PeroBravo voor de behandeling van perifere verlamming
De PeroBravo is een veelzijdig apparaat met 20 verschillende programma's die de patiënt thuis zonder aanwezigheid van de arts kan gebruiken. Het belangrijkste toepassingsgebied van het apparaat is de behandeling van perifere verlammingen van verschillende ernst. Dankzij een speciale voetsensor is het ook geschikt voor de behandeling van peroneusverlamming en de daaruit voortvloeiende loopstoornis (hangende voet).
Waarom een elektrische behandeling bij verlamming?
Perifere verlamming wordt veroorzaakt door schade of functiestoornis van de zogenaamde "onderste motorische neuron", dat wil zeggen de motorische zenuw die van het ruggenmerg naar de spier loopt. Dit kan door verschillende oorzaken ontstaan en kan in ernst variëren.
Door het wegvallen van de zenuwbaan bereikt de hersenimpuls de aangedane spieren niet, waardoor er geen spiercontractie plaatsvindt en er geen beweging kan worden gemaakt.
Een spier die zijn motorische zenuw heeft verloren, wordt in de medische praktijk een gedenerveerde spier genoemd.
Na het verbreken van de zenuwverbinding (denervatie) doorloopt de spier drie fasen:
- het directe verlies van vrijwillige bewegingsfunctie
- snelle afname van spiermassa (spieratrofie) en verlies van spierstructuren (sarcomeer), en
- degeneratie van spiervezels, waarbij bindweefsel en vet de plaats van de spiervezels innemen. Dit is een definitieve toestand.
Regelmatig uitgevoerde elektrotherapie vertraagt of voorkomt volledig het proces van atrofie, zodat de spier functioneel kan blijven totdat de zenuwregeneratie heeft plaatsgevonden.
Het herstel en de regeneratie van de zenuw is een zeer traag proces. Over het algemeen groeit een zenuwvezel 0,1–0,2 mm per dag, in de meest gunstige gevallen niet meer dan 1 mm per dag. Bij een zenuwletsel ter hoogte van de onderrug kan de afstand tot de tenen 60–80 cm bedragen. Dat betekent dat het jaren kan duren voordat de zenuw de spier weer bereikt en de regeneratie voltooid is.
De spier kan zo lang niet zonder zenuw. Zonder contracties verschrompelt de spier binnen anderhalf tot twee jaar; bindweefsel vervangt spierweefsel en zelfs als de zenuw daarna regenereert, is de spier vaak niet meer functioneel en blijft de verlamming bestaan.
Daarom is het gedurende het lange herstelproces van de verlamming essentieel de functionaliteit van de spier te behouden, ook al lijkt het 1–2 jaar lang geen nut te hebben. Daarvoor is de PeroBravo bedoeld.
Perifere verlamming vereist speciale impulsen
Totdat de zenuw is geregenereerd, moet je spieratrofie voorkomen. Herhaalde stimulatie-impulsen versnellen bovendien de zenuwregeneratie.
De behandeling van een verlamde spier verschilt afhankelijk van de mate van denervatie. De PeroBravo is toepasbaar bij alle vormen.
Terwijl een gezonde spier met korte vierkante pulsen tot contractie kan worden gebracht, reageert een gedenerveerde spier hier niet op. In dat geval kan de spier met lange, langzaam oplopende driehoekimpulsen van 600–800 milliseconden worden behandeld. Bij gedeeltelijk gedenerveerde spieren kunnen driehoek- of trapeziumvormige impulsen worden toegepast.
Contracties worden opgewekt met lang opgaande impulsen. Dergelijke impulsen activeren de verlamde spier, maar voorkomen tegelijkertijd dat omliggende gezonde spieren samentrekken.
Bij gedeeltelijke denervatie en bij succesvolle voortgang van de therapie kunnen de impulsen geleidelijk worden verkort (600–400–200 ms), en kan in plaats van een driehoekvorm een trapezium worden gebruikt. Pas steeds alleen zover aan dat de gedeeltelijk gedenerveerde spier nog steeds op de prikkel reageert.
De optimale behandelparameters kunnen individueel worden vastgesteld. Het apparaat ondersteunt het opnemen van de intensiteit/tijd-cycluscurve.
