Kortademigheid, moeite met ademen – wat kan de oorzaak zijn?

Weinig dingen zijn enger dan het gevoel dat je geen lucht krijgt. Ook een gezonde persoon kan kortademigheid krijgen na zeer zware inspanning, bij extreme temperaturen, obesitas of op grote hoogte. Buiten deze situaties is moeite met ademen waarschijnlijk een teken van een medisch probleem. Kortademigheid – medisch dyspneu genoemd – ervaren patiënten het vaakst als sterke druk op de borst, luchttekort, ademhalingsmoeilijkheden of het gevoel te stikken. Als je voor het eerst moeite met ademen krijgt, zoek dan direct medische hulp. Welke behandeling nodig is, hangt af van de onderzoeksresultaten. Bij terugkerende kortademigheid kun je handelen volgens het met de arts afgesproken plan (bijvoorbeeld medicatie innemen, ademhalingsoefeningen doen of zuurstof krijgen).

Kortademigheid kan plotseling optreden (acute kortademigheid) of terugkerend, herhalend of langdurig zijn (chronische kortademigheid). In de meeste gevallen is moeite met ademen te herleiden tot hart- of longziekten. Hart en longen spelen allebei een rol bij het vervoeren van zuurstof naar de weefsels en het verwijderen van kooldioxide; problemen in één van deze processen beïnvloeden de ademhaling.

Moeite met ademen kan een symptoom of onderdeel zijn van vele verschillende aandoeningen. De oorzaken zijn divers.

Mogelijke oorzaken van acute (plots optredende) kortademigheid

Aanafylaxie

Een ernstige, potentieel levensbedreigende allergische reactie. Het kan binnen seconden of minuten optreden na contact met een allergeen, bijvoorbeeld bij het eten van pinda’s of een insectensteek.

Hierdoor geeft het immuunsysteem stoffen vrij die leiden tot vaatverwijding, een plotselinge bloeddrukdaling en vernauwing van de luchtwegen, waardoor ademen moeilijk wordt. Symptomen zijn een snelle en zwakke pols, huiduitslag, misselijkheid en braken. Veelvoorkomende triggers zijn bepaalde voedingsmiddelen, sommige medicijnen, insectengif en latex.

Het kan dodelijk zijn als het niet onmiddellijk behandeld wordt.

Een arts die bij de patiënt ter plaatse komt kan de anafylaxie stoppen met een levensreddende injectie, maar de patiënt moet daarna direct naar de spoedeisende hulp worden gebracht.

Astma

Een aandoening waarbij de luchtwegen vernauwen, de binnenwanden van de bronchiën ontstoken en gezwollen raken en er veel slijm gevormd wordt dat zich ophoopt. Dit bemoeilijkt de ademhaling en veroorzaakt hoesten. Bij uitademing kan het gepaard gaan met een piepend geluid (piepen) en het kan kortademigheid veroorzaken.

Bij sommigen zijn de klachten relatief mild, bij anderen geeft het ernstige problemen. Het kan dagelijkse activiteiten belemmeren en kan leiden tot een levensbedreigende astma-aanval.

Astma is niet te genezen, maar de symptomen kunnen worden beheerst. Omdat astma in de loop van de tijd kan veranderen, is het belangrijk de klachten samen met je behandelend arts te volgen en de behandeling zo nodig aan te passen.

Productaanbeveling: SaltDome zouttherapieapparaat

Brengen je kinderen vaak ziektekiemen mee van de opvang of school? Maak van je huis een zoutgrot en profiteer van de gezondheidsbevorderende effecten van zoute lucht. Lees ook de klantrecensies over het SaltDome ultrasone zouttherapieapparaat!

Koop hem nu met lezerskorting! →

CO (koolmonoxide) vergiftiging

Dit ontstaat wanneer koolmonoxide zich ophoopt in de bloedbaan. Als er te veel koolmonoxide in de lucht zit, komt het in de longen en bindt het zich aan de rode bloedcellen, waardoor die geen zuurstof meer kunnen opnemen. Dit leidt tot ernstige weefselhypoxie; cellen sterven en het kan tot de dood leiden.

Koolmonoxide is een kleurloos, geurloos en smaakloos gas dat ontstaat bij de verbranding van benzine, hout, propaan, houtskool of andere brandstoffen. In gesloten, slecht geventileerde ruimtes kan koolmonoxide zich ophopen, bijvoorbeeld bij een slecht werkende kachel of draaiende motoren.

