Medicijnvrije behandeling van erectiestoornissen

Erectiestoornis en impotentie – wat is het verschil?

Het erectieproces kan zowel door psychische prikkels als door lichamelijke (zintuiglijke) prikkels gestart worden. Onder invloed van seksueel verlangen – met medewerking van hormonen en zenuwsturing – neemt de bloedtoevoer naar de penis toe en neemt tegelijkertijd de bloeduitstroom af. Het bloed vult geleidelijk de zogenaamde zwellichamen (corpora cavernosa) van de penis. Aan het einde van de seksuele handeling openen de aderen zich weer, stroomt het bloed weg en verdwijnt de erectie.

Erectiestoornis (erectiele dysfunctie): een onvoldoende erectie in enige mate. Impotentie (onvermogen tot gemeenschap): wanneer de erectiestoornis zodanig is dat gemeenschap onmogelijk wordt. Beide termen beschrijven verschillende gradaties van hetzelfde probleem.

Wie krijgt erectiestoornissen?

De frequentie van erectiestoornissen neemt toe met de leeftijd: jongere mannen onder de 40 jaar worden er doorgaans minder vaak door getroffen, terwijl bij mannen boven 60 jaar een aanzienlijk deel op enig moment last ervaart, in sommige onderzoeken meer dan de helft.³

Op jongere leeftijd zijn de stoornissen vaak het gevolg van psychische oorzaken (stress, angst, laag zelfbeeld) en zijn deze meestal omkeerbaar. Bij oudere mannen spelen lichamelijke aandoeningen vaker een rol. Rond het 60e levensjaar kan de zogeheten "mannelijke menopauze" optreden, met verminderd libido, verminderde fysieke prestaties en een slechter algemeen welzijn.

Waarom is het belangrijk zo snel mogelijk de arts te raadplegen?

Erectiestoornissen vormen vaak niet alleen een opzichzelfstaand probleem: ze kunnen één van de vroegste waarschuwingssignalen zijn van hart- en vaatziekten. Onderzoek laat zien dat erectiestoornis een onafhankelijke voorspeller kan zijn van toekomstige cardiovasculaire gebeurtenissen en deze soms jaren kan voorafgaan.^1,2

Daarom is vroegtijdig onderzoek aan te raden: ten eerste is het behandelen van de onderliggende aandoening de eerste en belangrijkste stap; ten tweede geldt dat hoe langer je afwacht in de hoop dat het vanzelf overgaat, hoe groter de kans dat de stoornis zich verankert. Streef naar een zo spoedig mogelijke oplossing.

Aandoeningen die erectiestoornissen kunnen veroorzaken

Achter erectiestoornissen kunnen uiteenlopende lichamelijke en psychische factoren schuilgaan:

• Hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten – erectiestoornis kan het eerste waarschuwingssignaal zijn en jaren vóór complicaties (bijv. hartinfarct, beroerte) optreden.
• Diabetes – door beschadiging van kleine bloedvaatjes en zenuwen die bij erectie betrokken zijn, neemt de kans op erectiestoornissen sterk toe.
• Hoog cholesterolgehalte
• Depressie en andere mentale stoornissen
• Neuropathische aandoeningen (bijv. multiple sclerose, paraplegie)
• Prostaatproblemen en prostaatoperaties – prostaatontsteking kan zich uiten met erectiestoornis; tijdens een operatie kunnen zenuwen naar de penis beschadigen, wat tot volledig verlies van erectie kan leiden. (Meer daarover lees je in de artikelen over complicaties van prostaatoperatie en penisrehabilitatie na prostaatoperatie.)
• Peyronie-aandoening – de kromming door plaques in de penis kan ook gepaard gaan met erectiestoornis (zie het artikel over Peyronie).
• Lever- en nierziekten
• Bijwerkingen van medicijnen (bijv. sommige bloeddrukverlagers, anti-aritmica, cholesterolverlagers, ontstekingsremmers, antidepressiva)
• Hormonale stoornissen
• Roken – verhoogt het risico duidelijk; hoe meer iemand rookt, hoe hoger het risico.
• Overmatig alcohol- en drugsgebruik
• Ernstig rugletsel – kan leiden tot volledig verlies van erecties.

