Chinese) elektroden zijn stijf; de rand krult op in een plooi en staat los. Hierdoor concentreert de stroom zich op een klein gebied, wat een onaangename behandelingservaring tot gevolg heeft.
De PALS-elektroden vertegenwoordigen het hoogste niveau. Deze bevatten een roestvrijstalen gaas, zijn extreem dun en flexibel. Het volledige oppervlakte bedekkende gaas zorgt voor perfecte stroomverdeling over het hele oppervlak.
In de UltraStim-elektroden is de geleider een zilverdraad-gaas. Dit biedt ook uitstekende stroomverdeling, maar is enigszins stijver.
De voor algemene doeleinden bedoelde ValueTrode-elektroden hebben geen aparte geleidervezel. De stroom wordt geleid door de dubbele gellaag, wat een goede verdeling geeft, maar de elektrode is stijver.
Hoe kies je een zelfklevende TENS-elektrode?
De elektrische impuls veroorzaakt de gewenste reactie in je lichaam als de intensiteit (stroomsterkte) geschikt is. Hoe hoger de intensiteit, hoe onaangenamer de behandelingssensatie kan zijn. Boven een bepaalde stroomsterkte voorkomt pijn dat je de behandeling voortzet.
Bij een elektrode van slechte kwaliteit is de geleiding slecht. Je moet op het apparaat een hogere stroom instellen om effect te krijgen, maar dat verhoogt het ongemak. Als de impuls daarentegen niet krachtig genoeg is, blijft het effect uit.
Een elektrode met betere geleiding levert ook bij lagere stroomsterkten voldoende impuls aan je lichaam. Dat maakt de behandeling effectiever.
Koop geen Chinese elektrode als je jezelf geen pijn wilt aandoen: een elektrode van lage kwaliteit garandeert een onaangename en tegelijk ineffectieve behandeling.
Algemeen geldt: als je het je kunt veroorloven, kies dan de beste kwaliteit, dat is de PALS-elektrode. Als prijs een rol speelt, ga dan als volgt te werk.
Voor pijnverlichtende (TENS en microstroom) behandelingen
Over het algemeen volstaan ValueTrode-elektroden. Voor TENS en microstroombehandelingen zijn elektroden met een diameter van 40–50 mm geschikt. Plak deze rondom de pijn en voer de stimulatie zo uit.
Voor Bell-achtige aangezichtsverlamming en cosmetische behandelingen van het gezicht
Voor behandeling van gezicht en nek zijn elektroden met een kleine diameter (25–30 mm) nodig, omdat de spieren er klein zijn en er niet genoeg ruimte is om grotere elektroden met enkele centimeters tussenruimte te plaatsen.
Ik raad voor het gezicht 32 mm ValueTrode Round of 25 mm PALS Round elektroden aan.
Voor gedenerveerde (verlamde spier) behandelingen
De beschadigde zenuw is gevoelig. Hoe hoger de kwaliteit van de elektrode die je gebruikt, hoe zachter je voor de zenuw bent. Het is dus aan te raden PALS- of UltraStim-elektroden te gebruiken.
Afhankelijk van de te behandelen spier kun je ronde elektroden van 25–32 mm gebruiken (bijv. bij aangezichtszenuwverlamming) of 5×5 en 5×9 cm (bij peroneusverlamming), enz.
Voor spierstimulatiebehandelingen
Bij spierstimulatie zijn er twee stromingen over welke maat TENS-pad het beste is. Sommigen pleiten voor zo groot mogelijke elektroden, anderen raden aan elektroden in verschillende maten te gebruiken.
Voorstanders van grotere elektroden beargumenteren dat hoe groter de elektrode, hoe makkelijker het is om de stroom in de spieren te verspreiden, hoe hoger het comfort, hoe hoger de haalbare stroomintensiteit en hoe sterker de spiercontractie.
Voorstanders van verschillende maten vinden dat de kleinere elektrode op de spierbuik (meestal het uitstekende deel) moet worden geplaatst. Met een kleinere elektrode concentreert een hogere stroomsterkte zich op de motorische eindplaat (motorische zenuw), die zich meestal in het midden van de spier bevindt. Daarnaast menen zij dat je zo dieper gelegen delen van de spier bereikt voordat de nabij geplaatste andere elektrode wordt bereikt.
Ik raad aan beide varianten uit te proberen en op basis van je ervaringen te beslissen welke je het meest effectief vindt.