Bij verdenking op koolmonoxidevergiftiging open ramen of breng de persoon naar buiten voor frisse lucht. Vraag zo snel mogelijk spoedeisende medische hulp.

COPD exacerbatie

De chronische obstructieve longziekte (COPD) is een chronische ontstekingsziekte van de longen die de opname van lucht belemmert. Symptomen zijn ademhalingsmoeilijkheden, hoesten, slijmproductie (sputum) en piepen. Het wordt meestal veroorzaakt door langdurige blootstelling aan irriterende gassen of deeltjes, vaak sigarettenrook. Het verhoogt ook het risico op hartziekten, longkanker en vele andere aandoeningen.

Emfyseem en chronische bronchitis zijn de twee meest voorkomende aandoeningen die bijdragen aan COPD. Deze twee treden vaak samen op en kunnen in ernst verschillen.

Chronische bronchitis is een ontsteking van de binnenwand van de bronchiën die lucht naar de longblaasjes (alveoli) vervoeren. Het kenmerkt zich door aanhoudende hoest en slijmproductie.

Emfyseem is een aandoening waarbij de kleine luchtzakjes (alveoli) aan het einde van de kleinste luchtwegen worden vernietigd en samenvoegen, waardoor het oppervlak voor zuurstofopname afneemt.

Hoewel COPD progressief is, is het behandelbaar. Met de juiste therapie kunnen de meeste mensen goede symptoomcontrole en kwaliteit van leven bereiken en het risico op comorbiditeiten verminderen.

Obstructie van de bovenste luchtwegen

Dit ontstaat wanneer iets de luchtwegen blokkeert. In milde gevallen verwijdert de hoestreflex het (zoals bij verslikken), maar het inslikken van een groter voorwerp kan fataal zijn.

Plotseling, ernstig bloedverlies

Coronavirusziekte 2019 (COVID-19)

Coronavirussen vormen een familie van virussen die luchtweginfecties kunnen veroorzaken, zoals verkoudheid, het ernstige acute respiratoire syndroom (SARS) en het Midden-Oosten respiratoir syndroom (MERS).

Het virus staat bekend als SARS-CoV-2 en de ziekte die het veroorzaakt wordt COVID-19 genoemd. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verklaarde de COVID-19-uitbraak in maart 2020 tot pandemie.

Volksgezondheidsinstanties, waaronder het Hongaarse Nemzeti Népegészségügyi Központ en de WHO, volgen de pandemie en publiceren actuele informatie op hun websites. Deze organisaties geven ook aanbevelingen voor preventie en behandeling van de ziekte veroorzaakt door het COVID-19-virus.

Kroep

Komt meestal voor bij jonge kinderen. Het is een virale infectie van de bovenste luchtwegen die ademhalen bemoeilijkt en een karakteristische blafhoest veroorzaakt.

De hoest en andere tekenen van kroep zijn het gevolg van zwelling rond de stembanden (larynx), de luchtpijp (trachea) en de bronchiën. Wanneer hoesten lucht door deze vernauwde doorgang perst, geven de opgezwollen stembanden een blafachtig geluid. Ook kan inademen een hoge piep (stridor) geven.

Het komt vooral bij jonge kinderen voor. Het ziet er vaak erg angstwekkend uit, maar is meestal niet ernstig. Raadpleeg bij de eerste keer altijd een arts; later kun je leren hoe je het voorkomt en meestal thuis behandelt.

Pneumothorax (klaplong)

Ontstaat wanneer de long om welke reden dan ook “lekt” en lucht in de ruimte tussen long en borstwand stroomt (pleuraholte). Deze lucht drukt de long samen, waardoor deze (gedeeltelijk of geheel) inklapt.

Het kan veroorzaakt worden door een stomp trauma op de borst, een penetrerende verwonding, bepaalde medische ingrepen of door schade door een onderliggende longziekte (bijv. tumor). Het kan ook spontaan optreden zonder duidelijke oorzaak. Symptomen zijn meestal plotseling optredende pijn op de borst en kortademigheid. In sommige gevallen kan een ingeklapte long levensbedreigend zijn.

De behandeling bestaat meestal uit het inbrengen van een naald of een drain tussen de ribben om overtollige lucht te verwijderen. Een kleine pneumothorax kan soms vanzelf genezen.

