Peesklachten en softlaser – wat is handig om te weten voordat u behandelt?
‘Peesontsteking’ is de alledaagse naam voor een klacht die in medische vaktaal tegenwoordig vaker tendinopathie wordt genoemd. Die naamsverandering is niet zomaar muggenzifterij. Onderzoek laat zien dat hardnekkige peespijn die al weken of maanden aanhoudt, meestal niet wordt veroorzaakt door een klassieke ontsteking, maar door veranderingen in de peesstructuur als gevolg van overbelasting: de geordende collageenvezels raken losser en het weefsel verzwakt. Daarom lost een ontstekingsremmende tablet of volledige rust het probleem niet vanzelf op. En daarom kunnen methoden die het herstel van het weefsel ondersteunen, waaronder softlaser, een echte rol spelen.
Eerst een belangrijk onderscheid: dit artikel gaat over peespijn – in de schouder, elleboog, knie of achillespees. Als uw klachten optreden bij de buigpezen van de vingers of pols, met een klikkende vinger of pijn aan de basis van de duim, gaat het om een ontsteking van de peesschede. Daarover heb ik een apart, uitgebreid artikel geschreven: hardnekkige peesschedeontsteking en de behandeling ervan.
Kernidee
De behandeling van peesproblemen heeft twee pijlers: een gedoseerde, geleidelijk opgevoerde belasting (opgebouwd door een fysiotherapeut) en ondersteuning van het herstel van het weefsel. Volgens onderzoek voegt laser het meeste toe als aanvulling op oefeningen. In onderzoeken gaf deze combinatie de grootste afname van pijn.1 Het effect is afhankelijk van de dosis: gunstige resultaten werden gezien bij patiënten die de aanbevolen hoeveelheid energie kregen, maar niet bij behandelingen met een te lage of te hoge dosis.3
De meest voorkomende peesklachten – en de behandelpunten
| Klacht | Hoe herkent u de klacht? | Behandelpunten met laser |
|---|---|---|
| Schouderpeesklacht (rotatorenmanchet) | Pijn bij het heffen van de arm of reiken achter de rug; wordt erger wanneer u ’s nachts op de aangedane zijde ligt | Voor-, zij- en achterkant van de schouder + bovenste deel van de bovenarm (3-4 punten) |
| Tenniselleboog | Pijn aan de buitenste botknobbel van de elleboog bij grijpen of draaien – niet alleen bij sporters: ook een muis, gereedschap of keukenwerk kan de klacht veroorzaken | Direct bij de aanhechting van de pees aan de buitenste botknobbel + het bovenste derde deel van de strekspieren van de onderarm |
| Golferselleboog | Dezelfde klacht aan de binnenkant van de elleboog – bij tillen of knijpen | Aanhechting aan de binnenste botknobbel + het bovenste deel van de buigspieren van de onderarm |
| Springersknie (patellapees) | Pijn onder de knieschijf bij springen, hurken of traplopen | Aanhechting van de pees onder de knieschijf + het verloop van de pees – lees meer in het artikel over de springersknie |
| Achillespeesklacht | Pijn in de pees boven de hiel, stijfheid bij de eerste stappen in de ochtend; komt het vaakst voor bij hardlopers | Middelste deel van de pees + aanhechting aan het hielbeen + onderste deel van de kuit – pijn aan de voetzoolzijde van de hiel is een andere aandoening: artikel over hielpijn |
| Peesschedeontsteking (pols, vingers) | Een klikkende vinger, pijn aan de basis van de duim, een gezwollen, ‘krakende’ pols | Een aparte groep aandoeningen, met een eigen protocol – lees het artikel over peesschedeontsteking |
Hoe werkt laser op een aangedane pees?
Een pees is een van de sterkste weefsels in het lichaam en herstelt tegelijkertijd heel langzaam. De bloedtoevoer is gering en de stofwisseling verloopt traag. Als de belasting langdurig groter is dan de pees aankan – door een plotselinge toename van de training, herhaalde werkbewegingen of een ongewone activiteit – ontstaan er steeds meer kleine beschadigingen in de peesvezels. Omdat het herstel de belasting niet kan bijhouden, verandert de structuur van het weefsel: de pees wordt losser, dikker en pijnlijk. Dit noemen we tendinopathie. Het slechte nieuws: de klacht verdwijnt zelden vanzelf door ‘het rustig aan te doen’. Het goede nieuws: met de juiste prikkels – gedoseerde belasting en ondersteuning van het weefsel – kan de pees zich in weken tot maanden opnieuw opbouwen.
