Wat u moet weten over de oorzaken en symptomen van de menopauze

De letterlijke betekenis van het woord menopauze is: „het einde van de menstruatie”, de laatste menstruatie. Voor sommige vrouwen voelt dit bevrijdend aan (geen zorgen meer over ongewenste zwangerschappen en geen gedoe meer met de menstruatiecyclus). Voor anderen kan het emotionele instabiliteit en verliesgevoel veroorzaken. Een veelvoorkomende misvatting is ook dat de menopauze gelijkstaat aan het verdwijnen van vrouwelijkheid en seksueel leven, wat verre van waar is. De toestand na de menopauze heeft echter ook nadelen, want de kans op het ontstaan van bepaalde ziekten neemt toe, waar extra aandacht voor nodig is.

Waarom treedt de menopauze op?

De menopauze ontstaat meestal tussen de 48 en 52 jaar. Naarmate vrouwen ouder worden, produceren hun eierstokken steeds minder oestrogeen en progesteron (de hormonen die de maandelijkse eisprong reguleren), waardoor er in steeds minder cycli een eicel rijpt en de eisprong uiteindelijk volledig stopt. Op dat moment houden ook de menstruatiecycli op, en vanaf dat moment kan zwangerschap niet meer optreden.

De symptomen van de menopauze

Pas als er een volledig jaar zonder menstruatie is verstreken, kan met zekerheid worden vastgesteld dat de laatste menstruatie ook daadwerkelijk de laatste was. De activiteit van de eierstokken begint al lang voor de menopauze af te nemen (meestal tegen het einde van de dertiger jaren). Er worden steeds minder hormonen geproduceerd en steeds minder follikels rijpen per maand. Vroege tekenen van de menopauze zijn onder andere opvliegers, malaise, slaapstoornissen en emotionele instabiliteit. Er zijn ook klachten die pas jaren na de laatste menstruatie optreden (zoals buikvettoename, dunner wordend haar, vaginale droogheid en verslapping van de borsten).

Wat is het klimacterium?

Met klimacterium bedoelen we ongeveer vijf jaar voor en vijf jaar na de menopauze.

• In de periode vóór de menopauze, de pre-menopauze, kunnen al enkele van de eerder genoemde voorstadia-symptomen optreden, maar er is meestal nog wel menstruatie (al dan niet onregelmatig), waardoor zwangerschap nog mogelijk is.
• In de periode ná de menopauze, de postmenopauze, produceren de eierstokken veel minder oestrogeen en vrijwel geen progesteron meer, waardoor zwangerschap dan niet meer mogelijk is.

Veelvoorkomende aandoeningen tijdens de overgang

Door hormonale veranderingen neemt na de menopauze de kans op bepaalde aandoeningen toe.

• Met de daling van het oestrogeengehalte neemt het risico op hart- en vaatziekten toe, daarom is stoppen met roken, regelmatige lichaamsbeweging en gezonde voeding in deze periode extra belangrijk.
• Na de menopauze neemt de botdichtheid af, wat het risico op botontkalking (osteoporose) vergroot. Ter preventie moet worden gelet op de benodigde inname van calcium en vitamine D. Als de aandoening al is ontstaan, kan moderne medische technologie hulp bieden. Naast dieet- en bewegingsaanpassingen kan bij de behandeling van osteoporose ook fysiotherapie en binnen die therapie magnetotherapie effectief worden ingezet.
• Door de daling van het oestrogeengehalte neemt ook de elasticiteit van de vagina en de urinaire buis af, wat urine-incontinentie kan veroorzaken. Over incontinentie en de behandelmethoden kunt u hier op deze pagina meer lezen.

Geografische blik: een curiositeit over de menopauze

Er zijn culturen waarin de menopauze niet negatief wordt gezien, maar zelfs leidt tot een stijging in sociale status. In India mogen vrouwen die de menopauze achter zich hebben gelaten eten, drinken en zelfs met mannen praten. In Ethiopië mogen vrouwen die de menopauze hebben doorgemaakt in voorheen verboden heilige gebieden komen en deelnemen aan religieuze rituelen.

In ons eigen land kunnen we de menopauze ook als een mijlpaal beschouwen. Het is goed om het te zien als een levensfaseverandering die niet het verlies van vrouwelijkheid symboliseert, maar een kans biedt voor levensstijlverandering met vele voordelen!