Hartfalen

Ook bekend als congestief hartfalen; het treedt op wanneer de hartspier het bloed niet goed genoeg pompt. Daardoor kan bloed zich ophopen en kan zich vocht in de longen verzamelen (longoedeem), wat kortademigheid veroorzaakt.

Bepaalde hartziekten, zoals coronaire hartziekte of hoge bloeddruk, verzwakken de hartspier geleidelijk.

Juiste (medicamenteuze) behandeling kan de tekenen en symptomen van hartfalen verbeteren en sommige mensen kunnen langer leven. Leefstijlaanpassingen — zoals afvallen, lichaamsbeweging, zout (natrium) verminderen in de voeding en stressmanagement — kunnen de kwaliteit van leven verbeteren. Hartfalen kan echter levensbedreigend zijn. Mensen met ernstig hartfalen kunnen ernstige symptomen hebben en sommigen hebben uiteindelijk een harttransplantatie nodig.

Voorkomen kan onder meer door het tegengaan van risicofactoren zoals coronaire hartziekte, hoge bloeddruk, diabetes en obesitas.

Hartinfarct (hartaanval)

Treedt op wanneer de bloedtoevoer naar delen van het hart wordt geblokkeerd, meestal door ophoping van vet, cholesterol en andere stoffen in de kransslagaders.

Soms vormt zich een bloedstolsel dat de bloedstroom volledig blokkeert. Het resulterende zuurstoftekort kan een deel van de hartspier beschadigen of doden. Dat is een hartinfarct of myocardinfarct.

Het kan dodelijk zijn, maar de behandeling is de afgelopen jaren sterk verbeterd. Het is erg belangrijk om direct de hulpdiensten te bellen als je denkt dat je een hartaanval hebt.

Hartritmestoornis

Onregelmatige hartslag. Dit ontstaat wanneer de cellen die de hartslag regelen niet goed werken. Daardoor kan het hart te snel (tachycardie), te langzaam (bradycardie) of onregelmatig slaan.

De samentrekkingen van het hart worden in gang gezet door een klein celgebiedje in de sinusknoop dat elektrische impulsen afgeeft. Hierdoor trekken eerst de boezems en daarna de kamers zich samen en wordt het bloed uitgepompt.

Een ritmestoornis kan voelen als een trillerige of snelle hartslag, wat meestal onschadelijk is. Sommige typen kunnen echter vervelende of zelfs levensbedreigende symptomen geven.

Snelle of langzame hartslag kan normaal zijn; de hartslag stijgt bij inspanning en daalt tijdens slaap.

Behandeling is meestal medicamenteus; bij ernstigere vormen kan een katheterprocedure of het implanteren van een apparaat (bijv. pacemaker) nodig zijn om het ritme te reguleren of te herstellen. Een hartvriendelijke leefstijl kan helpen hartschade en daardoor hartritmestoornissen te voorkomen.

Harttamponade

Levensbedreigende aandoening waarbij bloed of vocht zich ophoopt in het hartzakje (pericardiale ruimte) en het hart samendrukt. Dit belemmert de kamers om volledig uit te rekken, waardoor ze niet genoeg bloed vullen en minder bloed pompen.

Dit vereist medische behandeling.

Pneumonie (en andere longinfecties)

Pneumonie is een infectie die één of beide longen kan aantasten. De longblaasjes kunnen vol lopen met vocht of afscheiding, wat hoesten, koorts, rillingen en kortademigheid veroorzaakt. Bacteriën, virussen en schimmels kunnen pneumonie veroorzaken.

De meeste pneumonieën ontstaan wanneer de natuurlijke afweer van het lichaam verzwakt is, waardoor bacteriën de longen kunnen binnendringen en zich vermenigvuldigen. Witbloedcellen hopen zich op om de indringers te bestrijden en vullen samen met bacteriën en schimmels de alveoli, waardoor ademhaling bemoeilijkt wordt.

Bacteriële pneumonie gaat klassiek gepaard met hoesten met taai, soms bloederig of geelgroen pusachtig sputum.

Ziektebeeld varieert van mild tot levensbedreigend. De ernstigste gevallen treden op bij zuigelingen, jonge kinderen, mensen ouder dan 65 jaar en bij personen met andere gezondheidsproblemen of een verzwakt immuunsysteem.

