Waarom vertelt je arts niet over medische apparaten voor thuisgebruik?
Als je al hebt gelezen over de mogelijkheden van thuis medische apparatuur, heb je je waarschijnlijk afgevraagd: als deze apparaten echt zo nuttig kunnen zijn, waarom heb je er dan nog nooit van gehoord? Waarom heeft je huisarts, je reumatoloog of je fysiotherapeut het niet aanbevolen?
Dat is een terechte en belangrijke vraag. Het antwoord is complex – en het gaat beslist niet over kwaadaardigheid of dat artsen opzettelijk informatie achterhouden. De situatie is veel ingewikkelder.
Als je meer gedetailleerd wilt weten waarvoor deze apparaten precies bedoeld zijn, lees dan mijn uitgebreide artikel Waar is thuis medische apparatuur voor?.
De beperkingen van de artsenopleiding
Beginnen we bij de basis: de artsenopleiding. Een arts volgt zes jaar universitaire studie en daarna jaren van specialisatie. In die tijd nemen zij enorme hoeveelheden kennis op zich – van anatomie en pathologie tot farmacologie.
Maar wat leren zij over thuis medische apparatuur? Het antwoord is simpel: vrijwel niets.
In de Hongaarse artsenopleiding – en dit geldt ook internationaal – komen elektrotherapie, magnetotherapie en lasertherapie hooguit eenmaal of tweemaal ter sprake in een hoorcollege. De nadruk ligt op medicamenteuze therapieën en chirurgische ingrepen.
Dat is niet toevallig: de geneeskunde is nu grotendeels gebaseerd op medicijnen en chirurgie. Een arts leert welk pijnstillend middel te voorschrijven bij rugpijn, wanneer een patiënt voor een operatie door te verwijzen en wanneer fysiotherapie nodig is. Maar hij leert niet hoe een TENS-apparaat thuis werkt, welke instellingen gebruikt moeten worden en bij welke klachten het een geschikte optie is.
Dat is niet de fout van de arts. Ze zijn er simpelweg niet voor opgeleid.
De tirannie van tijd
Stel dat er een huisarts is die wél heeft gehoord van thuis medische apparaten en misschien geïnteresseerd is in het onderwerp. Wat kan hij in de dagelijkse praktijk doen?
Internationaal onderzoek toont aan dat huisartsen in de eerstelijnszorg ernstig tijdgebrek ervaren. Een studie uit 2010 die drie landen (Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, de VS) onderzocht, laat zien dat artsen gemiddeld 6–18 minuten hebben voor een routineconsult, terwijl zij vinden dat er veel meer tijd nodig is voor kwalitatieve zorg.¹
Een gemiddelde Hongaarse huisarts ziet dagelijks 40–60 patiënten. Reken dat uit en dat betekent dat er gemiddeld 5–10 minuten per patiënt beschikbaar zijn. In die tijd moet hij de klachten aanhoren, de patiënt onderzoeken, een diagnose stellen, medicijnen voorschrijven en administratie invullen.
Stel je nu voor dat hij in die 5–10 minuten ook nog moet uitleggen wat TENS-therapie is, hoe het werkt, welk apparaat aan te raden is en hoe het gebruikt moet worden. Dat is simpelweg onmogelijk.
Een Amerikaans onderzoek uit 2024 liet zien dat huisartsen gedwongen zijn compromissen te sluiten: ze offeren tijd voor patiënteneducatie, relatieopbouw en diepgaand begrip van problemen op, omdat de capaciteit ontbreekt.²
De val van financiering
Er is een zelden uitgesproken maar belangrijke factor: geld.
Het Hongaarse gezondheidsstelsel is gebaseerd op prestatiefinanciering. Een arts krijgt betaald voor wat hij bij de verzekeraar kan declareren: onderzoeken, ingrepen, recepten.
Krijgt een arts iets als hij een uur besteedt aan het uitleggen van thuistherapieopties aan een patiënt? Nee.
Het gaat niet om hebzucht bij artsen. De meeste artsen willen oprecht helpen. Maar ze werken in een systeem dat innovatieve, patiëntgerichte en zelfmanagementgerichte benaderingen niet beloont en in zekere zin zelfs strafbaar stelt.
Informatieve asymmetrie
Als je erover nadenkt: de informatiebronnen van de arts zijn sterk vertekend. Waar haalt een praktiserend arts informatie over nieuwe therapieën vandaan? Van vakcongressen, nascholingen, medische tijdschriften en farmaceutische voorlichting.
En wie financiert veel van die activiteiten? Grootendeels de farmaceutische industrie.
Dit is geen complottheorie maar een economische realiteit. Farmaceutische bedrijven besteden enorme bedragen aan marketing, medisch vertegenwoordigers, gesponsorde congressen en onderzoek.
