Magneetveldtherapie (PEMF) – gids voor thuisgebruik

Wat is magneetveldtherapie?

Bij magneetveldtherapie wordt een pulserend elektromagnetisch veld met een lage frequentie en lage intensiteit toegepast. Het magnetische veld ontstaat door elektrische stroom door een spoel te leiden. Tijdens de behandeling wekken spoelen die in de mat, het kussen of de flexibele applicator van het apparaat zijn ingebouwd dit veld op.

De kern van de methode: het magnetische veld heeft een biostimulerende werking. Niet de magnetische kracht zelf „geneest” – de energieproductie en herstelprocessen van cellen en weefsels die in het magnetische veld worden geplaatst, krijgen een impuls. De werking van de cellen verbetert, het transport van voedingsstoffen en zuurstof versnelt en afvalstoffen worden beter afgevoerd.

Magneetveldtherapie is een van de zes belangrijkste fysiotherapeutische technologieën voor thuisgebruik. Als u niet zeker weet of PEMF voor u de juiste keuze is, lees dan onze gids Welke technologie is waarvoor geschikt?.

Hoe werkt het magnetische veld op het lichaam?

Elke cel in uw lichaam kan worden beschouwd als een soort „kleine batterij”. Tussen de binnen- en buitenzijde van het celmembraan bestaat een spanningsverschil – bij zenuwcellen ongeveer 90 millivolt en bij andere cellen ongeveer 70 millivolt. Wanneer cellen door ziekte, infectie of trauma beschadigd raken, neemt deze spanning af.

Als bij een cel die normaal 70 millivolt heeft nog maar 50-55 millivolt wordt gemeten, is de cel al ziek. Daalt de spanning onder 30 millivolt, dan sterft de cel af (necrose). Ontstekingsprocessen nemen dan toe, er ontstaat pijn en het herstel vertraagt.

De belangrijkste werking van magneetveldtherapie is dat het helpt cellen die hun energie hebben verloren te regenereren – als het ware worden ze „opgeladen”. Door de behandeling:

• kan de membraanpotentiaal van cellen herstellen
• kan het eigen energieproductiesysteem van de cel opnieuw op gang komen (mitochondriën, ATP)
• kan de eiwitsynthese toenemen
• kunnen ontsteking en oedeem afnemen
• kunnen herstelprocessen versnellen

Bewezen biologische effecten van magneetveldtherapie

Op basis van wetenschappelijk onderzoek kan het pulserende elektromagnetische veld de volgende effecten hebben:

• stimuleert het herstel van bindweefsel en zenuwen
• heeft een pijnstillende werking (bevordert de afgifte van endogene opioïden)
• vermindert ontstekingen
• verbetert de stofwisseling van cellen en vermindert zwellingen
• bevordert botopbouw en de inbouw van calcium
• versnelt de bloedstroom en microcirculatie
• ondersteunt de werking van het immuunsysteem

Parameters van magneetveldtherapie

De effectiviteit van de behandeling wordt door vier hoofdparameters bepaald:

Intensiteit (Gauss of Tesla)

De magnetische veldsterkte wordt tegenwoordig uitgedrukt in Tesla, maar veel apparaten gebruiken nog de oude eenheid Gauss (1 Gauss = 0,1 mT, dus 10 Gauss = 1 mT).

Therapeutische bereiken op basis van onderzoek

• Zeer laag: 0,1-5 Gauss, NASA-onderzoek, algemene wellness, lange behandeltijd nodig; hiertoe behoort ook het aardmagnetische veld (ongeveer 0,3-0,7 Gauss) en het Bemer-apparaat (0,5 Gauss)
• Laag: 5-20 Gauss, botgenezing, artrose
• Gemiddeld: 20-100 Gauss, pijnverlichting, sneller resultaat, kortere behandeltijd
• Hoog: 100-400 Gauss, klinisch/medisch en thuisgebruik, lokale behandeling, korte behandeltijden
• Zeer hoog: 400+ Gauss, uitsluitend onder medisch toezicht, mogelijke bijwerkingen
• Extra sterk veld (boven 1000 mT): kan genetische schade veroorzaken – wordt niet in de geneeskunde toegepast

Apparaten voor thuisgebruik werken in het bereik met gemiddelde sterkte. Een intensiteit onder 100 Gauss is vooral bedoeld voor biostimulatie, waardoor deze geschikt is voor thuistherapie; intensiteiten tussen 100-1000 Gauss zijn bedoeld voor intensievere therapeutische behandelingen, meestal in een praktijk.