Longembolie

Een bloedstolsel raakt een longslagader en blokkeert de bloedstroom. Meestal ontstaan deze stolsels in de diepe aderen van het been of soms elders in het lichaam (diepe veneuze trombose) en reizen ze naar de long.

Omdat de stolsels de bloedstroom in de long blokkeren, kan een longembolie levensbedreigend zijn. Directe behandeling vermindert het sterfterisico aanzienlijk. Maatregelen ter preventie van trombose (regelmatige lichaamsbeweging, minder lang zitten) helpen ook longembolie te voorkomen.

Oorzaken van chronische (langdurige) kortademigheid

Als je al weken of langer last hebt van kortademigheid, zijn de meest waarschijnlijke oorzaken de volgende:

Astma

COPD (chronische obstructieve longziekte) in ernstige vorm

Obesitas

Een complexe aandoening waarbij zich te veel lichaamsvet ophoopt. Het is lang niet altijd alleen een cosmetisch probleem. Het vergroot het risico op andere ziekten en gezondheidsproblemen, zoals hartziekten, diabetes, hoge bloeddruk en bepaalde vormen van kanker.

Er zijn veel redenen waarom sommige mensen moeite hebben met afvallen. Obesitas is vaak een combinatie van erfelijke, fysiologische en omgevingsfactoren. Deze factoren combineren zich vervolgens met keuzes over voeding en lichaamsbeweging. Het heeft een complex effect op iemands leven dat vaak moeilijk te veranderen is.

Het goede nieuws is dat zelfs bescheiden gewichtsverlies veel problemen kan verbeteren of voorkomen. Een gezonder dieet, meer lichaamsbeweging en geleidelijke gedragsverandering kunnen helpen bij het afvallen.

Pleuraal vochtophoping

Vochtophoping in de borstholte rond de longen.

Hartfunctieproblemen

Interstitiële longziekte

Dit is een brede groep aandoeningen die meestal leiden tot geleidelijke beschadiging en littekenvorming van longweefsel. Deze verharding beïnvloedt de ademhaling in rust en vermindert de opname van voldoende zuurstof in de bloedbaan.

Het kan worden veroorzaakt door langdurige blootstelling aan gevaarlijke stoffen zoals asbest. Bepaalde auto-immuunziekten, zoals reumatoïde artritis, kunnen ook interstitiële longziekten veroorzaken. In sommige gevallen blijft de oorzaak onbekend.

Als longweefsel eenmaal is verhard, is dat meestal onomkeerbaar. Medicatie kan de progressie soms vertragen, maar de oorspronkelijke longcapaciteit wordt meestal niet volledig hersteld. Voor sommige patiënten kan longtransplantatie een optie zijn.

Andere oorzaken

Verschillende andere gezondheidsproblemen kunnen ervoor zorgen dat het moeilijk is voldoende adem te halen. Deze omvatten onder andere:

Ingeademd vreemd voorwerp

Een typisch voorbeeld is verslikken. Tijdens het eten kan een hapje in de luchtpijp terechtkomen of een kind kan een klein voorwerp inademen. Handel snel als iemand stikt door een vreemd voorwerp.

Bel onmiddellijk medische hulp. Leer en oefen de juiste reddingshandelingen zodat je kunt helpen. Als de persoon kan communiceren en meewerken, vraag dan hard te hoesten totdat de luchtweg vrij is.

Epiglottitis

Een potentieel levensbedreigende aandoening. De epiglottis is een klein kraakbeenklepje dat de ingang van de luchtpijp beschermt. Bij ontsteking zwelt het op en kan het de luchtweg deels of geheel afsluiten.

Zwelling van de epiglottis kan door verschillende oorzaken ontstaan: verbranding door hete vloeistof, direct letsel aan de keel of diverse infecties. Epiglottitis kan op elke leeftijd voorkomen.

Guillain-Barré-syndroom

Zeldzame auto-immuunaandoening waarbij het immuunsysteem de zenuwen aanvalt.

De demyeliniserende vorm vernietigt de beschermende bekleding (myelineschede) van perifere zenuwen, waardoor de zenuwgeleiding naar de hersenen wordt verstoord. Vroege symptomen zijn meestal zwakte en tintelingen in de ledematen. Deze sensaties kunnen zich snel verspreiden en uiteindelijk het hele lichaam verlammen.