Daartegenover staan fabrikanten van medische apparatuur – vooral van apparaten voor thuisgebruik – meestal kleinere bedrijven met een veel bescheidener marketingbudget. Er is zelden iemand die met een demonstratiemodel aan de deur van de huisartsenpraktijk komt kloppen. Er zijn geen grootschalige, gesponsorde congressen over de nieuwste resultaten van elektrotherapie.
De arts komt deze informatie dus simpelweg niet tegen. Over medicijnen hoort hij voortdurend, over medische apparatuur voor thuispraktisch nooit.
De kwestie van het bewijs
Geneeskunde volgt terecht een bewijsgebaseerde benadering. Dat betekent dat een therapie pas algemeen wordt geaccepteerd als de effectiviteit is aangetoond in kwalitatief goede klinische onderzoeken.
Het probleem begint bij welke soort onderzoeken aandacht en financiering krijgen. De ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel kost miljarden dollars, maar voor een farmaceutisch bedrijf is dit een rendabele investering omdat het gepatenteerde middel jarenlang exclusief kan worden verkocht.
Bij een elektrotherapieapparaat bestaat zo'n patentbescherming vaak niet. Als een fabrikant kan aantonen dat een bepaalde therapievorm effectief is, profiteren alle concurrenten daarvan. Er is dus weinig commerciële motivatie om dure grootschalige klinische studies te financieren.
Dat betekent niet dat er geen bewijzen zijn. Die zijn er – veel kleine en middelgrote studies houden zich bezig met de rol van elektrotherapie, magnetotherapie en lasertherapie bij verschillende aandoeningen. Maar deze verschijnen minder vaak in de meest prestigieuze medische tijdschriften en worden minder snel opgenomen in de medische opleiding.
De kracht van conservatisme
Geneeskunde is – en dat is op veel manieren een deugd – een conservatief vakgebied. Men is voorzichtig met nieuwigheden en houdt vast aan beproefde methoden; er bestaat scepsis tegenover zogenaamde “wonderapparaten”.
Deze scepsis beschermt doorgaans tegen kwakzalverij. Maar er is ook een keerzijde: het kan de acceptatie van werkelijk nuttige nieuwe benaderingen vertragen.
Elektrotherapie, magnetotherapie en lasertherapie zijn geen nieuwe uitvindingen – ze worden al decennia gebruikt. Dat ze nu geschikt zijn gemaakt voor thuisgebruik, betaalbaar en veilig zijn geworden, is een relatief recente ontwikkeling. De medische professie heeft deze verandering nog niet volledig verwerkt en in routine geïntegreerd.
De kwestie van professionele identiteit
Er is ook een zelden uitgesproken maar belangrijke psychologische factor. Een kernonderdeel van de identiteitsbeleving van een arts is dat hij degene is die geneest. Hij beschikt over de kennis, stelt de diagnose en schrijft de behandeling voor.
Als hij tegen een patiënt zegt: “Hier is een apparaat, vanaf nu kunt u uzelf behandelen”, is dat in zekere zin een uitdaging van de traditionele artsenrol.
Het eeuwenoude patroon in de arts-patiëntrelatie is dat de patiënt passief de behandeling ondergaat. Patiënten meer betrekken en zelfmanagement stimuleren vereist een paradigmaverschuiving – niet alleen op systeemniveau, maar ook in de manier van denken van artsen.
Die verandering is echter al begonnen. Steeds meer artsen erkennen dat bij de behandeling van chronische aandoeningen de actieve deelname van de patiënt belangrijk is. Onderzoek ondersteunt dit ook: een systematische review uit 2021 concludeerde dat scholing van eerstelijnsprofessionals om zelfmanagement van patiënten te ondersteunen de uitkomsten bij chronische patiënten kan verbeteren.³
Wat kun jij doen?
Nu je de achtergrond begrijpt, is de vraag: wat kun jij met deze informatie doen?
Blameer je arts niet
Hij is ook deel van een overbelast systeem, met beperkte tijd, beperkte informatie en beperkte speelruimte. De meeste artsen proberen naar beste kunnen te helpen – simpelweg omdat men hen niet heeft geleerd over de opties die we hier hebben besproken.
Wees proactief
Informeer jezelf, lees, vraag door. Als je chronische klachten hebt en reguliere behandelingen geen doorbraak brengen, aarzel dan niet om alternatieven bij je arts aan te kaarten.
“Dokter, ik heb gelezen over thuis elektrotherapie — denkt u dat het in mijn geval kan helpen?”
De meeste artsen staan open voor een dialoog wanneer een patiënt goed geïnformeerd is. Misschien kan hij er geen definitief oordeel over geven, maar het kan wel een denkproces op gang brengen.
Zoek specialisten
Er zijn artsen, fysiotherapeuten en revalidatiespecialisten die zich specifiek met thuis medische apparatuur bezighouden. Het is de moeite waard om hen te vinden en met hun hulp deze weg te verkennen.
