Ischias, oftewel ontsteking van de heupzenuw, begint vaak met hevige pijn. Meestal verdwijnt het binnen enkele weken vanzelf, maar de ondraaglijke pijn maakt het moeilijk om zo lang te wachten. Bij ischias is je eerste prioriteit pijnverlichting; nadat de pijn verminderd is, moet je ook aandacht besteden aan het wegnemen van de oorzaak. Thuisbehandeling van ischias vraagt volharding, maar kan binnen enkele weken resultaat geven.
Klachten bij ischias
De heupzenuw (nervus ischiadicus) ontspringt in het gebied van de onderrug en de bovenrand van het bekken. Hij loopt via de bilstreek en de dijen helemaal tot aan het onderbeen. Hieruit vloeien ook de klachten van ischias voort. De pijn kan in de onderrug optreden, maar straalt meestal naar beneden uit richting de geslachtsdelen, bil, achterzijde van de dij en de achter- en buitenzijde van het onderbeen. In milde gevallen is er alleen pijn, maar het kan ook gevoelsstoornissen en zelfs verlamming veroorzaken.
Ik heb al aangegeven dat de pijn het vaakst in de bil, dij of het onderbeen zit, wat je op het verkeerde been kan zetten — ook een onervaren arts kan hierdoor misleid worden!
De oorzaak van de pijn ligt namelijk hoger, bij de lumbale wervelkolom! Zelfs als je dij of onderbeen pijn doet, moet de behandeling in de rug worden gestart en moet de heupzenuw worden vrijgemaakt van druk.
Oorzaken van ischias
De "wortel" van ischias is te vinden rond het lumbale (onderste rug) gedeelte van de wervelkolom. Het kan worden veroorzaakt door het verschuiven, inzakken of verplaatsen van wervels, vernauwing van het wervelkanaal, verkalking van de facetgewrichten of een hernia. Vaak treedt het gewoon op door verzwakte houdingsspieren en een slechte houding. De wervels komen dichter bij elkaar te liggen en drukken op de zenuwwortel die ertussenuit loopt.
Als je eerder nog nooit ischias hebt gehad, ga dan zo snel mogelijk naar een arts om de oorzaak te laten onderzoeken en de ernst van de situatie te laten inschatten. Als je onderzocht bent en de klacht terugkeert, kun je meteen met thuisbehandeling beginnen.
Thuisbehandeling van ischias
Als een operatie niet ter sprake komt, is de behandeling conservatief, met als doel pijnvermindering en het vrijmaken van de zenuw van druk.
Optionele behandelmethoden
- medicatie
- spierontspanners
- pijnstillers (voornamelijk niet-steroïde ontstekingsremmers)
- in tabletvorm, als infusie, intramusculaire injectie of als pijnstillerpleister
- bij langdurig gebruik van pijnstillers en ontstekingsremmers moet rekening gehouden worden met ongewenste bijwerkingen.
- fysiotherapie, naast of in plaats van medicatie
- zenuwstimulatie: TENS, maar nog meer microstroom (MENS) behandeling
- spierstimulatie
- therapeutisch ultrageluid
- laagenergetische laser (softlaser)
- magnetotherapie
Strategie voor thuisbehandeling van ischias
Het is verstandig de behandeling in meerdere fasen op te delen.
- pijnbestrijding
- TENS-behandeling
- microstroombehandeling
- ultrageluidbehandeling (met als doel het verminderen van oedeem rond de zenuwwortel)
- laagenergetische laserbehandeling (om oedeem rond de zenuwwortel te verminderen en beschadigde cellen te regenereren)
- ontspanning van de stijfheid van de rugspieren
- met spierstimulatie, programma's voor spierontspanning en het bevorderen van doorbloeding
- ultrageluidbehandeling (therapeutisch ultrageluid verwarmt en ontspant de spieren en vermindert oedeem)
- versterking van de houdingsspieren van de wervelkolom met spierstimulatie
- dit is de belangrijkste stap om van ischias af te komen. Als we de houdingsspieren versterken, voorkomen we dat wervels op elkaar inzakken en de zenuw onder druk komt te staan.
Thuis beschikbare fysiotherapieapparaten bieden gecontroleerde medische programma's en zijn eenvoudig in gebruik. Je hoeft alleen de behandeladviezen op te volgen. De duur van fysiotherapeutische behandelingen varieert meestal tussen 10 en 30 minuten. Een groot voordeel is dat ze geen bijwerkingen hebben en indien nodig herhaald kunnen worden.
De pijnbestrijdende behandelingen (TENS, microstroom, ultrageluid, laagenergetische laser) geven vaak al tijdens de behandeling of na enkele sessies effect, terwijl de spierversterkende behandelingen wekenlang moeten worden uitgevoerd (vergelijkbaar met trainen in de sportschool - van één sessie word je niet fit, maar bij volharding blijven de gunstige effecten niet uit).
Plaatsing van elektroden bij ischiaspijn
Bij ischias worden bij pijnstillende TENS- en microstroombehandelingen de elektroden vaak op de verkeerde plaats aangebracht. Omdat de pijn meestal naar het been uitstraalt, worden de elektroden ook daar (dij, knie, onderbeen) geplakt.
De werkelijke oorzaak van ischias ligt echter in de lumbale wervelkolom. Daarom moet bij het verminderen van ischiaspijn de focus liggen op de onderrug.
De door mij voorgestelde plaatsing van de elektroden zie je op de onderstaande afbeelding. Zo plak en koppel je de elektroden.