In de ernstigste vormen is het een medische noodsituatie. De meeste patiënten hebben ziekenhuisopname nodig.

De precieze oorzaak is onbekend. Twee derde van de patiënten meldt echter in de zes weken voorafgaand aan het begin klachten die op een infectie wijzen, zoals luchtweg- of gastro-intestinale infecties of besmetting met het zikavirus.

Er is geen genezing voor het Guillain-Barré-syndroom, maar verschillende behandelingen kunnen de symptomen verlichten en de duur van de ziekte verkorten. Hoewel de meeste mensen herstellen, ligt de sterfte tussen 4–7%. Sommige patiënten houden langdurige klachten zoals zwakte, gevoelloosheid of vermoeidheid.

Kardiomyopathie

Een ziekte van de hartspier die het hart moeilijker maakt om bloed rond te pompen. Dit kan leiden tot hartfalen. De belangrijkste typen zijn dilatatieve, hypertrofische en restrictieve cardiomyopathie.

Behandeling bestaat meestal uit medicatie. In sommige gevallen kan een harttransplantatie noodzakelijk zijn — dat hangt af van het type en de ernst van de kardiomyopathie.

Kifoskoliose

Een vervorming van de borstkaswand die het uitzetten van de longen bij het inademen bemoeilijkt, waardoor niet genoeg verse lucht en zuurstof de longen bereiken.

Pleuritis (mellhártyagyulladás)

Ontsteking van het vlies rond de longen. De pleura bestaat uit twee dunne weefsellagen en scheidt de long van de borstwand. Pleuritis is de ontsteking van deze pleurale lagen en veroorzaakt scherpe pijn op de borst die bij ademhaling verergert.

De ene laag omgeeft de long, de andere bekleedt de binnenkant van de borstkas. Tussen deze lagen bevindt zich een haarfijne ruimte met een kleine hoeveelheid vloeistof, zodat de lagen soepel langs elkaar kunnen schuiven bij elke ademhaling. Dit maakt het mogelijk dat de long kan uitzetten en samentrekken. De kleine hoeveelheid vloeistof zorgt voor wrijvingloze beweging.

Bij pleuritis zwellen de lagen op en schuren ze tegen elkaar alsof twee vellen schuurpapier over elkaar gaan, wat pijn veroorzaakt bij in- en uitademing.

Myasthenia gravis

Een aandoening die wordt gekenmerkt door zwakte en snelle vermoeiing van de spieren die onder vrijwillige controle staan. Het ontstaat door een verstoring in de normale communicatie tussen zenuwen en spieren.

Het is niet te genezen, maar behandeling kan helpen de klachten te verminderen, zoals zwakte van arm- of beenspieren, dubbelzien, hangende oogleden en problemen met spreken, kauwen, slikken en ademhalen.

Hoewel het op elke leeftijd kan voorkomen, komt het vaker voor bij vrouwen onder de 40 en bij mannen boven de 60.

Pericarditis

Ontsteking van het pericard, het dunne, zakvormige weefsel dat het hart omgeeft. Het zorgt vaak voor scherpe pijn op de borst en soms andere symptomen. De pijn ontstaat wanneer ontstoken lagen van het pericard langs elkaar schuren.

Meestal is het mild en verdwijnt het vanzelf zonder behandeling. Ernstigere gevallen kunnen medicamenteuze behandeling en zelden chirurgie vereisen. Vroege diagnose en behandeling kunnen het risico op langdurige complicaties verkleinen.

Longfibrose

Een aandoening waarbij het longweefsel — de weefsels rond de longblaasjes (alveoli) en ertussen — beschadigd raakt en littekenweefsel vormt. De stijve, verdikte bindweefsels bemoeilijken het goed uitzetten van de longen. Naarmate het erger wordt, neemt de efficiëntie van de ademhaling af en bereikt minder zuurstof de lichaamscellen.

Veel factoren kunnen de littekenvorming veroorzaken, maar vaak blijft de oorzaak onbekend; dan spreken we van idiopathische longfibrose.

De opgetreden longschade is meestal niet te herstellen. Behandeling kan symptomen verlichten en de kwaliteit van leven verbeteren. Voor sommige patiënten is longtransplantatie een optie.

Pulmonale hypertensie

Een vorm van hoge bloeddruk die de longslagaders en de rechterkant van het hart aantast.