Softlaserlicht bereikt pezen die dicht onder de huid lopen – bij de elleboog, achillespees en onder de knieschijf – bijzonder goed. Fotobiomodulatie ondersteunt de cellen van de pees, die een trage stofwisseling hebben: het stimuleert de activiteit van cellen die collageen aanmaken en kan de prikkelbaarheid van pijnzenuwen en begeleidende ontstekingsprocessen verminderen. Volgens een overzicht van gerandomiseerde onderzoeken naar peesklachten aan de onderste ledematen gaf laser aan het einde van de behandelkuur en ook weken later meetbaar meer verbetering van pijn en functie dan placebo. Het grootste verschil werd gezien wanneer laser aan oefeningen werd toegevoegd.1
Onderzoek naar peesklachten heeft twee praktische lessen opgeleverd. De eerste is de juiste dosis: in een overzicht van 25 gecontroleerde onderzoeken werden gunstige resultaten gezien wanneer de doseringen volgens de internationale (WALT-)aanbeveling werden gebruikt – niet bij lagere of hogere doseringen.3 De tweede les is dat u precies de juiste plek moet behandelen: bij onderzoeken naar tenniselleboog werkte het wanneer het licht rechtstreeks op de aanhechting van de pees aan de botknobbel werd gericht, met een relatief kleine hoeveelheid energie. De ‘hele omgeving verlichten’ gaf geen resultaat.2 In de praktijk betekent dit: voel waar de pijn het sterkst is en behandel precies die plek, met de voorgeschreven dosis.
De behandeling – laser ÉN omgaan met belasting
| Parameter | Aanbeveling |
|---|---|
| Golflengte | 780–905 nm (infrarood) – voor oppervlakkige peesaanhechtingen is een lagere dosis voldoende |
| Dosis | Ongeveer 2–7 joule per punt – aan de elleboog de onderkant van het bereik, bij dikkere pezen (achillespees) de bovenkant2, 3 |
| Behandeltijd per punt | Afhankelijk van het vermogen van het apparaat – volg de doseringstabel; langer behandelen is niet beter |
| Frequentie | Eenmaal per dag of om de dag |
| Behandelduur | Ten minste 2–3 weken, daarna evalueren; een pees herstelt langzaam – volledig herstel kan 6–12 weken duren |
En de andere pijler: omgaan met belasting. Een pees herstelt niet door volledige rust, maar door goed gedoseerde belasting. De vezels ‘lezen’ uit de mechanische prikkel hoe sterk ze opnieuw moeten worden opgebouwd. In de praktijk betekent dit dat u de oefeningen geleidelijk zwaarder maakt en ze langzaam en gecontroleerd uitvoert. Bij klachten aan de achillespees of springersknie gaat het meestal om excentrische oefeningen, waarbij u de spier gecontroleerd laat verlengen. Een fysiotherapeut stelt het programma voor u op. Een goede dagelijkse volgorde is: laserbehandeling op de pijnlijke plek → daarna de oefeningen → zo nodig koelen na de belasting. Vermijd provocerende bewegingen tijdens de eerste dagen, wanneer de pijn hevig is. Maar vermijd ook het andere uiterste: wekenlang volledige rust.
Mijn advies
Ga na wat uw klachten veroorzaakt. Anders blijft zelfs de zorgvuldigste behandeling alleen gericht op de symptomen. Bij een tenniselleboog is dat vaak een verkeerde houding van muis en toetsenbord of nieuw gereedschap; bij achillespeesklachten een plotselinge toename van de hardlooptraining of versleten schoenen; bij schouderklachten herhaald werk boven het hoofd. Verminder of verander deze belastende activiteit tijdens de behandeling. Daarna kunt u de belasting geleidelijk weer opvoeren, met hooguit 10-20% per week. Een pees verdraagt plotselinge sprongen slecht, maar reageert goed op een geduldige opbouw.
Welk apparaat is geschikt bij peesklachten?
