Elektrische behandeling

De elektrische behandeling (elektrotherapie) is een verzamelterm. Hieronder vallen alle behandelingswijzen die met elektrische stroom worden uitgevoerd. De bekendste zijn TENS, EMS, MENS, iontoforese en interferentiebehandeling.

Hoewel ze allemaal elektrische impulsen gebruiken, verschillen hun werking en effect. Net zoals een lepel, mes en vork elk een eetgerei zijn maar een andere toepassing hebben. Er bestaan eenvoudigere en goedkopere apparaten die slechts één golfvorm of één type behandeling bieden. Bijvoorbeeld alleen TENS, alleen spierstimulatie (EMS) of alleen iontoforese.

Tegenwoordig zijn de meeste elektrotherapie-apparaten multifunctioneel en bieden meerdere soorten elektrotherapiebehandelingen. Hoe complexer de functionaliteit van een apparaat, hoe duurder het doorgaans is, maar het kan ook voor meer verschillende problemen behandeling bieden.

Een duurder apparaat is niet per se beter voor u, omdat het veel programma's kan bevatten die u in uw situatie niet nodig heeft. Duurdere toestellen bevatten vaak behandelmodi die vooral door fysiotherapeuten die veel patiënten behandelen kunnen worden benut. Een voorbeeld: een Genesy 600 of 1500 met programma voor denervatiebehandelingen heeft u alleen nodig bij behandeling van perifere spierverlamming.

Als u alleen pijn wilt verlichten of uw spieren wilt versterken, hoeft u niet het duurste apparaat met de meeste programma's te kopen — dat bepaalt de effectiviteit niet.

Voordat u een apparaat koopt, bekijk welke behandelingsvormen en functies u nodig heeft en beslis op basis daarvan!

Elektrostimulatoren worden al decennialang met succes toegepast in de fysiotherapie.

Bekijk de video van Dr. Zátrok Zsolt over elektrotherapievormen die ook thuis toepasbaar zijn.

Soorten elektrotherapie

Belangrijkste elektrostimulatieprocedures

• TENS - Transcutane Elektrische Zenuwstimulatie: een medicijnvrije en bijwerkingenvrije methode voor verlichting van lichamelijke pijn.
• EMS of NMES - elektrische spierstimulatie gebruikt bij sport- en musculoskeletale revalidatiebehandelingen.
• Denervatie of selectieve stimulatie - methode voor de behandeling van verlamde spieren die hun motorische zenuw hebben verloren.
• FES - functionele elektrische stimulatie voor de behandeling van bepaalde afwijkingen.
• TES - Threshold Electric Stimulation, d.w.z. drempelstimulatietherapie
• Iontoforese wordt gebruikt om werkzame stoffen diep in weefsels te brengen.
• Water-iontoforese - een procedure die effectief is bij de behandeling van pathologisch hand-, voet- en okselzweten.
• Microstroom (MENS) - een pijnverlichtende en genezende behandeling met zeer lage stroomsterkte.
• Kotz (Russian) - een middenfrequente klinische behandeling voor spieren.
• Interferentiestroom - veelzijdige behandeling met pijnverlichting, oedeemvermindering en genezende effecten, bedoeld voor toepassing in een klinische omgeving.

Laten we dit nader bekijken.

TENS (zenuwstimulatie)

Een methode met pijnstillend effect; de impulsen van de behandeling "onderdrukken de pijnprikkel" waardoor de klachten tijdelijk verdwijnen. Deze behandelingsvorm heeft geen (of slechts minimale) genezende werking en werkt niet op de spieren; het vermindert de pijn alleen tijdelijk. Ten opzichte van medicatie is het voordeel dat u uzelf niet vergiftigt en er geen bijwerkingen zijn.

Het pijnverminderende effect van TENS is vaak al tijdens de behandeling merkbaar en houdt enkele uren aan.

