Sportstimulator

Toepassingsmogelijkheden van spierstimulatie voor sporters

versnellen van spierherstel

Als je nog nooit een stimulator hebt gebruikt, probeer dan eerst de herstelbehandelingen voor spieren!

Breng de elektroden vooral aan op de spier die het meest belast werd na een zware training. Talrijke studies tonen aan dat spierstimulatie effectiever is dan andere cooling-down-methoden bij het verminderen van metabolieten en daarmee spiervermoeidheid en stijfheid.

Spierstimulatie die binnen 90 minuten na de training wordt gestart kan de doorbloeding tot wel 300% verhogen, waardoor afvalstoffen sneller uit de spier worden afgevoerd. De meeste metabolieten worden in de lever afgebroken, dus hoe sneller ze daar aankomen, hoe sneller stijfheid en vermoeidheid verdwijnen. De hersteltijd verkort en krampen worden voorkomen.

De versnelde doorbloeding helpt niet alleen bij het afvoeren, maar ook bij het aanvullen van energievoorraden in de spier.

Een goed herstelde spier is bij de volgende training merkbaar frisser en meer uitgerust, wat effectievere belasting mogelijk maakt.

herstel van spierblessures

Spierstimulatie is oorspronkelijk een medische ziekenhuisbehandeling die werd toegepast om spierziekten te herstellen. Bij sportblessures is het belangrijk zo snel mogelijk weer aan de training te kunnen beginnen.

Spierstimulatie beweegt het gewricht niet, dus al vanaf de dag na een blessure aan pezen, banden, gewrichtskapsels of kraakbeen kun je starten met behandelingen die de spier behouden.

Na een spierblessure is het nodig enkele dagen te wachten tot de bloeding is gestopt. Maar 3–4 dagen na het incident kun je al behandelen. Spierstimulatie verhoogt de bloed- en lymfecirculatie, waardoor voedingsstoffen voor genezing naar de beschadigde plek worden gebracht. Dit versnelt het herstel van spiervezels.

herwinnen van spierkracht

Na een botbreuk, kraakbeenoperatie, operatie aan banden enz. kun je lange tijd bedrust hebben. Hoe langer de gedwongen rust, hoe meer van de met moeite opgebouwde spierkracht en -massa verloren gaat. Twee tot drie weken onderbreking kan het resultaat van ongeveer een half jaar training tenietdoen.

Aangezien stimulatie de gewrichten niet beweegt, kun je enkele dagen na een operatie al starten met oefeningen om spierbehoud en krachtwinst te stimuleren. Tegen de tijd dat het toegestaan is het gewricht te bewegen, zijn je spieren al beter voorbereid. Je kunt je terugkeer dus weken vervroegen.

In de revalidatie versnelt de combinatie van fysiotherapiebewegingen en stimulatie het herstel. Stimulatie kan tegelijk met vrijwillige bewegingen worden toegepast, wat helpt de neuromusculaire functies opnieuw aan te leren.

ontwikkeling van achterblijvende spieren

Sommigen merken dat een bepaalde spier niet wil groeien, hoe ze ook traditioneel trainen. Met elektrische spierstimulatie kun je zelfs één enkele spier gericht aanspreken en bepalen welke spiercapaciteit je wilt verbeteren. Je kunt selectief werken aan uithoudingsvermogen, aerobe tolerantie, kracht, explosiviteit of spiermassa. Let op: het effect treedt alleen op in de behandelde spieren.

‘winst’ in trainingstijd

De meeste sporters combineren training met gezin, werk of studie en hebben niet voldoende tijd om uitgebreid te trainen. Wie een kantoorbaan heeft, kan met spierstimulatie ’trainingstijd winnen’. Passieve stimulatie tijdens zitten is extra training voor de spieren — net alsof je één extra training doet.

Duidelijk is dat je op die manier vooral de voor jouw sport belangrijkste spieren moet behandelen: lopers en wielrenners de bovenbeenspieren, zwemmers de brede rugspieren, enzovoort.

Je kunt doelgericht behandelen: als je sprinter bent, focus je op kracht en explosiviteit; bij duursporten zijn spieruithoudingsvermogen en aero-/anaerobe tolerantie doorslaggevend, dus stel je impulsen daar passend op in.

het vermijden van terugval

Stel je voor: je doet een zware squattraining met gewichten en de volgende dag doet je knie zeer. Je denkt “Dat komt door gisteren, maar ik ga door”. Je traint door terwijl de pijn blijft en soms erger wordt — na twee tot drie weken blijkt het een overbelastingsblessure te zijn die rust vereist. Ontsteking verdwijnt niet onder belasting. Maar als je twee à drie weken overslaat, gaat veel van het werk van de afgelopen maanden verloren.