Als je al een keuze hebt gemaakt en wilt weten welke technologie waarvoor geschikt is, vind je hier een keuzehulp →
Ga niet te ver
Thuis medische apparatuur is geen wondermiddel en vervangt geen medische zorg. Je hebt een diagnose, professionele begeleiding en regelmatige controles nodig. De apparaten geven je een hulpmiddel — maar je moet er verstandig mee omgaan.
De verandering is al begonnen
Belangrijk om te zien: de situatie verandert. Langzaam maar zeker. Steeds meer artsen erkennen het belang van thuistherapieapparatuur. De internationale vakliteratuur groeit en de bewijzen stapelen zich op.
De COVID-pandemie heeft dit proces paradoxaal versneld. Toen mensen niet naar praktijken en ziekenhuizen konden gaan, moesten ze thuisoplossingen zoeken. Artsen zagen dat telemedicine en thuistherapieën hun werk niet bedreigen maar aanvullen.
Ook in Hongarije bestaan er inmiddels artsen, klinieken en revalidatiecentra die actief het gebruik van thuis medische apparatuur aanbevelen en ondersteunen.
Over de basisprincipes van genezing — waarom er geen enkel wondermiddel is — heb ik geschreven in dit artikel: →
Jouw verantwoordelijkheid
Tot slot wil ik iets zeggen wat misschien ongemakkelijk is maar belangrijk: jij bent primair verantwoordelijk voor je eigen gezondheid.
Niet de arts, niet het gezondheidsstelsel, niet de staat — jij.
De arts helpt, adviseert en behandelt — maar de dagelijkse keuzes maak jij. Jij bepaalt wat je eet, hoe je beweegt en hoe je met stress omgaat. En jij kunt ook besluiten of je passief wacht op het volgende doktersbezoek of actief aan verbetering van je situatie werkt.
Thuis medische apparatuur biedt daarvoor hulpmiddelen. Geen toverstaf, geen garantie — maar een instrument. De mogelijkheid om niet alleen slachtoffer te zijn van je aandoening, maar een actieve deelnemer in het herstelproces.
Samenvatting – Kort overzicht
Wat is dit artikel? Een analyse van waarom het gezondheidsstelsel, de artsenopleiding en de financieringsstructuur het niet ondersteunen dat thuis medische apparatuur breder bekend raakt.
Voor wie? Voor mensen met chronische aandoeningen die willen begrijpen waarom ze niet van hun arts horen over thuistherapiemogelijkheden en wat ze daaraan kunnen doen.
Hoofdboodschap: Artsen zwijgen niet uit kwaadaardigheid over thuis medische apparatuur. Door systeembreuken — tijdgebrek, opleidingslacunes, financieringsstructuren en informatie-asymmetrie — bereiken deze kennis en opties hen simpelweg niet. Patiënten moeten proactief zijn.
Belangrijkste redenen waarom artsen er niet over praten:
- Tekortkomingen in de opleiding: Elektrotherapie en magnetotherapie komen nauwelijks in het curriculum voor
- Tijdgebrek: 5–10 minuten per patiënt, geen tijd voor educatie
- Financiering: Het systeem beloont patiënteneducatie niet
- Informatieve asymmetrie: De farmaceutische industrie domineert de informatievoorziening
- Conservatisme: De geneeskunde is voorzichtig met nieuwigheden
Veelgestelde vragen:
Houden artsen informatie opzettelijk achter?
Nee. De meeste artsen hebben het gewoonweg niet geleerd en hebben in de dagelijkse praktijk niet de tijd en motivatie om ernaar te zoeken.
Kan ik de informatie op internet vertrouwen?
Wees kritisch, zoek betrouwbare bronnen en raadpleeg altijd je arts voordat je met een nieuwe therapie begint.
Hoe bespreek ik dit met mijn arts?
Op een geïnformeerde en respectvolle manier. Vraag concreet: “Wat vindt u van deze mogelijkheid in mijn geval?”
Bronnen
- Konrad TR, et al. (2010). It's about time: physicians' perceptions of time constraints in primary care medical practice in three national healthcare systems. Med Care. PubMed: 20057331
- Nguyen OT, et al. (2024). Primary Care Physicians' Experiences With and Adaptations to Time Constraints. JAMA Netw Open. PubMed: 38687477
- Collins C, et al. (2021). Does education of primary care professionals promote patient self-management and improve outcomes in chronic disease? An updated systematic review. BJGP Open. PubMed: 33712503
- von dem Knesebeck O, et al. (2019). Perceptions of time constraints among primary care physicians in Germany. BMC Fam Pract. PMC: 6805618
De informatie in dit artikel is bedoeld als algemene informatie. Thuistherapieapparaten dienen ter aanvulling van medische zorg en vervangen deze niet. Raadpleeg bij klachten je behandelend arts.
