Thuisbehandeling van de toestand na trombose
Na een trombose ben je nooit meer helemaal zoals vroeger. De ziekte eindigt altijd in een soort resttoestand die je leven lang met je meedraagt. Dit is de toestand na trombose, medisch ook wel post-trombotisch syndroom genoemd. Het onder controle houden van de klachten en vooral het voorkomen van een nieuw trombose-aanval ligt grotendeels in jouw handen. Je moet er elke dag aandacht aan besteden. Laten we je mogelijkheden doornemen.
Wat is die resttoestand?
Trombose is een afsluiting van een bloedvat. Om een of andere reden stolt bloed in het vat (meestal in een ader) en sluit het af.
Wanneer dat gebeurt veroorzaakt het heftige pijn, waardoor je meestal snel in het ziekenhuis terechtkomt, waar men een "bloedverdunner" en andere behandelingen begint.
Als je geluk hebt en de bloedprop niet losraakt, krijg je geen longembolie, maar dat ontslaat je nog niet van de gevolgen.
De bloedprop verandert voortdurend: deels wordt hij opgelost, deels wordt er bindweefsel in afgezet. Rond de 90–120e dag na het ontstaan van de trombose is het proces definitief.
Hoeveel klachten overblijven hangt van veel factoren af: hoe groot de trombus (bloedprop) was, hoe snel de behandeling begon en hoe jouw stollings- en herstelmechanismen werken.
Een ding is zeker: de bloedcirculatie in het aangedane been zal nooit meer zijn zoals vóór de trombose. Daarom zul je met verschillende klachten moeten leren leven, mogelijk levenslang!
Hoeveel last je ervaart hangt af van wat je doet om de toestand na trombose (post-trombotisch syndroom) te behandelen.
Welke klachten kunnen er zijn?
Op deze afbeelding zie je bijna alles:
- het aangedane been is gezwollen
- je hebt een spanningsachtige pijn en een gevoel van "zware benen"
- de huid krijgt een bruin-paars-rode verkleuring
- de huid droogt uit, scheurt en er kan gelige afscheiding (lymfe) uitlopen
- in ernstigere gevallen kan een slecht genezende wond (zweer) ontstaan
Doelen van de thuisbehandeling van de toestand na trombose
- het voorkomen van terugkeer en herhaling van trombose
- vermindering van de klachten van de resttoestand
Producten voor de thuisbehandeling van de toestand na trombose
De behandeling van diepe veneuze trombose is in de acute fase een taak voor het ziekenhuis. Thuis is het jouw taak om herhaling te voorkomen en de chronische klachten (bijv. oedeem) te verminderen.
Mogelijkheden om herhaling van trombose te voorkomen
Als je eenmaal een trombose hebt gehad is de kans op herhaling aanzienlijk. Je moet levenslang op jezelf blijven letten. Trombose voorkomen is veel makkelijker dan behandelen!
- Neem de medicijnen die je bij ontslag uit het ziekenhuis hebt gekregen volgens voorschrift.
- Bepaalde "bloedverdunners" moeten zo worden gedoseerd dat de stollingsneiging van je bloed binnen een bepaald bereik blijft. Aan de hand van actuele bloedtestresultaten wordt bepaald hoeveel medicatie je nodig hebt. De behoefte van je lichaam aan medicatie kan in de loop van de tijd veranderen, daarom is regelmatige controle noodzakelijk. Bij modernere en duurdere middelen is controle vaak minder frequent of niet nodig.
- Wijzig nooit op eigen houtje de dosering van je medicatie; neem niet meer of minder dan voorgeschreven zonder overleg met je arts!
- Ga regelmatig voor laboratoriumcontrole. Over het algemeen is het zinvol om maandelijks of elke twee maanden de werking van de medicijnen te controleren. Bespreek de resultaten met je behandelend arts.
- Bloedverdunners kunnen bij overdosering bloedingsneiging veroorzaken. Je kunt plotseling bloedend tandvlees krijgen, na een prikje lang blijven bloeden of bij een stootje snel een blauwe plek krijgen.
- Beweeg dagelijks. Dit is het beste medicijn. Dagelijks 60–70 minuten wandelen, joggen of fietsen (eventueel in meerdere sessies) kan wonderen doen! Onderschat het belang van bewegen niet!
- Als je een langere autorit, bus- of vliegreis maakt, sta of loop dan elk half uur even op. Zo zet je het bloed in je benen weer in beweging.
- Als je nog rookt: stop nu eindelijk met roken!
- Als je nog anticonceptie gebruikt, stop dan met de pil en kies een andere voorbehoedsmethode als de pil je nog treft.
- Als je overgewicht hebt, verander dan je eetpatroon en val een paar kilo af. Terzijde: regelmatige lichaamsbeweging is de beste en meest effectieve manier om af te vallen.
- Voor de bloedverdunnerbehandeling heb je na een trombose meestal minimaal 3–6 maanden medicatie nodig. Het is de taak van de behandelend arts om te beoordelen of dit daarna nog nodig is. Als je niets verandert (bijv. je verliest geen gewicht, stopt niet met roken en beweegt niet), dan kun je aan de medicijnen "vast komen te zitten" en ze mogelijk nooit stoppen. Als je het aantal risicofactoren vermindert, is er een kans dat je kunt stoppen.
Regelmatige lichaamsbeweging is de belangrijkste behandeling na trombose!
Aders (venen) doorlopen je hele lichaam. Ze verzamelen het gebruikte bloed en voeren het terug naar het hart; vandaar gaat het naar de longen om opnieuw zuurstof op te nemen. De slagaders (arteriën) voeren het bloed vervolgens weer naar je organen.
De oppervlakkige aders verzamelen bloed van de huid, slijmvliezen en oppervlakkige weefsels. Ze lopen niet direct terug naar het hart aan de oppervlakte, maar monden uit in de dikke diepe aders die tussen de weefsels lopen. Deze grote "kanalen" lopen naar het hart.
Het bloed in de aders komt in beweging wanneer de omliggende spieren samentrekken en het bloed eruit persen. De spierpomp duwt het bloed altijd richting hart, omdat kleppen in de aders (klepjes) alleen in die richting doorlaten.
Daarom is regelmatige lichaamsbeweging de "motor" van de veneuze bloedcirculatie; zonder beweging stroomt het bloed niet goed en is het vatbaar voor stolling en trombose.
Ik bedoel niet dat je op wedstrijdniveau moet gaan sporten! Regelmatig wandelen volstaat. Als je conditie maar toelaat dat je een paar keer om de kamer kunt lopen, doe dat dan, maar in ieder geval meerdere keren per dag!
Als je het aankunt, ga dan joggen of fietsen. Doe dit regelmatig, minimaal 3–4 keer per week, bij voorkeur telkens minstens een uur (meer is beter!).
Wat kun je thuis doen?
Als je een trombose hebt gehad en lichamelijk in staat bent om te bewegen, dan is beweging je belangrijkste medicijn! Stop daar nooit mee.
Als je echter niet voldoende kunt bewegen, gebruik dan een thuis medisch apparaat om je klachten te verminderen.
Gebruik zeker een thuis medisch apparaat om de toestand na trombose te verbeteren als
- je door verlamming of spierzwakte niet kunt bewegen
- je door een andere aandoening geen actieve beweging kunt uitvoeren
- je door ernstig overgewicht niet voldoende kunt bewegen
- je na een operatie tijdelijk niet kunt bewegen
- je door gewrichtspijn of letsel niet kunt bewegen
- je een lange reis maakt
Bij de toestand na trombose is het doel van behandelingen het stimuleren van de veneuze bloedcirculatie in je been.