Hier komt de spierstimulator van pas. Terwijl je het gewricht rust geeft (dus de knie niet met traditionele beweging belast), kun je met stimulatie de toestand van je beenspieren onderhouden. Ook als je twee weken niet rent of fietst, verliezen je dijspieren daardoor niet hun conditie. Zodra je knie hersteld is, kun je praktisch op hetzelfde niveau doorgaan waar je was gebleven.

Een vergelijkbare situatie is relevant voor topsporters: wie twee trainingen per dag voorbereidt op een wedstrijd, kan een lange reis naar een verre wedstrijd slecht verdragen. Bij een vlucht van 30+ uur stijft het spierstelsel op en zelfs twee dagen rust kan al merkbaar zijn. In zo’n geval is de stimulator een onschatbare hulp. Klein genoeg voor je zak, te gebruiken in het vliegtuig en onderhoudt je belangrijkste spieren, zodat er bij aankomst geen spoor is van spiervermoeidheid.

Wat levert het op voor de professional?

Voor de profsporters draait alles om trainingen. Zij hoeven zich niet met veel anders bezig te houden dan zo intensief mogelijk te trainen en maximale progressie na te streven. Door die zware belasting raken hun spieren sterk vermoeid en hebben meer rust nodig.

In rust vullen spieren hun energievoorraden aan, verwijderen ze metabolieten en herstellen ze microschade. Tijdens rust vindt supercompensatie plaats: de training wordt “ingebouwd”. Het lichaam optimaliseert circulatie, ademhaling en metabolische processen voor belasting. Dit zijn langzaam adaptieve processen die alleen bij langdurige effectieve belasting ontstaan.

Als je rust negeert, vertraagt je vooruitgang en overtraining kan leiden tot achteruitgang en verhoogt het risico op blessures.

Als er metabolieten in je spieren blijven, worden ze moe, stijf en minder elastisch. Als je toch doortrainet om het trainingsschema af te werken, kun je tegenover pijnlijke knieën, enkels, achillespees of schouders komen te staan. Chronische overbelasting leidt tot ontsteking die maanden kan duren. Veel sporters trainen door vanwege wedstrijden, tot opeens een scheur in een pees of kruisband optreedt.

Wat gebeurde er? Niets bijzonders: je hebt gedachteloos getraind, luisterde niet naar de signalen van je lichaam en gaf het geen rust of supercompensatie. Je raakte overtraind.

Voor de prof levert spierstimulatie vooral voordeel door het versnellen van spierherstel.

Herstel kent twee wegen: stimulatie voor en na de training.

Stimulatie vóór de training wordt warming-up genoemd. Deze bereidt je voor op beweging, verhoogt de doorbloeding en maakt pezen, banden en spieren warmer en soepeler. Het merendeel van sportblessures ontstaat door het ontbreken van een goede warming-up. Met stimulatie kun je dit risico aanzienlijk verminderen.

Stimulatie direct na de training, maar uiterlijk binnen 90 minuten (recovery-programma’s), verwijdert 35–50% van metabolieten (melkzuur, CK). Dit versnelt de afvoer van afvalstoffen, verkort de hersteltijd van spieren en vermindert vermoeidheid. Bij de volgende training is vermoeidheid geen probleem en hoef je de intensiteit niet te verlagen. Als je op een hoger intensiteitsniveau kunt trainen, zal je vooruitgang sneller zijn en neemt het blessurerisico af.

Blessurebehandeling en behoud van spierkracht

Hoge belasting gaat vaak samen met kleinere of grotere spier- en gewrichtsblessures; behandeling daarvan is een belangrijk medisch inzetgebied van spierstimulatie. Bij trainingspauze door een blessure verliezen je spieren binnen enkele dagen veel van het resultaat van maanden trainen. Bij een verzwikte enkel en 10 dagen rust kun je de kracht die je in een half jaar hebt opgebouwd verliezen. Spierstimulatie belast de gewrichten niet, dus al enkele uren na het stoppen van de bloeding kun je kuit- en bovenbeenspieren behandelen en zo de spierkracht behouden en afbraak voorkomen.

Hetzelfde geldt voor reizen naar verre wedstrijden: onderweg kun je dagen verliezen, maar met stimulatie kun je in vliegtuig of bus je belangrijkste spieren trainen en je kracht en frisheid behouden.

Helpt daar waar je vastloopt

Ondanks veel training ontwikkelen sommige spieren zich niet zoals gewenst. Eén zijde kan zwakker zijn (bijvoorbeeld door eerdere blessure), wat je onderrug kan belasten. Met een spierstimulator kun je deze tekorten corrigeren door zeer gericht één spier of spiergroep te trainen.