EMS / NMES (spierstimulatie)

De twee afkortingen (EMS = Electric Muscle Stimulation en NMES = NeuroMuscular Electric Stimulation) betekenen dezelfde methode.

Deze methode is bedoeld voor de behandeling van spieren met een gezond motorisch zenuwstelsel. Deze stimulatie is niet geschikt voor spierbehandeling bij zogenaamde perifere verlamming; daarvoor is de selectieve (denervatie) stimulatie nodig, zie verderop.

EMS werkt afhankelijk van de instellingen van het behandelprogramma. Er is een andere stimulatie nodig om spieren te ontspannen, spierkracht te verbeteren of het herstel na een operatie te versnellen. Door spiercontracties kan de bloedcirculatie tot wel 300% toenemen, waardoor het de doorbloeding verbetert en genezing bevordert. Indirect verlicht het bewegingsapparaatgerelateerde pijn — spiergerelateerde pijn kan soms sterker reageren dan op TENS.

Het is uitstekend inzetbaar in alle situaties waarin spierkracht, spiermassa, houding of functie moeten worden hersteld. Denk onder meer aan incontinentie, spieratrofie, hernia, lumbago, ischias, klachten door spataderen, aderverkalking, spierpijn, nek-, rug-, lende-, knie- en andere spierpijnen. Het helpt stijfheid te verminderen bij centrale aandoeningen, Parkinson, ALS, multiple sclerose, enz. Het versnelt het herleren van bewegingen na een beroerte.

Spierversterking vergt tijd. Als één stimulatie voldoende was, zouden sporters dat alleen gebruiken: vanavond één stimulatie en morgen is het olympisch… Zo werkt het niet. Spieren worden sterker door regelmatige contracties. Spierstimulatie moet daarom 1–2 keer per dag worden toegepast. Verbetering is na 2–3 weken voelbaar en de behandeling moet doorgaans 2–3 maanden worden volgehouden. Bij sommige aandoeningen (verlammingen) kan jarenlang behandeling nodig zijn.

Sommige behandelingsvormen hebben een aparte naam, maar zijn in feite een specifieke toepassing of vorm van spierstimulatie.

Drempelstimulatie (TES - Threshold Electric Stimulation).

Zeer lage stroomsterkte gedurende meerdere uren toegepaste spierstimulatie die geen zichtbare of voelbare spiercontractie veroorzaakt, maar wel gunstige effecten heeft op de algemene toestand van de spieren.

Functionele stimulatie (FES - Functional Electric Stimulation).

Hiermee wordt spierstimulatie bedoeld met als doel een verloren gegane functie terug te winnen. Bijvoorbeeld behandeling tegen urine- of ontlastingsincontinentie is een van de bekendste vormen van functionele stimulatie. Ook het wegnemen van spierstijfheid na het verwijderen van een gipsverband na een botbreuk of het herstellen van spierkracht na ernstige ziekte valt hieronder.

Selectieve stimulatie (denervatiestimulatie van spieren)

Dit is de methode voor de behandeling van spieren die hun motorische zenuw hebben verloren — de zogenaamde denervatie of aangedane spieren bij perifere verlamming. Zo'n toestand kan ontstaan door beschadiging van de zenuw bij een ongeval of operatie, maar ook door een hernia, wervelbreuk of wervelkanaalvernauwing. Gezichtszenuwverlamming ontstaat vaak na een verkoudheid en veroorzaakt ook een dergelijke situatie. Een denervate spier reageert niet op normale EMS! Daarom is een speciaal ingesteld impulstype nodig. Bovendien is de genezing van zenuwbeschadiging zeer traag; zelfs in het beste geval duurt het maanden tot jaren. Als de spier in die periode geen elektrotherapeutische behandeling krijgt, gaat hij verloren. Zelfs als de zenuw herstelt, kan er geen werkende spier meer zijn. Daarom moet bij perifere verlamming continu (soms 2–3 keer per dag) de stimulator worden gebruikt.