| PALS | UltraStim | ValueTrode | Goedkoop-anoniem | |
| Aantal keren plakbaar | 15-20 | 20-25 | 15-20 | 5-10 |
| Gellaagjes | dubbel | dubbel | dubbel | enkel |
| Geleidende vezel | roestvrijstalen gaas | zilverdraad-gaas | geen | geen |
| Voor TENS-behandeling | Uitstekend | Uitstekend | Uitstekend | Voldoende |
| Voor MENS-behandeling | Uitstekend | Uitstekend | Voldoende | Slecht |
| Voor spierstimulatie | Uitstekend | Uitstekend | Voldoende | Voldoende |
| Voor gedenerveerde behandeling | Uitstekend | Uitstekend | Voldoende | Niet geschikt |
| Voor aangezichtszenuwverlamming | Uitstekend | Uitstekend | Voldoende | Niet geschikt |
| Vormvastheid | Flexibel | Meer stijf | Stijf | Stijf |
De levensduur van de zelfklevende TENS-pad kun je door zorgvuldig gebruik verlengen
De elektroden die bij je apparaat worden geleverd zijn, afhankelijk van de kwaliteit, herbruikbaar van enkele behandelingen tot zelfs 20–30 behandelingen. Op een gegeven moment komen ze echter niet meer goed vast te zitten, drogen ze uit en geven ze de impuls niet meer goed door. Dan moet je een nieuwe elektrode kopen, wat bij frequent gebruik terugkerende kosten betekent.
- Elektroden worden geleverd geplakt op een kunststof vel.
- Verwijder ze voorzichtig van het vel. Raak de lijmlaag niet aan, want dat vermindert de kleefkracht.
- Zorg dat de kleefzijde niet op de grond komt en plak ze niet op kleding, want verontreinigingen verminderen snel de kleefkracht.
- Was het te behandelen huidgebied met warm zeepsop (ontvetten) voordat je de elektrode plakt en droog het af. Plak elektroden alleen op volledig droge huid.
- Trek na gebruik de elektrode in één beweging van je huid en plak hem direct terug op het kunststof vel voor opslag. Trek niet aan de kabel, want die kan uitscheuren!
- Bewaar de TENS-pad in de koelkast! Niet in de vriezer, maar in de gewone koelkast. Dit verlengt de levensduur.
- Als het oppervlak van de elektrode droog lijkt, kun je een druppel water op de elektrode aanbrengen; zo win je nog een paar extra toepassingen.
- Uiteindelijk plakt de elektrode überhaupt niet meer. Dan kan de levensduur met contactgel en pleister worden verlengd.
- Dit is echter niet lang aan te raden, want een droge elektrode geeft de impuls onvoldoende door en vermindert of verhindert het effect van de behandeling.
- Er komt een moment waarop je de zelfklevende elektrode echt moet vervangen door een nieuwe.
Als je bovenstaande in acht neemt en toepast, maximaliseer je de levensduur van TENS-pads en tegelijkertijd de effectiviteit van de behandeling, terwijl je kosten optimaliseert.
De TENS-elektrode is een verbruiksartikel dat na enkele behandelingen slijt en vervangen moet worden! (zoals benzine in een auto: hoe meer je de auto gebruikt, hoe sneller je de tank moet bijvullen). De TENS-elektrode is een hygiënisch product; geopende verpakkingen zijn niet retourneerbaar (net zoals geopende papieren zakdoekjes niet kunnen worden teruggestuurd).
Ik heb een video gemaakt over zelfklevende TENS-elektroden. Bekijk mijn film, klik op de afspeelknop. Als je liever leest, scrol dan verder naar beneden!
Abonneer je op mijn YouTube-kanaal! Vergeet niet op het belletje te klikken om een melding te krijgen van de volgende aflevering!
Kan een zelfklevende elektrode worden vervangen?
Als je terugkerende kosten wilt vermijden, kun je ook "permanente" elektroden gebruiken. Deze zijn meestal gemaakt van koolstof-siliconen, dat wil zeggen vrijwel onverwoestbaar en jaren te gebruiken. Deze plakken niet en zijn niet gegengd. Je hebt er een klittenbandsysteem of een aparte lijmband (bijv. leukoplast) voor nodig om ze op hun plaats te houden. Ze werken niet "droog"; je moet contactgel gebruiken zodat de impuls via de huid wordt doorgegeven (zonder gel zal de behandeling brandend of prikkend aanvoelen).
- Voor behandeling van buik-billen-dijen kun je kiezen voor speciaal gevormde elektroden met groot oppervlak (FastPads, Flexibele elektrode).
- Je kunt de behandeling van de onderrug en buikspieren vereenvoudigen met een elektrotherapie-band (FastBand riem, UltraStim Belt).
- Voor spierstimulatie kun je siliconen-koolstof elektroden gebruiken.
- Incontinentie kan worden behandeld met elektroden die in de vagina of in de anus geplaatst worden (vaginale of rectale sondes).
- Voor iontoforese wordt een koolstof-elektrode met sponsbekleding gebruikt.
Rubber elektrode en gebruik
In deze film laat ik een oplossing zien waarmee je zelfklevende elektroden kunt vervangen. De rubber (koolstof-siliconen) elektrode gaat niet kapot en is jarenlang bruikbaar – maar heeft beperkingen.
Bijvoorbeeld zijn ze niet overal te bevestigen (romp, rug) – maar ze zijn uitstekend voor ledemaatbehandelingen. Ze zijn prima voor algemene pijnverlichting en spierstimulatie, maar ik raad ze niet aan voor zenuwbeschadiging, verlamming of specifieke sport-spieropbouwdoeleinden – voor dergelijke toepassingen kies je de beste kwaliteit elektroden!
Rubber elektroden kun je hier bestellen.