Pezen lopen meestal dicht onder de huid. Daarom werken apparaten uit klasse 1 met een groot behandeloppervlak hier ook goed. Voor dikkere, dieper gelegen aanhechtingen is een krachtigere puntlaser handig:
B-Cure Laser Sport Pro
Een krachtiger apparaat uit laserklasse 1, speciaal voor klachten die ontstaan door sportbelasting. Het is veilig te gebruiken zonder beschermbril. Het grote behandeloppervlak bestrijkt gemakkelijk het hele verloop van de pees.
B-Cure Laser Pro
De professionele uitvoering uit de B-Cure-familie, voor langere behandelperioden thuis. Een goede keuze als u naast de peesklacht ook andere gewrichts- of weke-delenaandoeningen in uw gezin wilt behandelen.
Personal-Laser L400
Een puntlaser van 400 mW en 808 nm, voor een gerichte behandeling van de pijnlijkste, met de vingers gevonden peesaanhechting. De behandeling duurt enkele seconden tot een halve minuut. Dit apparaat is bedoeld voor het principe: ‘precies op de juiste plek, precies de juiste hoeveelheid’.
U vindt het volledige assortiment in de categorie softlaserapparaten. Bekijk vóór uw aankoop ook de checklist om misleiding te voorkomen.
Wanneer behandelt u uw peesklacht NIET thuis?
- Vermoeden van een peesscheur – een plotselinge ‘knap’, plotseling krachtverlies of verlies van bewegingsvermogen (u kunt bijvoorbeeld niet op uw tenen staan): laat u dringend medisch onderzoeken; NIET thuis behandelen
- Warm, gezwollen, rood gewricht met koorts – dit kan wijzen op een infectie of acute ontstekingsziekte en vereist medische zorg
- Kanker of een verdachte afwijking in het te behandelen gebied – alleen behandelen na goedkeuring van uw behandelend arts
- Zwangerschap – alleen na overleg met een arts
- Gebruik van geneesmiddelen die lichtgevoeligheid veroorzaken – overleg eerst met uw arts
Wanneer moet u contact opnemen met een arts?
Als de pijn begon na een letsel en gepaard gaat met krachtverlies; als de pijn ’s nachts of in rust hevig is; als u ook gevoelloosheid of zwakte in een hand of been hebt (dit kan wijzen op een zenuwoorzaak); of als u na 3-4 weken correct uitgevoerde laserbehandeling en belastingaanpassing helemaal geen verbetering merkt. De volledige veiligheidslijst voor laser vindt u in het artikel over contra-indicaties voor softlaser.
Veelgestelde vragen
Nee – dit is de meest voorkomende misvatting bij peesklachten. Vermijd tijdens de eerste dagen, wanneer de pijn hevig is, inderdaad de bewegingen die de klachten uitlokken. Daarna heeft de pees juist gedoseerde belasting nodig om zich opnieuw op te bouwen. Tijdens wekenlange volledige rust verzwakt het weefsel verder, waardoor het bij de eerste hervatting opnieuw beschadigd kan raken. De juiste aanpak is een langzaam opgevoerde belasting binnen de pijngrens, bij voorkeur ingesteld door een fysiotherapeut. Laser kan dit ondersteunen.
De effecten verschillen in de tijd. Een corticosteroïdinjectie kan op korte termijn snel pijn verlichten. Bij peesproblemen zijn de resultaten op langere termijn echter minder gunstig, en herhaalde injecties kunnen het peesweefsel verzwakken. De beslissing is altijd aan de arts. Het is leerzaam dat in een aanzienlijk deel van de laseronderzoeken patiënten met langdurige klachten die eerder zonder succes met corticosteroïden waren behandeld, verbeterden na gerichte laserbehandeling met de juiste dosis.2 De keuze is dus niet ‘injectie OF laser’. Begin met de conservatieve aanpak (belasting aanpassen + laser) en laat de vraag over een injectie aan uw arts over.
Het duurt langer dan u misschien hoopt. Het is goed om dat vanaf het begin te weten. Een pees heeft een geringe bloedtoevoer en een trage stofwisseling. Met een gecombineerde behandeling neemt de pijn meestal binnen 2–6 weken merkbaar af, maar het volledige herstel van het weefsel kan 3–6 maanden duren. De meest gemaakte fout is om de belasting meteen weer volledig op te voeren zodra de pijn afneemt. De pees is dan nog maar half hersteld. Bouw de belasting bij uw terugkeer geleidelijk op, met wekelijkse verhogingen.
