Lumbago – de pijn maakt je onbeweeglijk

Lumbago, ook wel een beknelde zenuw genoemd, is de aanduiding voor plots optredende pijn in de onderrug. Meestal ontstaat het door een "foute beweging". Bij het optillen van een meubelstuk of een zwaar voorwerp ontstaat de pijn als een bliksemschicht. Daarna is de pijn korte of langere tijd zo hevig en stekend dat je bijna niet meer kunt bewegen. Je krimpt in elkaar in foetushouding, trekt je knieën op en probeert ervan af te komen. Opstaan en rechtop staan is erg moeilijk. Daarna verdwijnt het langzaam, om op het meest onverwachte moment weer terug te komen. Om er vanaf te komen moet je veel doen!

Wat is de rol van de wervelkolom?

Het gewicht van je lichaam wordt tijdens het lopen gedragen door de wervelkolom. Je wervelkolom bestaat uit 7 halswervels, 12 borstwervels, 5 lendenwervels en 5 vergroeide heiligbeenwervels. Men telt ook het staartbeentje mee, maar dat is vanuit het oogpunt van lumbago niet zo relevant.

Tussen iedere wervel aan beide zijden treedt één ruggenmergzenuw naar buiten. Vanuit daar lopen ze naar spieren, organen, huid enz.

De wervels worden op hun plaats gehouden door banden en de zogenaamde rug- en wervelhoudende spieren.

Bij elke stap die je zet drukt je gewicht op je wervelkolom, die dankzij zijn elasticiteit de door de beweging opgewekte trillingen opvangt.

Dat geldt althans zolang je houdingsspieren van de wervelkolom voldoende sterk zijn.

Hoe ontstaat lumbago?

Als de houdende spieren van de wervelkolom verzwakken of als je iets zwaars optilt, komt er meer belasting op je wervelkolom te staan en drukken twee wervels tegen elkaar. In het beste geval geeft dat geen problemen, maar soms komen ze zo tegen elkaar dat ze de tussen hen uittredende zenuwvezel indrukken. Die wordt voor een ogenblik "bekneld" tussen de twee botten.

Dat veroorzaakt plots, als een blikseminslag, hevige, stekende pijn die soms uitstraalt naar het been.
Het gebied rond de zenuwvezel zwelt op door oedeem, en door de pijn spannen de omliggende spieren zich als het ware verdedigend aan. Dat verergert de pijn nog en kan een dwanghouding veroorzaken.

Lumbago is vaak de "voorhof" van een hernia

Als het meerdere keren terugkomt, moet je het serieus nemen, want het waarschuwt je dat je nog tijd hebt om het te herstellen.
Lumbago is een waarschuwing dat je op een zwakke plek zit. Als je geen aandacht besteedt aan preventie, is de volgende stap een hernia! En dat kom je niet zo makkelijk meer vanaf.

Oorzaken van lumbago

Meestal is de oorzaak heel eenvoudig: een absolute of relatieve afname van de kracht van de houdende spieren van de wervelkolom.

• Tegenwoordig is de meest voorkomende oorzaak de absolute afname van spierkracht, die vooral wordt veroorzaakt door levensstijl, zittend of staand werk en gebrek aan beweging. Je zit op kantoor, in de bus, metro, auto, voor de tv, in de bioscoop, in het theater… overal. Ondertussen mijd je sportscholen en worden de houdende en rugspieren zo zwak dat ze nauwelijks nog je eigen gewicht kunnen dragen. Zo kan het gebeuren dat je lumbago krijgt als je een stoel optilt. En dat is geen grap!
• Relatieve afname van spierkracht wordt veroorzaakt door overgewicht. Als je te zwaar bent, komt er meer belasting op je spieren dan bedoeld. Het is alsof je voortdurend iets draagt, alsof er een zak op je schouder rust. Je kunt je voorstellen dat je wervelkolom (en natuurlijk je heupen, knieën, enkels) daar niet voor is ontworpen!
  Overgewicht met relatief zwakke spieren leidt rechtstreeks tot pijn in de onderrug, maar ook tot nek- en rugpijn.
  Hiertoe behoort ook de relatieve spierzwakte bij sporters: intense trainingsbelasting en krachttraining kunnen hetzelfde effect hebben als overgewicht.
• Kenmerkend bij lumbago is ook vaak verhuizen of het herinrichten van een woning. Een verder zonder rugklachten zijnde man raakt overbelast door onverwacht sjouwen. Zijn spieren dragen normaal gesproken het lichaamsgewicht en de dagelijkse activiteiten, maar zijn niet voorbereid op deze extra belasting.

Is lumbago te voorkomen?

Als je het bovenstaande begrijpt, dan wel!
Met regelmatige lichaamsbeweging, dagelijks 30-40 minuten - met name oefeningen die ook de rugspieren grondig activeren - kun je voorkomen dat de houdende en rugspieren verzwakken. Natuurlijk houden weinig mensen zich daaraan… totdat er iets misgaat.

Als je staand of zittend werk doet, ben je aan het einde van je dienst vaak erg moe. Maar het is niet zozeer lichamelijke vermoeidheid als wel de eentonigheid en monotonie die uitputtend is. Als je geen lichaamsbeweging doet, moeten je steeds zwakker wordende rug- en houdingsspieren je gewicht blijven dragen.

Het probleem kan verergeren als je ook in gewicht toeneemt. De verzwakte spieren zouden het toenemende gewicht moeten dragen. Dat is duidelijk onmogelijk.

Als de rugspieren zwak zijn, is het niet verwonderlijk dat lumbago zelfs bij een "onschuldige beweging" kan ontstaan, waarna je enkele dagen niet meer kunt bewegen.