Het probleem is te voorkomen!

Een basiswaarheid voor het mannelijk lichaam is: wat slecht is voor het hart, is ook slecht voor de erectie. Daarom speelt levensstijl een sleutelrol in de preventie.

• Bewuste voeding – een ongezond dieet heeft ook invloed op je vaatstelsel.
• Geschikt lichaamsgewicht – overgewicht gaat vaak gepaard met diabetes, waarvan zenuwschade één van de ernstige complicaties is en die de erectie kan verslechteren.
• Controle van bloeddruk en cholesterol – deze waarden beïnvloeden ook de bloedvaten die de penis van bloed voorzien.
• Regelmatige lichaamsbeweging – activiteiten die het cardiovasculaire systeem versterken (hardlopen, joggen, wandelen, zwemmen, fietsen) ondersteunen een goede doorbloeding.
• Gezonde hormoonhuishouding – testosteron is verantwoordelijk voor libido en erectie; een daling kan leiden tot slechtere seksuele functie.

Behandelopties bij erectiestoornis

Er zijn verschillende mogelijkheden ter behandeling van erectiestoornissen; afhankelijk van de ernst en de onderliggende oorzaak is het verstandig de opties af te wegen en dit met de behandelend arts te bespreken:

• Psychologische ondersteuning – voor klachten met psychische oorsprong (stress, zelfbeeldproblemen).
• Behandeling van de onderliggende aandoening – bijv. medicatie voor diabetes, hoge bloeddruk of verhoogd cholesterol.
• Medicijnen die erectie opwekken (PDE5-remmers) – Let op: de “blauwe pil” kan bij bepaalde aandoeningen en in combinatie met bepaalde medicijnen (bv. nitraten) gevaarlijk zijn; gebruik alleen op medisch advies!
• Operatief in de penis geplaatste (opblaasbare) implantaten – bij ernstiger, anders onbehandelbare gevallen.
• Vacuümapparaten – die mechanisch van buitenaf de erectie ondersteunen (zie verderop).

Geneesmiddelvrije oplossing: vacuümapparaten

Als je terughoudend bent vanwege bijwerkingen van medicijnen of vanwege operaties, kunnen vacuüm erectiehulpmiddelen een goede, niet-invasieve alternatieve oplossing bieden. Voorbeelden zijn de Medintim manuele erectiestarterset of de modernere, gemotoriseerde versie, de Medintim actieve erectiestarterset.

Deze apparaten creëren een vacuüm in een buisvormig hulpmiddel dat over de penis wordt geplaatst. Door het vacuüm ontstaat binnen korte tijd — doorgaans één tot anderhalve minuut — een erectie. Vervolgens schuift men een klemring aan de basis van de penis, die het terugstromen van bloed beperkt en zo de erectie behoudt gedurende het vrijen.

De benodigde tijd om een erectie te bereiken is kort, zodat de intimiteit en het libido niet verstoord worden. De methode is niet-invasief en onderzoek toont aan dat bij een groot deel van de mannen hiermee een voor de seksuele omgang voldoende erectie bereikt kan worden — ook wanneer potentieverhogende medicijnen om andere redenen (bijv. hartziekte, hoge bloeddruk) niet geschikt zijn.⁴

Met de vacuümtechniek kan in de meeste gevallen een geschikte erectie worden verkregen — uitzonderingen zijn schade, verharding of een tumor in de zwellichamen van de penis. Het is daarnaast belangrijk te weten dat er contra-indicaties bestaan (bijv. antistolling, aanleg voor langdurige pijnlijke erecties), dus overleg voor gebruik met je arts.