Peroneusverlamming
Een van de meest voorkomende perifere verlammingen (parese) betreft de peroneuszenuw.
In de eerste fasen van de behandeling van peroneusverlamming moeten de hierboven genoemde driehoek- en vervolgens trapeziumimpulsen worden gebruikt. Zodra de zenuwvezel opnieuw de spier bereikt, is de spier klaar om vierkante pulsen te ontvangen. Dan kun je beginnen met spierversterking.
Op deze illustratie laat ik zien welke spier het betreft. De peroneusverlamming treft de spieren aan de buiten-voorkant van het scheenbeen (voornamelijk de musculus tibialis anterior). Deze spieren verzorgen het optillen van de voet, dat wil zeggen dorsale flexie ter hoogte van de enkel. Als ze niet werken, kun je je voet en tenen niet omhoog bewegen (dorsaalflexie). Tijdens het lopen belemmert het "hangen" van de voet de pas. Je loop krijgt een karakteristieke waggelende, wiebelende gang.
Om de positie van de elektroden te bepalen, voel je met je hand de rand van je scheenbeen (ik heb dit met een rode lijn aangegeven). Plaats de eerste elektrode 5–8 cm onder je knieschijf boven op de spier. De binnenkant van de elektrode raakt de rand van het scheenbeen en ligt naar buiten toe. Sluit hier de negatieve pool van de kabel op aan.
De tweede elektrode plaats je lager op de spier, ongeveer ter hoogte van het midden van het scheenbeen of iets daaronder. Sluit hier de positieve pool op aan.
Als je in plaats van zelfklevende elektroden rubberelektroden en een spons gebruikt: op deze foto zie je dat laatste, een natte spons in een hoes en met een elastische band op zijn plaats bevestigd.
De volgende fase is het herleren van lopen. Hiervoor gebruik je de speciale accessoire van de PeroBravo, de voetsensor. Die is bedoeld om te detecteren wanneer je hiel de grond raakt. Dit activeert het apparaat en geeft een ondersteunende impuls aan de peroneusspier, wat helpt bij het optillen van de voet.
Omdat het hersenen ongeveer 10.000 herhalingen nodig hebben om een beweging opnieuw aan te leren, vereist ook deze fase consequent behandelen en trainen.
Aangezichtsverlamming (Bell's parese)
Ook dit is een veelvoorkomende perifere verlamming die de aangezichtszenuw treft. Deze verlamming wordt ook Bell's parese genoemd. Als gevolg hiervan werken de mimische spieren van het gezicht niet (je kunt je voorhoofd niet rimpelen, je oog niet sluiten, de mondhoek hangt "naar beneden" en er kan speeksel uitlopen, enz.). Omdat het meestal éénzijdig is, wordt het gezicht asymmetrisch. De gezonde zijde trekt de aangedane zijde naar zich toe.
De behandeling hangt hier ook af van de ernst van de zenuwbeschadiging. Bij volledige beschadiging begint de behandeling met driehoekimpulsen; naarmate de toestand verbetert, kan men steeds kortere impulsen toepassen, daarna overstappen op trapeziumimpulsen en uiteindelijk op vierkante pulsen. Bij volledige verlamming kan het herstel meer dan een jaar duren voordat er een toestand dicht bij gezond wordt bereikt. Voor 100% herstel (dus het volledig verdwijnen van de symptomen) is uitzonderlijk veel geluk nodig. Meestal blijft er enige afwijking achter.
Voor deze behandeling heb je kleine ronde zelfklevende elektroden (25–30 mm) nodig (hier kun je ze krijgen). Op het gezicht is immers weinig ruimte, grote elektroden passen eenvoudigweg niet en je kunt niet precies behandelen.
PeroBravo – revalidatie in één apparaat
Met het PeroBravo-apparaat heb je een therapeutische mogelijkheid die voor alle gradaties van perifere verlamming een oplossing biedt.
Voor de initiële behandeling van ernstige verlamming zijn de programma's 1–6, 17 en 18 geschikt; voor een al verbeterende parese zijn de programma's 7–11, 19 en 20 bedoeld.