Een spierstimulator biedt nog veel meer mogelijkheden. Als je professioneel sporter bent, mag dit apparaat niet in je sporttas ontbreken. Je krijgt er veel voor terug!

Wat levert het op voor de amateur?

Alles wat het de prof biedt (zie vorige hoofdstuk) en daarnaast nog enkele extra voordelen.

De amateur heeft vaak gebrek aan trainingstijd: studie, werk en gezin beperken de beschikbare tijd, waardoor meestal niet genoeg getraind wordt voor de persoonlijke doelen. Vaak komt men direct uit werk naar training zonder goede warming-up, wat blessures bevordert. Kleine progressies worden gevolgd door terugval en doelen worden vaak niet gehaald.

Een stimulator is aan te raden voor wie tijd kan vrijmaken voor stimulatie. Als je kantoorbaan hebt, kun je een grote profiteur van deze technologie zijn. Als je voortdurend in beweging bent, ontbreekt de mogelijkheid tot stimulatie en speelt het apparaat vooral een rol bij blessureherstel.

Een fietser richt stimulatie op dijspieren, een worstelaar op de rompspieren, een zwemmer op de brede rugspieren, enz. Concentreer 80% van de stimulatie op de voor jouw sport belangrijkste spier.

Spierstimulatie vervangt uiteraard geen conventionele training; die blijft nodig voor circulatie- en ademadaptatie en bewegingscoördinatie. Toch zullen de behandelde en belangrijke spieren zichtbaar profiteren van de stimulatie.

Is spierstimulatie nuttig voor sporters?

Absoluut!

Technische innovaties zoals een lichter fietswiel of schoen helpen extern, maar verbeteren niet direct je prestaties. Spierstimulatie werkt op een heel andere manier: het maximaliseert de mogelijkheden van je spieren, direct en indirect verbeterend je prestaties — mits je het gebruikt. Op de plank doet het niets; regelmatig geïntegreerd in je trainingswerk levert het aanzienlijke meerwaarde.

Niet alle stimulaties zijn gelijk. Het effect op de spier hangt af van de impulsinstellingen. Andere impulsen bevorderen doorbloeding, andere vergroten spierkracht. Wat nodig is voor houdingskracht is anders dan wat kramp verhelpt. Gezonde spieren en verlamde spieren vereisen verschillend behandelt. Vroeger moesten oude apparaten met knoppen en schakelaars worden ingesteld. Gelukkig doen moderne apparaten dit veelal via menu’s: kies de aandoening (zoals spieratrofie, tenniselleboog, carpale tunnelsyndroom) of het behandeldoel (pijnverlichting, oedeemreductie, krachtherstel, kramppreventie) en het apparaat kiest de juiste instelling. Niets hoeft handmatig geprutst te worden, en toch krijg je een optimale behandeling. Hieronder de belangrijkste programma’s voor sporters.

Belangrijkste spierstimulatieprogramma’s

Als je een sportspierstimulator koopt, kom je in elk apparaat vergelijkbare programmanamen tegen.

