De behandeling van oedeem is een complex proces. Oedeem is een toestand waarbij zich vocht ophoopt tussen de weefsels in een deel van het lichaam, wat leidt tot zwelling en vergroting. Oedeem kan gelokaliseerd zijn (in een bepaald gebied) of algemeen (over het hele lichaam). Het vocht kan zich ophopen onder de huid (subcutaan oedeem), tussen de spieren (myo-oedeem), rondom de gewrichten (gewrichts-oedeem) of in andere weefsels.
Oedeem ontstaat het meest door de volgende oorzaken:
Bij nierziekten of hartfalen kan het lichaam overtollig vocht niet effectief afvoeren, wat tot oedeem kan leiden.
Bij een verwonding of ontsteking neemt de doorlaatbaarheid van bloedvaten toe, wat kan leiden tot vochtophoping.
Lymfoedeem ontstaat door volledig gebrek aan beweging (bijv. een verlamd ledemaat, ernstig bedlegerige patiënt) of door aandoeningen die het lymfestelsel aantasten. Het lymfestelsel is verantwoordelijk voor het afvoeren van vocht uit de weefsels; werkt dit systeem niet goed, dan ontstaat oedeem.
Behandeling van oedeem
De behandeling van oedeem hangt af van de onderliggende oorzaak. Wat in elk geval geschikt is, kan per geval verschillen. Enkele algemene weetjes:
Bij hart- en nierziekten is het doel van de oedeembehandeling het verbeteren van de hart- en nierfunctie. Dit wordt doorgaans behandeld met medicijnen en door het optimaliseren van vochtinname en zoutbalans. Het vaststellen van de juiste oedeembehandeling is een medische taak. Bij hart- of nierziekten zijn compressiebehandelingen niet geschikt, omdat ze de belasting van het hart kunnen vergroten en de algehele conditie kunnen verslechteren.
Compressietherapie betekent het toepassen van externe druk. Oedeem (vocht) bevindt zich tussen de weefsels en kan met externe druk worden 'geleid'. Bij oedeem van arm of been kan door het samenpersen van het ledemaat het vocht naar een gebied met betere circulatie worden verplaatst, waar het zich kan terugtrekken. Bij oedeem dat het hele lichaam betreft, of bij hart- of nierziekte, helpt deze methode niet. Compressie wordt primair toegepast bij lymfoedeem, zwelling door verwondingen, veneuze insufficiëntie en restklachten drie maanden na een trombose. Bij verlamming of langdurig bedlegerige patiënten kan mechanische lymfmassage (dus compressietherapie) de circulatie van het bewegingsloze ledemaat ondersteunen en de zwelling verminderen.
Fysiotherapeutische methoden en vooral spierstimulatie (EMS). Voor lokale stimulatie van de lymfecirculatie zijn Bemer-behandeling, magnetotherapie, laagenergetische laser en echotherapie geschikt. EMS kan vooral bij oedeem van de onderste ledematen veel helpen. EMS veroorzaakt ritmische samentrekkingen van de spieren — dit is de motor van de bloedcirculatie in het been. Wie veel kan lopen en bewegen, heeft minder kans op oedeem.
Belangrijk om te weten is dat de behandeling van oedeem vooral afhangt van de oorzaak, dus wat voor de één werkt kan voor een ander anders zijn. Begin niet uit eigen beweging met een behandeling op basis van zelfdiagnose!
Vraag deskundig advies om de voor jou geschikte therapie te kiezen!
