Wat is een screeningsonderzoek en waarvoor is het goed?
Een groot deel van ziektes ontstaat niet in één oogwenk, maar gedurende een langzaam proces dat jaren kan duren. Het kan voorkomen dat je in die periode helemaal geen klachten merkt. In dit vroege (zogenaamde preklinische) stadium is de ziekte nog radicaal uit te roeien en kan het proces worden stilgezet. Als de ziekte niet wordt ontdekt en pas bij het optreden van symptomen wordt vastgesteld, zijn ingrepen meestal te laat en is het vaak niet meer mogelijk het proces om te keren. Een screeningsonderzoek is een procedure die geschikt is om aanwijzingen voor ziekte op te sporen in het vroege, nog symptoomvrije stadium.
Waarom moet het vroeg worden herkend? Waarom is het niet genoeg te wachten op klachten?
Vroege opsporing van een aandoening betekent dat de juiste behandeling op het juiste moment kan worden gegeven. Bijvoorbeeld: een tumor is met grotere kans te genezen in een vroeg stadium dan wanneer deze al klachten en uitzaaiingen veroorzaakt.
Preventie, vroege opsporing en behandeling kunnen voor de patiënt een betere kwaliteit van leven en een langere levensduur opleveren.
De voordelen van medische screening
- Screening helpt te achterhalen of er een ziekte of aandoening aanwezig is die eerder niet bekend was.
- Als er in je familie hart- en vaatziekten, een beroerte of diabetes voorkomen, helpt een screeningsonderzoek om betrokkenheid tijdig te herkennen.
- Vroege opsporing leidt tot vroege behandeling. Het risico op complicaties neemt af, terwijl de kans op genezing toeneemt.
Zelf uit te voeren screening
- Bloeddrukmeting – dit is waarschijnlijk de meest voorkomende screening die bovendien niet alleen door een arts, maar ook door jezelf kan worden uitgevoerd. Voor de test volstaat een apparaat van een paar duizend forint. Als je een hoge waarde meet, herhaal de meting dan ook op de volgende 2–3 dagen. Als meerdere metingen hoge waarden laten zien, raadpleeg dan een arts, want er moeten aanvullende onderzoeken worden gedaan.
- Bloedglucosetest – met een eenvoudig apparaat en teststrook kan het bloedglucosegehalte uit een enkele druppel bloed van de vingertop worden bepaald. Voer de meting nuchter uit en niet na een maaltijd! Als je een hoge waarde meet, herhaal de meting dan ook op de volgende 2–3 dagen. Als meerdere metingen hoge waarden laten zien, raadpleeg dan een arts, want er moeten aanvullende onderzoeken worden gedaan.
- Borstzelfonderzoek – een uitstekende zelftest voor de vroege opsporing van borstkanker. Als je een knobbeltje voelt, raadpleeg dan een arts voor verder onderzoek.
Veel voorkomende medische screenings
- Tandheelkundige controle – om de twee jaar
- Oogonderzoek – om de twee jaar
- Cholesteroltest – dit is een laboratoriumtest waarbij het cholesterolgehalte in het bloed wordt bepaald. De arts laat deze test uitvoeren bij mensen met overgewicht, rokers of bij regelmatig alcoholgebruik.
- Mammografie – bij vrouwen ouder dan 45 jaar om de twee jaar uit te voeren; als je bij zelfonderzoek een knobbeltje voelt, word je eerst voor een mammografie verwezen.
- Prostaatonderzoek – voorgesteld om de twee jaar bij mannen ouder dan 45 jaar.
- Gynaecologisch onderzoek – vanaf 21 jaar wordt vrouwen eenmaal per jaar een gynaecologisch onderzoek aangeraden.
- Botdichtheidsmeting – belangrijk na de menopauze, vooral bij vrouwen. Het is gericht op de vroege opsporing van osteoporose.
- Darmkankerscreening – vanaf 50 jaar wordt aanbevolen om de twee jaar deel te nemen aan screening, vooral als er in de familie gevallen van kanker zijn geweest.
Vergeet het niet! Een vroegtijdig ontdekte ziekte is met grotere waarschijnlijkheid te genezen, dat wil zeggen: een screeningsonderzoek kan je leven redden!