Bij pulmonale arteriële hypertensie (PAH) vernauwen of blokkeren de bloedvaten in de longen. De bloedstroom vertraagt in de longen en de bloeddruk in de longslagaders stijgt. Het hart moet harder werken om bloed door de longen te pompen. Die extra inspanning kan leiden tot verzwakking van de hartspier en uiteindelijk tot hartfalen.

Het gaat geleidelijk achteruit en kan levensbedreigend worden. Voor sommige typen is er geen genezing, maar behandeling kan symptomen verminderen en de kwaliteit van leven verbeteren.

Longoedeem

Vocht hoopt zich op in het longweefsel. Uiteindelijk kan dit de alveoli en kleinere luchtwegen vullen, waardoor ademen bemoeilijkt wordt.

In de meeste gevallen is een hartprobleem de oorzaak, maar ook andere oorzaken komen voor, zoals pneumonie, bepaalde toxines en bijwerkingen van medicijnen, of letsel aan de borstkas (stoot, trap). Bergbeklimmers kunnen het ook krijgen als ze te snel stijgen.

Plotseling optredend longoedeem is een medische noodsituatie die onmiddellijke zorg vereist en kan dodelijk zijn. De kans op herstel is groter bij snelle behandeling. De therapie hangt af van de oorzaak, maar omvat meestal toediening van extra zuurstof en medicijnen die de oorzaak behandelen.

Longkanker

Kwaadaardige tumoren die ontstaan uit cellen van de long. De long bestaat uit twee helften. Bij inademing neem je zuurstofrijke lucht op, bij uitademing blaas je kooldioxide uit. Je cellen hebben zuurstof nodig voor hun functies en energieproductie; kooldioxide is een afvalproduct daarvan.

Longkanker is wereldwijd één van de belangrijkste oorzaken van sterfte door kanker.

Roken is de grootste risicofactor voor longkanker. Toch kan het ook voorkomen bij mensen die nooit gerookt hebben. Hoe langer en meer iemand rookt, hoe groter het risico. Stoppen met alle vormen van roken vermindert het risico op longkanker aanzienlijk.

Sarcoïdose

Een ziekte waarbij ontstekingscellen (granulomen) zich vormen in verschillende delen van het lichaam en in aantal en omvang toenemen. Het treft vaak de longen en lymfeklieren, maar kan ook ogen, huid, hart en andere organen aantasten.

De oorzaak is onbekend. Mogelijk is het een abnormale immuunreactie op een onbekende stof. Onderzoek suggereert dat infectieuze agentia, chemische stoffen, stof en afwijkige reacties op eigen eiwitten een rol kunnen spelen bij mensen met genetische aanleg.

Het is niet te genezen, maar de meeste mensen komen goed terecht zonder behandeling of met milde therapie. Soms verdwijnt sarcoïdose spontaan, maar vaak duurt het jaren en kan het orgaanschade veroorzaken.

Hartfalen

Angststoornissen

Af en toe angst is een normaal onderdeel van het leven. Mensen met een angststoornis maken zich echter vaak intens, buitensporig en langdurig zorgen in alledaagse situaties. Vaak gaat dit gepaard met terugkerende aanvallen van hevige angst of paniek die binnen enkele minuten pieken (paniekaanval). Hierbij kan men benauwdheid, het gevoel te stikken of pijn op de borst ervaren.

Deze gevoelens van angst en paniek verstoren het dagelijks leven, zijn moeilijk te beheersen, staan niet in verhouding tot het werkelijke gevaar en kunnen lang aanhouden.

Soms ga je bepaalde plaatsen of situaties vermijden om paniekaanvallen te voorkomen. De klachten kunnen beginnen in de kindertijd of adolescentie en doorgaan in de volwassenheid.

Angststoornissen omvatten onder meer sociale fobie, specifieke fobieën en verlatingsangst. Het kan voorkomen dat iemand meer dan één angststoornis heeft of dat de angst het gevolg is van een andere behandelbare aandoening.

Welke vorm van angst ook aanwezig is, behandeling kan zeker helpen.

Gebroken ribben

Ribfracturen zijn veelvoorkomende verwondingen. De meest voorkomende oorzaak is trauma aan de borstkas, zoals een val, een verkeersongeval of een botsing bij contactsporten.

