Meditatie als medicijn: vermindert pijn, verlaagt de bloeddruk en verbetert de slaap

„Meditatie betekent meer dan onder een boom zitten en dagdromen. Meditatie is het hoogste bewustzijn. Meditatie betekent dat we gewaar worden welke gedachten, gevoelens, concepten en geloofsovertuigingen ons raken, en dat we herkennen dat er een ‘tussenruimte’ is, een keuze, en dat we niet per se op alles hoeven te reageren.” Kurt Tepperwein

Meditatie is een gemoedstoestand waarin je zowel je lichaam als je geest toevertrouwt aan rust en je je op je innerlijk concentreert. Het doel is geestelijke vrede en ontspanning. Als het je tijdens meditatie lukt volledig los te koppelen van je omgeving, voelt de ervaring alsof je in een veranderde bewustzijnstoestand terechtkomt.

Meditatie wordt al eeuwenlang in verschillende vormen beoefend in diverse culturen. Er zijn weinig goed gedocumenteerde historische overleveringen. Uit Indiase geschriften blijkt dat meditatie-technieken tot wel 5000 jaar geleden werden beoefend. Onderzoekers veronderstellen dat primitieve jager-verzamelaars in die tijd meditatieve observaties, zoals het staren naar het vuur, ontdekten en tot een kunst verheven.

Pas duizenden jaren later bereikte meditatie de westerse culturen nadat het elders in het Oosten was ontwikkeld. In de jaren 1960 en 1970 begonnen velen de effecten van meditatie op geest en lichaam te bestuderen en ontdekten daarbij de gunstige effecten op gezondheid en welzijn.

Tegenwoordig worden meditatie en mindfulness-oefeningen breed geaccepteerd als onderdeel van een evenwichtige levensstijl en velen geloven dat de helende eigenschappen van meditatie directe invloed hebben op slaap, pijnbestrijding en zelfs bloeddruk.

Hoe mediteer je?

Je hoeft niet bang te zijn voor meditatie. Er bestaat niet zoiets als “dat kan ik toch niet”! Zoek een rustige, stille plek. Ga zitten met een rechte rug. Als het lukt, bij voorkeur in kleermakerszit. Leun niet tegen een muur of meubel. Leg je armen ontspannen op je dijen. Sluit je ogen en laat de dingen gewoon ‘gebeuren’.

Kies iets rustgevends om je op te concentreren, bijvoorbeeld

• je eigen ademhaling, hoe de lucht in en uit je longen stroomt
• een geluid (zoals een lang aangehouden “Om”)
• een korte gebed
• een positief woord, zoals “ontspanning” of “rust”
• een zin, bijvoorbeeld “ik adem rustig in, ik adem de spanning uit”

Als je een geluid kiest, herhaal het dan innerlijk of zeg het zachtjes een tijdje. Richt alleen daar je aandacht op.

• Laat jezelf los en ontspan.
• Maak je geen zorgen over hoe je het precies zult doen.
• Als je merkt dat je geest "wegzwerft", haal dan gewoon diep adem en breng voorzichtig je aandacht terug naar het gekozen punt.
• Je kunt deze oefening zo vaak herhalen als je wilt. Overdag, en vooral nuttig vlak voor het slapen gaan!

Meditatie — tijdens je oefening moet je niets afdringen aan je geest, maar laat het ook niet alle kanten op dwalen. Buddha

Meditatie voor betere slaap

Heb je na een lange dag wel eens in bed gelegen en merkte je dat onder de dekens nog steeds duizend gedachten door je hoofd razen? Zo ja, weet dan dat die wilde, zwervende gedachten je nachtrust flink kunnen verstoren. Een onrustige, slecht geslapen nacht kan je prestaties de volgende dag verminderen, overdag slaperigheid veroorzaken en zelfs je gezondheid schaden.

Een studie uit 2015 in het tijdschrift JAMA Internal Medicine suggereert dat meditatie — een rustgevende oefening die zich richt op ademhaling en het ervaren van het huidige moment — kan helpen onrustige nachten te verminderen.

De onderzochte groep bestond uit midden- en oudere volwassenen met slaapproblemen. De helft van de groep nam deel aan een programma dat hen introduceerde in meditatie, terwijl de andere helft een programma volgde over hygiëne en routines rondom slaap. Beide groepen kwamen zes weken lang wekelijks bijeen. Bij vergelijking van de resultaten bleek dat in de mediterende groep na de zesde sessie insomnia, vermoeidheid en depressieve klachten duidelijk waren afgenomen.

Meditatie brengt een staat van ontspanning teweeg, het tegenovergestelde van stress. Bij de meeste mensen hangen slaapproblemen nauw samen met stress. De ontspanningsrespons kan echter veel stressgerelateerde aandoeningen verlichten.

Meditatie tegen pijn

Stress en pijn zijn veel inniger verbonden dan je misschien denkt — pijn veroorzaakt stress en een gestreste toestand kan pijn veroorzaken of verergeren. Meditatie en ontspanning kunnen deze cyclus doorbreken en dienen als zachte, holistische pijnstiller. Meditatietherapieën richten zich op de relatie tussen geest en lichaam.

Onderzoeken tonen aan dat meditatie de pijndrempel en het zelfvertrouwen vergroot, terwijl het angst en depressie vermindert en ook als pijnstiller kan fungeren. Mindfulnessmeditatie is met succes gebruikt bij de behandeling van pijn, waaronder hoofdpijn, rugpijn, pijn op de borst en maag-darmongemak.

Meditatie bij de behandeling van hoge bloeddruk

"Meditatie is geen medicamenteuze behandeling" — dat is het advies dat Dr. Robert Schneider geeft aan patiënten met hoge bloeddruk.

Dr. Schneider is decaan in Fairfield, Iowa, aan het Maharishi Vedic Medical College. De afgelopen tientallen jaren heeft Schneider de voordelen van oude geneeskundige systemen onderzocht, waarbij transcendente meditatie een van de kerncomponenten is. In de afgelopen 30 jaar zijn wereldwijd ongeveer 600 studies uitgevoerd naar de effecten van transcendente meditatie op hypertensie.

"Transcendente meditatie is een eenvoudige lichaam-geesttechniek die het mogelijk maakt een staat van rustige bewustheid en alertheid te ervaren," zegt Schneider.

Het leren van transcendente meditatie is niet moeilijk, maar het wordt aangeraden dit te leren met behulp van een gekwalificeerde instructeur. "Je hebt iemand nodig die je begeleidt en feedback geeft," zegt hij. "Anders ervaar je niet het volledige effect."

„Meditatie is een sprong: eerst van het hoofd naar het hart, dan van het hart naar het zijn. Je dringt dieper en dieper in jezelf door, waar het rekenen achtergelaten moet worden, waar alle logica zijn betekenis verliest.” Osho