• Warming-up (Warm-up): Kort programma dat de spiertemperatuur verhoogt om voor te bereiden op training. Veroorzaakt milde, ritmische spiercontracties die de bloedstroom en stofwisseling stimuleren en de temperatuur van de spier verhogen. Vermindert stijfheid van spieren en banden en creëert zo de ideale fysiologische conditie voor training. Bij blessurebehandeling is het vanwege de verbeterde doorbloeding zeer nuttig: de verbeterde circulatie brengt zuurstof- en voedingsrijk bloed en voert metabolieten en toxines af.
• Pre-competition warming-up: Langduriger en dieper werkend dan de gewone warming-up. Gebruik enkele minuten vóór de wedstrijd op de meest betrokken spieren van je sport. Als je dagelijks traint, gebruik dit in plaats van de gewone warming-up. Ook bij blessurebehandeling nuttig vanwege betere doorbloeding.
• Capillarizatie (Capillarisation): Aanbevolen voor duursporten en in de eerste weken van fysieke voorbereiding voor iedereen. In het seizoen alleen toepassen bij duursporten. Stimuleert bloedtoevoer naar de spier, verbetert zuurstoftoevoer en vermindert vermoeidheid tijdens zware inspanning. Activeert primaire en secundaire capillaire systemen om de weefseloxygenatie te verbeteren en vermoeidheid te verminderen.
• Uithoudingsvermogen (Resistance): Aanbevolen voor duursporters; verbetert het langdurig vermogen van de spier om kracht te leveren en vermindert vermoeidheid door adaptatie tegen metabolietvorming. Na blessure is dit een startpunt voor krachtherstel.
• Volhardende kracht (Endurance): Aanbevolen voor sporten zoals kajak, middellange afstand lopen (800–1500 m), vechtsporten waarin de spier enkele minuten maximale inzet moet leveren in anaerobe toestand. Verbetert langdurig krachtuithoudingsvermogen en helpt tegen verzuring. Het programma combineert lange krachtige contracties met korte actieve rustfasen.
• Aerobe uithouding (Aerob resistance): Verbetert het vermogen om een inspanning lange tijd vol te houden. Langdurig stimulatieprogramma aangepast aan de aerobe capaciteit van langzame spiervezels. Na blessure te gebruiken, maar pas als je al 10–14 dagen aan uithoudingskracht hebt gewerkt.
• Hypertrofie (Hypertrophy): Gebruikt om spiermassa te vergroten. Hoogfrequente impulsen geven intensieve spierarbeid die belangrijk is voor spiervezelgroei. Voordeel: je kunt heel gericht op een specifieke spier of spiergroep trainen om zwakke punten selectief aan te pakken. Gebruik dit programma pas na volledig herstel van een spierblessure.
• Maximale kracht (Max. strength): Aanbevolen bij hoge krachtbehoefte, bijvoorbeeld in vechtsporten. Verbetert maximale kracht en vergroot spiermassa. Het kan ook helpen blessures te verminderen bij trainen met maximale gewichten. Gebruik na spierblessure pas na volledig herstel.
• Reactiesnelheid (Reactivity): Ideaal voor balsporten en vechtsporten. Verbetert samentrekkingssnelheid. De stimulaties zijn kort, extreem intensief en zeer snel. Het verbetert reactievermogen door snelle contractie van snelle spiervezels en door stimulatie van mio-tactische receptoren. Gebruik na spierblessure pas na volledig herstel.
• Explosieve kracht (Explosive strength): Voor sporten met maximale kracht in korte tijd (sprint, spring- en werpsporten, volleybal). Vergroot de massa van de snel inzetbare spiervezels en traint op hoge krachtsituaties. Gebruik dit programma pas na volledig herstel van spierblessure.

Spierstimulatieprogramma’s voor cooling-down en spierherstel

Studies tonen aan dat regeneratieve stimulatie binnen 90 minuten na fysieke inspanning het lactaatgehalte met ongeveer 25–40% kan verlagen. Mogelijk is alleen compressie-ijsmassage effectiever. Het voordeel van spierstimulatie is dat het apparaat klein en eenvoudig in gebruik is, zodat je het overal kunt inzetten, in tegenstelling tot de dure compressie- of ijsmassagemachines.

• Actief herstel: Aanbevolen voor alle sporten, vooral bij meerdere dagelijkse trainingen. Stimuleert spierherstel, bevordert doorbloeding en vermindert vermoeidheid. Het versnelt efficiënter dan een traditionele cooling-down het wegspoelen van metabolieten en lactaat, waardoor opvolgende trainingen op hoog niveau kunnen blijven. Vooral nuttig bij series of onderbrekingen tussen helften of gevechten.
• Herstel na wedstrijd: Langduriger en krachtiger dan Actief herstel. Aanbevolen na elke training of wedstrijd in alle sporten. Bevordert het verwijderen van metabolieten en helpt spiervermoeidheid te herstellen.
• Opheffen van spierstijfheid: Dit programma kun je altijd gebruiken wanneer een door training stijve spier rust nodig heeft. Het zorgt voor spierrelaxatie en stimuleert de bloedcirculatie om afvalstoffen te verwijderen.

Hoe kies je de behandelprogramma’s?

Wat je doel ook is, voer altijd het Warming-up-programma uit vóór elke training of wedstrijd op de belangrijkste spiergroep.

Als je je uithoudingsvermogen wilt vergroten, gebruik dan de programma’s Capillarisation, Resistance en Aerob resistance in je trainingen. Vermijd Hypertrophy, Max. strength en Explosive strength, want die impulsen ontwikkelen de witte (snelle) vezels — precies het tegenovergestelde van je doel bij duursport.

Wil je juist kracht en spiermassa vergroten en je snelheid en reflexen verbeteren, gebruik dan Hypertrophy, Max. strength en Explosive strength. Vermijd Capillarisation, Resistance en Aerob resistance, omdat die de type I en IIa vezels in uithoudingsrichting ontwikkelen — dit druist in tegen je kracht- en snelheidsdoelen.

Voer na elke training zonder uitzondering een spierherstelbehandeling uit op de spieren die het meest belast werden!

Voor hulp bij het kiezen van het voor jouw doelen meest geschikte apparaat en het integreren van stimulatie in je trainingsschema kun je contact met mij opnemen via e-mail, een reactie onder het artikel of telefonisch.