De heilzame effecten van koude therapie

„Doe er ijs op!” Je hebt die raad vast al eens gekregen of zelf aan iemand gegeven als universeel middel. Dat is niet ongegrond: de koude therapie heeft heilzame effecten; ze kan daadwerkelijk pijn verminderen en tegelijk het genezingsproces op gang brengen.

Koude therapie – wanneer toepassen?

Koude therapie moet bij verse spier- en gewrichtsblessures als eerste en zo snel mogelijk na het letsel worden gestart. De belangrijkste effecten zijn:

• het vertraagt de overdracht van pijnsignalen en werkt direct als een "lokale verdoving",
• het vermindert de productie van stoffen die pijn veroorzaken en in stand houden,
• het vermindert de ontsteking, die in veel gevallen de wortel van de pijn is,
• het vernauwt de bloedvaten, waardoor verborgen bloedingen tussen weefsels verminderen,
• na het afkoelen versnelt de bloedcirculatie in het behandelde gebied, wat de aanvoer van genezing bevorderende stoffen naar de plaats van het letsel vergroot,
• de versnelde circulatie verwijdert toxines en metabolieten die een rol spelen bij het in stand houden van ontsteking en pijn.

Koude therapie wordt aanbevolen in de volgende gevallen

• verse spierblessures (spierscheur, -verrekking, peesruptuur, ontwrichting, verstuiking);
• acute gewrichtsproblemen, kneuzing;
• acute ontsteking (pees- en peesschedeontsteking);
• letsels met risico op hematoomvorming.

De pijnstillende werking van koeling of koude therapie kan van een half uur tot wel 2–3 uur aanhouden. Het is alleen effectief als je snel en duidelijk de huidtemperatuur verlaagt (binnen 10–15 minuten naar minstens ongeveer 15°C).

Je kunt het tot drie- tot vijfmaal per dag toepassen, maar alleen tijdens de eerste paar (2–3) dagen na het letsel. Gebruik koude therapie NIET langdurig (wekenlang).

Risico's van koude therapie

Er zijn twee belangrijke risico's.

Het eerste risico is een verkeerd uitgevoerde behandeling, die kan leiden tot bevriezingsletsels. Dit kan gebeuren als je ijs direct op de huid legt en het lange tijd laat zitten. Onlangs kreeg ik onderstaande foto’s. De jongeman had een ijszak op zijn knie gelegd en viel in slaap; een uur later werd hij wakker met een vorstletsel aan zijn knie.

Je voorkomt zulke vorstletsels door een stuk textiel (bijv. een handdoek) tussen het ijs en de huid te leggen en de koeling niet langer dan 15–20 minuten te laten duren.

Het andere probleem is "overkoeling", dat wil zeggen wanneer je dagenlang of zelfs wekenlang blijft koelen na een letsel. Daardoor trekken de bloedvaten samen, vertraagt de bloedcirculatie en worden de genezingsprocessen ook op een laag pitje gezet. Hierdoor geneest je letsel slecht. Na twee à drie dagen stap je over op een pijnstillende methode die ook je genezing stimuleert (bijvoorbeeld een softlaserapparaat).