Frequentie (Hz)

Medische magneetveldtherapieapparaten gebruiken meestal een frequentie tussen 1-200 Hz:

• Lage frequentie (1-30 Hz): geschikt voor botgenezing, verbetering van de slaap en ontspanning
• Gemiddelde frequentie (30-100 Hz): voor pijnverlichting, ontstekingen en algemeen welzijn
• Hogere frequentie (100+): voor acute letsels en biostimulatie

Behandeltijd

De duur van een PEMF-behandeling hangt af van de aard van de aandoening.

Bij acute klachten – een recent letsel, hevige pijn of ontsteking – zijn de cellen extra gevoelig voor elektromagnetische impulsen. Daarom zijn kortere maar frequentere behandelingen effectief: 2-3 keer per dag 15-30 minuten.

Bij chronische aandoeningen – aanhoudende pijn, degeneratieve gewrichtsaandoeningen en langdurige klachten – hebben de weefsels zich al aan de ziekelijke toestand aangepast. Daarom is een langere blootstelling nodig: 1-2 keer per dag 30-60 minuten, gedurende ten minste 4-8 weken.

Botproblemen – een breuk, vertraagde botgenezing, osteoporose of beenmergoedeem – vormen een aparte categorie, omdat de stofwisseling van botweefsel langzaam is. Hierbij wordt een behandeling van 2-4 uur per dag aanbevolen, eventueel gedurende 45-90 dagen.

Het effect is in alle gevallen cumulatief. Dat betekent dat regelmatig en consequent gebruik het resultaat oplevert – overgeslagen behandelingen vertragen het herstel.

Cyclusduur (DC)

Bij een cyclusduur van 100% is het magnetische veld continu. Onder 100% is het pulserend. In Magnum-apparaten is de cyclusduur bijvoorbeeld ingesteld op 50%. Dit betekent dat de magnetische impuls en de pauze even lang duren.

U kunt de pulserende stand vergelijken met een spijker die u met een hamer inslaat. Als u de hamer alleen op de spijker drukt, gaat deze er niet in. Maar als u erop tikt, lukt dat wel. Pulsering geeft vaak een beter resultaat dan een continu veld!

Wanneer kan magneetveldtherapie worden toegepast?

Aandoeningen van het bewegingsapparaat vormen het belangrijkste toepassingsgebied. De behandeling vormt een aanvulling op de reguliere medische therapie en kan bijdragen aan een kortere hersteltijd.

Botproblemen

• Botbreuken (handwortelbeenderen, pols, schouder, onderarm, bekken, scheenbeen, dijbeenbreuk)
• Vertraagde botgenezing, pseudartrose
• Botnecrose, beenmergoedeem
• Osteoporose

Gewrichtsproblemen

• Artrose (knie, heup, schouder, hand, nekwervelkolom)
• Artritis, reuma
• Kraakbeenletsel
• Revalidatie na een knie- of heupprothese, ondersteuning van de ingroei van een implantaat

Afwijkingen van de weke delen

• Peesontsteking, tenniselleboog (epicondylitis)
• Carpaletunnelsyndroom
• Problemen met de rotator cuff
• Enkelverstuiking, kneuzingen

Andere toepassingsgebieden

• Rugpijn, lage rugpijn
• Algodystrofie (Sudeck-syndroom)
• Oedemateuze aandoeningen
• Algemeen weefselherstel, ondersteuning van het immuunsysteem

Gedetailleerde gidsen per aandoening

Als u met een specifieke klacht te maken heeft, vindt u in de onderstaande gedetailleerde gidsen specifieke behandeladviezen en de wetenschappelijke achtergrond:

Botgezondheid

• Osteoporose en magneetveldtherapie – aanvullende behandeling thuis
• Botbreukherstel en magneetveldtherapie – aanvullende behandeling thuis
• Dijbeenbreuk en magneetveldtherapie – hoe kan PEMF uw herstel ondersteunen?
• Ondersteuning van de ingroei van een implantaat met magneetveldtherapie

Gewrichtsklachten

• Kniepijn thuis verminderen met een magneetveldtherapieapparaat

Alternatieve PEMF-technologieën

• BEMER-therapie en het effect ervan – wat is het verschil met traditionele PEMF?

Praktische toepassing van magneetveldtherapie

De magneetspoelen plaatsen

De manier waarop u de applicator plaatst, hangt af van het gebied en de aandoening die u behandelt:

Naast elkaar geplaatste spoelen (zelfde polariteit): Als een groot, uitgestrekt gebied moet worden behandeld (bijvoorbeeld de wervelkolom van de nek tot de onderrug), plaatst u de spoelen met dezelfde pool naar de huid gericht. Zo ontstaat een gelijkmatig magnetisch veld.