Een speciaal diagnostisch programma (PRG 12) maakt het bepalen van de intensiteit/tijd-curve mogelijk. Dit is bedoeld om de voor jou meest geschikte behandelparameters nauwkeurig vast te stellen.
De voetsensor kun je met de programma's 13–16 gebruiken; deze ondersteunen het gesynchroniseerde herleren van lopen bij peroneusverlamming.
Het apparaat is niet alleen voor gedenerveerde spieren te gebruiken. De programma's 10, 19 en 20 kunnen ook worden toegepast voor de revalidatie van spieren met intacte innervatie of voor pijnbehandeling.
Opbouw van de programma's
De programma's van het apparaat zijn zo ontworpen dat ze de patiënt begeleiden van ernstige perifere zenuwbeschadiging tot volledige genezing. Dit wordt gevolgd door programma's 1 tot 10, waarbij 1 voor volledige zenuwbeschadiging is en 10 voor de behandeling van een spier met een gezonde motorische zenuw.
Bij volledige zenuwbeschadiging moet je met programma 1 beginnen. Een spier die volledig zijn motorische zenuw heeft verloren, is namelijk alleen met zeer lange impulsen — bijna 1 seconde — tot contractie te brengen. De impuls moet bovendien langzaam en geleidelijk "oplopen". Daarom kan de duur van de opgaande flank (in procenten) worden ingesteld. In het begin bestaat 90% van de impulsduur uit de opgaande flank. Het herstel van volledige verlamming kan jaren duren, dus in het begin moet programma 1 met een verhouding van 90%–10% worden gebruikt; na controle van de resultaten kan de duur van de opgaande flank geleidelijk worden verkort.
Na verloop van tijd moet worden gecontroleerd of programma 2, met kortere impulsen, een voldoende contractie kan opwekken. Zo ja, dan moet je overstappen op programma 2 en daarna op programma 3. Stap voor stap ga je verder, eventueel tot volledige genezing.
Uit het voorgaande volgt dat niet iedereen een volledige zenuwbeschadiging heeft, maar vaak een gedeeltelijke. Bij gedeeltelijke beschadiging is programma 1 echter niet geschikt: dit is te lang en voelt als een onaangename "elektroshock" voor een halfbeschadigde zenuw. Je moet zoeken welk programma een goede contractie geeft zonder onaangenaam te zijn.
Daarvoor zijn twee methoden. De eerste is dat je de programma's één voor één uitprobeert (geen zorgen! ze doen geen kwaad, hooguit merk je dat het niet de juiste instelling is). Zo kun je in enkele minuten de juiste vinden. De tweede methode wordt door het apparaat zelf geboden, namelijk voor fysiotherapeuten: programma 12, dat in 24 stappen helpt de meest geschikte impuls-/duurwaarde te bepalen. Dit wordt meestal door gespecialiseerde klinische medewerkers gedaan. Als je geen hulp van een fysiotherapeut krijgt, levert de eerste methode hetzelfde resultaat.
Aanmaken van persoonlijke programma's
Het apparaat stelt je in staat om op de programmaposities 19 en 20 een op maat gemaakt behandelprogramma te maken dat uit maximaal 5 verschillende fasen kan bestaan.
Op deze manier kun je de PeroBravo optimaliseren voor de behandeling van uiteenlopende aandoeningen:
Spierstimulatie
- Verbetering van de bloedstroom en circulatie
- Vermindering van spasticiteit (stijfheid) van de spier
- Spierversterking
- Voorkomen van onevenwichtigheden in de spier
- Activatie van spiervezels
- Spiervermoeidheid
- Versterking van atrofische spieren
- Regeneratie van spieren
- Behouden en vergroten van mobiliteit
Zenuwstimulatie (pijntherapie)
- Stimulatie van endorfineproductie
- Algemene pijnverlichting en pijntherapie, onder andere voor:
- Gewrichtsontsteking
- Rugpijn
- chronische rugpijn
- nekpijn
- borstwervelpijn
- lumbale wervelpijn
- Circulatieproblemen
- Zenuwpijn
- Spierpijn
- Fantoompijn
- Pijn na botbreuken
- Bekkenbodempijn