Correct tillen met een juiste lichaamshouding kan helpen rugpijn en andere verwondingen te voorkomen.

Andere oorzaken die tot lumbago kunnen leiden

Wat hierboven is genoemd is de meest algemene en frequente oorzaak van lumbago. Maar het hoeft niet altijd daaraan te liggen! Daarom, als het de eerste keer is dat het optreedt en het niet is ontstaan doordat je een zwaar voorwerp moest verplaatsen, zoals een grote kast van de verdieping naar de kelder, ga dan naar de arts om de oorzaak te laten onderzoeken!

Onder andere de volgende zaken kunnen ook lumbago veroorzaken:

• ontsteking als gevolg van letsel aan de rugspieren
• afwijkingen van de kleine wervelgewrichten (bijv. verkalking die op een zenuw drukt)
• osteoporose en daarmee het dichter bij elkaar komen van de wervels
• verschillende infecties van het ruggenmerg
• tumorachtige afwijkingen die de wervels aantasten
• indirecte oorzaken door organische ziekten: bijvoorbeeld aandoeningen van organen in de onderbuik of het kleine bekken kunnen pijn geven die uitstraalt naar de onderrug en die met lumbago verward kan worden. (Dergelijke pijn kan door nierziekten, urologische problemen, gynaecologische aandoeningen enz. worden veroorzaakt.)

Lumbago kan ook door overbelasting en stress ontstaan

Minder bekend is dat wat er "in je hoofd gebeurt" invloed heeft op de werking van je hele lichaam.

In het ontstaan van lage rugpijn en lumbago kunnen dagelijkse stress, een hoge werkdruk en depressie een rol spelen. Als je het gevoel hebt dat er te veel op je schouders rust om te dragen, kan dat zich uiten in echte rug- en onderrugpijn!
Indien mogelijk, herschik je leven. Overweeg hoeveel je werkelijk aan kunt nemen.

Wat te doen bij het optreden van acute lumbagopijn

Pijn is een signaal van je lichaam waarmee het probeert je te vertellen dat er "iets mis is". Negeer dit signaal niet; zoek de oorzaak van het probleem uit voordat het ernstiger wordt!

Hoewel lumbago in milde gevallen binnen enkele dagen vanzelf kan verdwijnen, zijn er situaties waarin je onmiddellijk medische hulp moet zoeken. Ga naar de dokter als je gevoelloosheid in het been voelt; als je plotseling je ontlasting of urine niet kunt beheersen; of als de rugpijn gepaard gaat met hoge koorts. Het is ook verstandig een specialist te raadplegen als de pijn na 4-5 dagen niet vermindert, of als je klachten wel iets afnemen maar wekenlang aanhouden en na korte periodes bij bepaalde bewegingen terugkeren.

In de uren na het optreden van rugpijn vermijd lichamelijke inspanning, want elke fysieke inspanning zal je klachten verergeren. Ga op je zij liggen op een stevige matras (een zachte en te diepe matras is niet goed). Trek je knieën op, "bol" je onderrug en ontlast zo de lumbale tussenwervelschijven.

Medicijnen zijn gericht op pijnverlichting en het ontspannen van de spieren. Orale medicatie verspreidt zich echter door je hele lichaam en bereikt niet alleen de pijnlijke plek. Ze werken ook op plaatsen waar dat niet nodig is – wat kan leiden tot ongewenste bijwerkingen. Vooral als je ze langere tijd, langer dan een paar dagen, moet gebruiken.

Als je geen voorstander bent van medicijnen, kies dan uit de verschillende fysiotherapeutische methoden. Deze bieden een volkomen veilige maar effectieve behandeling. Met sommige methoden bereik je snel resultaat (TENS, spierstimulatie, microstroom), met andere zijn meerdere behandelingen nodig om de klachten te verminderen, maar ook om het herstel te versnellen (microstroom, echografie, softlaser, magnetotherapie).

Fysiotherapeutische methoden voor thuisbehandeling van lumbago

Je kunt uit meerdere behandelingen kiezen. Hoewel elke behandeling afzonderlijk kan helpen, is het het beste om 2-3 behandelingen te combineren.

Spierstimulatie – naar mijn mening de beste methode

Als je zo ver bent gekomen met lezen, weet je waarschijnlijk al: lumbago wordt het vaakst veroorzaakt doordat de spieren die de wervelkolom ondersteunen om welke reden dan ook niet sterk genoeg zijn om de afstand tussen de wervels te behouden. Daardoor raken de wervels elkaar en drukken ze de tussen hen uittredende zenuwvezel "in", wat de helse lumbagopijn veroorzaakt.

Het moge duidelijk zijn dat je zwakke rugspieren kunt versterken met regelmatige rugversterkende oefeningen en daarmee de klachten kunt wegnemen. Echter bij acute lumbago, en zelfs bij chronische rugklachten, is gymnastiek riskant en zelfs af te raden! Als je namelijk begint met rugversterkende oefeningen met diezelfde zwakke spieren die juist hebben geleid tot de lumbago, maak je de situatie alleen maar erger en kan er een hernia ontstaan.

Globus Cycling Pro multifunctioneel elektrotherapieapparaat

• Specifieke programma's voor lumbago, rugspieren, wervelversterking

Magnetotherapie

Behandeling met pulserende magnetische velden wordt in de westerse fysiotherapie als standaard toegepast. In ons land is het naar de achtergrond gedrukt. Dat komt door bedrieglijke bedrijven die veel mensen hebben misleid. Daar kan magnetotherapie echter niets aan doen, en het verdient terug het respect als methode.

De werking is niet zo snel als sommige eerder genoemde methoden, maar bij preventie en het verzekeren van duurzame resultaten zou het heel nuttig zijn om toe te passen.