Tegenover elkaar geplaatste spoelen: Bij kleine afwijkingen (bijvoorbeeld een pols- of onderbeenbreuk) plaatst u de spoelen aan weerszijden van het aangedane gebied, tegenover elkaar. Zo verbinden de magnetische velden aan beide zijden zich en dringen ze dieper door.

Behandelprotocollen per aandoening

Bij gips of een brace wordt een verhoging van de veldintensiteit met 50-60% aanbevolen, omdat de dikte van het gips de afstand tussen de spoel en het bot vergroot.

Wanneer moet u de instellingen aanpassen?

De parameters van de programma's in Magnum-apparaten zijn ingesteld op basis van medische richtlijnen. Meestal hoeft u deze niet aan te passen, tenzij uw behandelend arts anders adviseert.

Een hogere intensiteit is nodig als het te behandelen gebied bedekt is met een dik verband, gips of fixatiemiddel.

Een langere behandeltijd wordt aanbevolen bij ernstige botafwijkingen (pseudartrose, osteoporose of een breuk) – bij deze aandoeningen kan een langere behandeling een beter resultaat geven.

Magneetveldtherapie en tumoraandoeningen

Dit is een omstreden gebied. Sommigen bevelen magneetveldtherapie aan als aanvulling op de behandeling van kanker. Hoewel een groot deel van de behandelde patiënten melding maakte van een beter algemeen welzijn en de bijwerkingen van chemotherapie gemakkelijker verdroeg, kon geen objectief, meetbaar effect op de tumor worden aangetoond.

Volgens tegenstanders van magneetveldtherapie kunnen celprocessen – dus ook die van tumorcellen – door de behandeling worden versneld. Tot nu toe is geen van beide beweringen overtuigend bewezen.

Magneetveldtherapieapparaten en accessoires

Vergelijking van Globus Magnum-apparaten

Behandelapplicators en hun toepassing

Flexibele applicator (30x10 cm): 2 magneetspoelen met tegengestelde polariteit. Ideaal voor breuken van arm en been, polsbreuken en enkelverstuikingen. Plaats de applicator rond het te behandelen gebied.

Grote flexibele applicator (40x15 cm): 4 magneetspoelen met dezelfde polariteit. Geschikt voor behandeling van de wervelkolom, het bekken en de heup. Leg de applicator over de gehele lengte op het te behandelen gebied.

Soft4-behandelmat (25x25 cm): 4 magneetspoelen in een zachte schuimrubberen hoes. Kan onder de rug, onderrug of kleinere lichaamsdelen worden geplaatst – ook tijdens het werk.

MAT 100-mat (70x45 cm): Kan in een stoel of fauteuil worden geplaatst. Ideaal voor behandeling van het dijbeen, de heup, het bekken, de onderrug en de rug.

TotalBody-mat (70x180 cm): Voor behandeling van het hele lichaam, op bed en zelfs tijdens het slapen. Aanbevolen bij osteoporose, meervoudige gewrichtsontstekingen en wervelkolomklachten. Er zijn twee varianten. De Total Body 400 bestaat uit vier matdelen, die elk 4 magneetspoelen bevatten. Zo zorgt de mat over de volledige lengte van het lichaam voor een gelijkmatig magnetisch veld. De Total Body 200 bestaat eveneens uit 4 secties, maar slechts twee daarvan zijn actief en bevatten magneetspoelen. De positie van de secties kan worden aangepast. Voor de behandeling van bijvoorbeeld de heup en dijbenen plaatst u de actieve delen in het midden, terwijl de passieve matten onder het hoofd en de voeten komen.

Hoe kiest u een apparaat?

Houd bij uw keuze rekening met het volgende:

• Welk gebied moet worden behandeld? Voor één pols is een apparaat met 1 kanaal voldoende. Voor beide knieën is een apparaat met 2 kanalen nodig.
• Hoe ernstig is de klacht? Een hogere intensiteit kan een sterker effect geven, maar ook een apparaat met een lagere intensiteit kan effectief zijn – er zijn dan alleen meer behandelingen nodig.
• Welke programma's heeft u nodig? Controleer of het apparaat het behandelprogramma bevat dat u nodig heeft.

U heeft niet per se het duurste apparaat nodig – maar een apparaat dat bij uw huidige behoefte past. Een eenvoudiger Magnum L voldoet prima als u slechts één of enkele ledematen hoeft te behandelen.