Meestal wel, maar pas de belasting aan. Het doel is niet om helemaal niet actief te zijn, maar om de beweging die de klachten uitlokt tijdelijk te vervangen. Bij achillespeesklachten door hardlopen kunt u fietsen of zwemmen; bij een tenniselleboog kunt u de ergonomie van muis en toetsenbord verbeteren en een polsbrace overwegen; bij een springersknie kunt u sprongen tijdelijk achterwege laten en wel hurk- en krachtoefeningen blijven doen. Lichte pijn tijdens het sporten die de volgende dag weer afneemt, is aanvaardbaar. Scherpe, toenemende pijn niet.
De plek en het soort klachten kunnen u helpen. Klachten bij de peesaanhechting (tenniselleboog, achillespees, springersknie, schouder) zitten op één duidelijk voelbare, drukgevoelige plek en worden erger bij belasting. Peesschedeontsteking komt daarentegen meestal voor rond de pols en vingers. Er kunnen een klikkende vinger, zwelling of een ‘krakend’ gevoel bij bewegen bij optreden. Hiervoor geldt een apart protocol, dat ik beschrijf in het artikel over hardnekkige peesschedeontsteking.
Wat zegt onderzoek?
‘Helpt laser echt tegen mijn peespijn?’
Volgens een recente samenvatting van gerandomiseerde onderzoeken naar peesklachten aan de onderste ledematen (achillespees, springersknie en plantaire fascie) gaf laserbehandeling meetbaar meer pijnvermindering en verbetering van de functie dan placebo. Dit was te zien aan het einde van de behandelkuur en ook 4–12 weken later, zonder bijwerkingen. Het grootste verschil werd gemeten wanneer laser aan het oefenprogramma werd TOEGEVOEGD: deze combinatie gaf duidelijk meer verbetering dan oefeningen alleen.1 De aanpak is dus niet ‘laser OF oefeningen’, maar allebei samen.
‘Werkt het ook bij een tenniselleboog? Ik hoorde dat niets helpt…’
Een tenniselleboog is inderdaad hardnekkig, maar de onderzoeken zijn ook hier leerzaam. In een overzicht van 13 gerandomiseerde onderzoeken gaf een gerichte laserbehandeling met een relatief lage dosis, rechtstreeks op de aanhechting van de pees aan de botknobbel, op korte termijn meetbare pijnvermindering en een betere knijpkracht. Dit was ook het geval bij patiënten bij wie eerdere behandelingen, waaronder corticosteroïdinjecties, niet hadden geholpen.2 De juiste plek was doorslaggevend: de elleboog die algemeen werd ‘bestraald’ verbeterde niet, maar de aanhechting die precies werd behandeld wel.
‘Waarom hoor ik tegenstrijdige meningen over laser?’
Omdat in de helft van de onderzoeken de juiste dosis werd gebruikt en in de andere helft niet. Een analyse van 25 gecontroleerde onderzoeken naar peesproblemen vond precies dit patroon: de gunstige resultaten kwamen steeds uit onderzoeken waarin de energiedosis volgens de internationale aanbeveling werd toegepast. Zo werd bij tenniselleboog een meetbaar grotere knijpkracht vastgesteld en bij achillespeesklachten minder pijn.3 Als u laser ‘hebt geprobeerd en het niet werkte’, is het verstandig eerst de dosis en de gekozen plek te controleren, in plaats van de methode af te schrijven.
Samenvatting – In het kort
Lees verder
Wetenschappelijke bronnen
- Naterstad IF, Joensen J, Bjordal JM, Couppé C, Lopes-Martins RAB, Stausholm MB (2022). Efficacy of low-level laser therapy in patients with lower extremity tendinopathy or plantar fasciitis: systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ Open, 12(9), e059479. DOI: 10.1136/bmjopen-2021-059479
- Bjordal JM, Lopes-Martins RAB, Joensen J, et al. (2008). A systematic review with procedural assessments and meta-analysis of low level laser therapy in lateral elbow tendinopathy (tennis elbow). BMC Musculoskeletal Disorders, 9, 75. DOI: 10.1186/1471-2474-9-75
- Tumilty S, Munn J, McDonough S, Hurley DA, Basford JR, Baxter GD (2010). Low level laser treatment of tendinopathy: a systematic review with meta-analysis. Photomedicine and Laser Surgery, 28(1), 3–16. DOI: 10.1089/pho.2008.2470
