Roodbruine vlek op het onderbeen. Wat is het?

Het „roesten” van de huid

De verkleuring wordt in feite veroorzaakt door „roest”, dat wil zeggen afgezette geoxideerde ijzerdeeltjes.

Het ontstaat wanneer rode bloedcellen in verhoogde aantallen uit de allerkleinste bloedvaatjes (capillairen) treden en in het weefsel terechtkomen. Als deze rode bloedcellen afsterven, wordt het uit hun hemoglobine vrijgekomen ijzer omgezet in hemosiderine. Dit wordt opgeslagen in het onderhuidse weefsel en verschijnt als een bruine vlek op de huid.

Wat zit er achter de verkleuring?

De roodbruine vlekken op het onderbeen worden meestal veroorzaakt door problemen met de aderen. Vooral wanneer de druk in de aderen van je been chronisch verhoogd is. Men spreekt dan van veneuze hypertensie of veneuze insufficiëntie. De hoge druk in de ader zorgt ervoor dat bloedcellen „uitgeperst” worden door de vaatwand in het omringende huidweefsel. Na hun afsterven ontstaat er een vlek in het huidweefsel.

Als je beroep vereist dat je lange tijd staat of zit, kun je na verloop van tijd dit soort veranderingen verwachten. Je risico is ook hoger als je ouders of broers en zussen vergelijkbare klachten hebben, of als zij behandeld worden voor spataderen of onderbeenulcera.

Als je aan het einde van een lange dag je benen zwaar voelt (alsof je laarzen van lood draagt), pijn hebt of ze opzetten, is dat geen goed teken. Deze symptomen wijzen op verborgen veneuze insufficiëntie. Als er al bruinroodige vlekken verschijnen en de huid rond die plekken dunner en droog wordt, ben je te laat met de preventie.

Veneuze hypertensie / veneuze insufficiëntie

Het bloed wordt door je hart door de slagaders naar de rest van je lichaam gepompt. Via de aderen keert het weer terug naar je hart. De circulatie van je bloed wordt verzekerd door je hart, het middenrif en ademhalingsspieren, en door de samentrekkingen van je spieren tijdens beweging.

Je aderen bevatten „kleppen” (zogenaamde veneuze kleppen) die je bloed slechts in één richting laten stromen (terug naar het hart). Zolang je aderen en de daarin gelegen kleppen goed sluiten, voorkomen ze dat bloed terugstroomt naar je been.

Het probleem ontstaat wanneer deze kleppen verzwakken of de ader verwijdt. Als dat gebeurt geeft de klep „mee” en wordt de opwaartse stroom van het bloed slechter. Er blijft meer bloed in de aderen achter, ze zwellen op, verwijden en worden kronkelig (dit noemen mensen gewoonlijk spataderen).

Als deze toestand langdurig aanhoudt, rekt de wand van de steeds meer opgezwollen ader te ver uit en begint te „lekken”, dat wil zeggen dat bloedcellen in het omliggende weefsel treden. In dit stadium kan je enkel zichtbaar gezwollen zijn. Er kunnen ook bruine vlekken verschijnen. In ernstiger gevallen verslechtert de bloedcirculatie zodanig dat er wonden ontstaan die niet of slechts na maanden genezen. Deze wonden worden ulcera genoemd.

Wat te doen als er roodbruine vlekken op je onderbeen verschijnen?

Als de vlekken verschijnen, ben je enigszins te laat. Zoek desalniettemin een vaatchirurgisch spreekuur op en vraag om onderzoek.

Men moet de ernst van het probleem vaststellen. Op basis daarvan kan de behandeling worden ingesteld om verdere verslechtering te voorkomen.

Op de poli doen ze naast de anamnese en lichamelijk onderzoek vaak ook een Doppler-echo. Hierbij wordt met behulp van echografie de bloedstroom in de vaten van je been bepaald. Met deze methode kan men meten met welke snelheid het bloed in de grotere vaten stroomt. Men vergelijkt ook de twee zijden.

Andere onderzoeken kunnen nodig zijn in verband met diabetes of hartbetrokkenheid.

Hoe kan de verkleuring van het onderbeen behandeld worden?

De in de huid afgezette hemosiderine kan niet worden verwijderd; de verkleuring zal je dus je hele leven blijven vergezellen. Wat je wel kunt doen is verdere verslechtering voorkomen of op zijn minst vertragen.

Hydratatie van de huid

De huid van het verkleurde gebied wordt dunner, droog en kan kloven vertonen. Vermijd uitdrogende zepen. Gebruik een hydraterend reinigingsmiddel of cosmetisch product. Het badwater mag niet te heet zijn, omdat dit de huid ook kan uitdrogen. Gebruik geen grof textielhanddoek of washandschoen; je kunt de dunne huid beschadigen.

Compressietherapie

Er zijn twee typen compressietherapie: therapeutische elastische kousen of mechanische pneumatische massage. Dit laatste kan in ons land meestal uitgevoerd worden met een lymfedrainageapparaat. Compressietherapie verbetert de bloedstroom in de aderen. Het is zeer effectief bij het verminderen van zwelling en bevordert genezing, en helpt ook bij de preventie van wonden of ulcera.

Voor de behandeling van veneuze insufficiëntie en de toestand na trombose is een lymfedrainageapparaat één van de meest effectieve hulpmiddelen. Bijvoorbeeld het Power Q-2200 apparaat kan geschikt zijn.

Functionele stimulatie (FES)

Een goedkopere methode dan het compressieapparaat is elektrische stimulatie van de spieren van het onderbeen. De door impulsen opgewekte spiercontracties helpen, net als bij spierbeweging, de circulatie in het been. Bij dagelijkse behandeling van 20–30 minuten zijn al gunstige resultaten te verwachten.

Het Myolito multifunctionele elektrotherapie apparaat, het Rehalito EMS spierstimulator apparaat of het Elite SII TENS/EMS apparaat kunnen geschikt zijn.

Beweging

Ik noemde eerder al dat de natuurlijke motor van veneuze circulatie de regelmatige samentrekking van de spieren is, dat wil zeggen beweging. De beste methode om de veneuze doorstroming te stimuleren is lichaamsbeweging, bij voorkeur stevig wandelen, hardlopen of fietsen. Beweeg zo vaak mogelijk. Dagelijks 1–2 keer 20–30 minuten of één keer 40–50 minuten is ideaal. Meer is in dit geval beter!

Preventie

Aangezien de verkleuring van het onderbeen het gevolg is van veneuze insufficiëntie, kun je, als je geen roodbruine vlekken op je benen wilt, HET BEST VOORKOMEN! De meest geschikte methode hiervoor is dagelijkse lichaamsbeweging. Begin in de kindertijd en stop nooit met trainen. (In de vorige alinea heb ik gedetailleerd beschreven wat ik aanbeveel.)