Het versterken van denervate spieren kost zeer veel tijd. De eerste gunstige tekenen zijn meestal pas na enkele maanden merkbaar; in veel gevallen is langdurig, soms jarenlang, onderhoudsbehandeling nodig.

U heeft alleen een apparaat nodig dat selectieve stimulatie biedt als u spieren wilt behandelen die denervate zijn of lijden aan perifere verlamming.

Microstroom (MENS)

Microstroom heeft doorgaans een sterker pijnstillend effect dan TENS en bovendien een genezend, regeneratiebevorderend effect. Het is toepasbaar bij alle ontstekingen en spier- of peesletsels. Het is uitstekend voor de behandeling van artrose, artritis, carpaal tunnel, tennis- en golferselleboog, frozen shoulder, rotator cuff ontsteking, nek-, rug- en lendenpijn, lumbago, ischias, zitbeenzenuwontstekingen, piriformis-syndroom, heuppijn, kniepijn, ontstekingen van de achillespees en de plantaire fascia, hielspoorpijn, enz.

Het stimuleert herstelprocessen die ontsteking genezen, dus het effect bouwt zich langzaam op over weken. Aangezien veel van de genoemde aandoeningen al jaren klachten veroorzaken, is een paar weken consequente microstroombehandeling relatief kort ten opzichte van de duur van de aandoening.

Microstroom stimuleert de zelfherstellende processen van het lichaam, dus van één behandeling mag men slechts minimaal resultaat verwachten. Minimaal 40–50 behandelingen zijn nodig. Er moet minstens één behandeling per dag plaatsvinden; bij meerdere dagen overslaan moet de kuur opnieuw beginnen.

Iontoforese

Bij iontoforese wordt gelijkstroom gebruikt en maakt men gebruik van het feit dat geladen deeltjes tussen (+) en (−) polen bewegen. Hierdoor wordt de werkzame stof naar de behandelingsplaats gebracht zonder het spijsverteringskanaal te belasten. Het medicijn komt onmiddellijk waar het nodig is en vermijdt het ‘verlies’ dat bij orale toediening optreedt (waarbij een deel van het middel wordt afgebroken of op een andere plaats opgenomen voordat voldoende hoeveelheid de aangedane plaats bereikt).

Tijdens iontoforese beweegt de stroom tussen elektroden die aan weerszijden van het gewricht zijn geplaatst en ‘neemt’ zo het medicijn mee naar het binnenste van het gewricht.

De behandeling wordt kuurmatig toegepast. Minimaal 10 behandelingen zijn nodig voordat effect zichtbaar wordt.

Water-iontoforese: een speciale vorm van iontoforese die zeer effectief is bij pathologisch zweten van handpalmen, voetzolen en oksels (www.medimarket.hu).

Kotz (Russian)

Bij de Kotz-behandeling wordt een specifieke middenfrequente elektrische stroom toegepast die diep in de spieren doordringt. Deze stimulatie richt zich op de spiervezels en stimuleert spiercontracties, vergelijkbaar met natuurlijke spierarbeid.

Het hoofd-effect van de behandeling is het vergroten van spierkracht. Daarnaast verbetert het de spieruithoudingsvermogen en versnelt het herstel na verwondingen.

Het verbetert de communicatie tussen spier en zenuwstelsel, waardoor het de motorische controle helpt verbeteren, vooral bij revalidatie na letsel.

Interferentie

Interferentie (kortweg IF) is een vorm van elektrische behandeling. Het wordt vooral gebruikt voor pijnverlichting, spierontspanning en het stimuleren van de bloedcirculatie en herstelprocessen.

Bij IF worden midden- of hoge frequenties gebruikt die via twee kanalen naar verschillende punten op het lichaam worden gebracht. Deze stromen kruisen elkaar in het lichaam en interfereren met elkaar — vandaar de naam "interferentie".