Bij veel ribfracturen is het bot alleen gebarsten. Een gebarsten rib doet net zo veel pijn; maar zulke scheuren zijn meestal minder gevaarlijk dan volledig verbrijzelde ribben. Een scherp botfragment kan belangrijke bloedvaten beschadigen of een long doorboren.

Meestal genezen ribfracturen vanzelf binnen 1–2 maanden. Goede pijnbestrijding is belangrijk zodat je diep kunt blijven ademhalen en complicaties zoals longontsteking kunt voorkomen.

Tuberculose (TBC)

Een potentieel ernstige infectieziekte die de longen aantast. Het wordt veroorzaakt door bacteriën en verspreidt zich tussen mensen. De ziekteverwekker komt via hoesten en niezen in de lucht en kleine druppeltjes worden door anderen ingeademd.

In ontwikkelde landen begonnen tuberculose-infecties sinds 1985 opnieuw toe te nemen, deels door de opkomst van HIV die het immuunsysteem verzwakt. In Hongarije was tuberculose begin 20e eeuw wijdverbreid: in 1901 veroorzaakte het 25% van alle sterfgevallen; nog in 1953 werden bijna 50 duizend gevallen geregistreerd. Sinds 1954 krijgen alle pasgeborenen een BCG-vaccinatie tegen TBC. Dankzij vaccinatie, strenge gezondheidsmaatregelen en een screeningprogramma is het aantal gevallen sindsdien sterk gedaald.

Slechte huisvesting, onhygiënische omstandigheden en immuundeficiëntie bevorderen de verspreiding van de ziekte. Naast vaccinatie is jaarlijkse longscreening en het handhaven van goede hygiëne essentieel voor preventie.

Veel tuberculose-stammen zijn resistent tegen de meest gebruikte medicijnen. Mensen met actieve tuberculose moeten maandenlang antibiotica gebruiken om de infectie te bestrijden en antibioticumresistentie te voorkomen.

Bloedarmoede

Er zijn niet genoeg gezonde rode bloedcellen om voldoende zuurstof naar de weefsels te vervoeren. Door bloedarmoede (laag hemoglobinegehalte) kun je je moe en zwak voelen.

Er bestaan vele vormen en oorzaken van bloedarmoede. Het kan tijdelijk of langdurig zijn en de klachten kunnen variëren van mild tot ernstig. Vaak is er meer dan één oorzaak. Raadpleeg je arts als je vermoedt dat je bloedarmoede hebt; het kan wijzen op een ernstige onderliggende aandoening.

Productaanbeveling: SaltDome zouttherapieapparaat

Brengen je kinderen vaak ziektekiemen mee van de opvang of school? Maak van je huis een zoutgrot en profiteer van de gezondheidsbevorderende effecten van zoute lucht. Lees ook de klantrecensies over het SaltDome ultrasone zouttherapieapparaat!

Koop hem nu met lezerskorting! →

De hier beschreven ziekten en aandoeningen gaan vaak gepaard met kortademigheid of moeite met ademen. Voor een nauwkeurige diagnose raadpleeg altijd je arts en vraag om passende onderzoeken.

Wanneer moet je medische hulp zoeken?

Zoek spoedeisende medische hulp als je plotseling ernstige kortademigheid krijgt die je functioneren beïnvloedt. Ga ook direct naar de spoedafdeling als de kortademigheid gepaard gaat met borstpijn, flauwvallen, misselijkheid, blauwachtige verkleuring van lippen of nagels of veranderingen in je bewustzijn – dit kunnen tekenen zijn van een hartinfarct of longembolie.

Maak een afspraak voor onderzoek en raadpleeg je arts binnen afzienbare tijd als je moeite met ademen gepaard gaat met een van de volgende klachten:

• Opgezette enkel of voet
• Moeite met ademen in liggende houding
• Hoge koorts, rillingen en hoesten
• Piepen
• Verergering van reeds bestaande kortademigheid

Zelfzorg en maatregelen bij moeite met ademen

Voorkomen van verergering van chronische kortademigheid:

• Stop met roken: of begin er liever niet aan. Roken is de belangrijkste oorzaak van COPD. Als je COPD hebt, kan stoppen de progressie van de ziekte vertragen en complicaties voorkomen.
• Vermijd blootstelling aan verontreinigende stoffen: probeer zo veel mogelijk allergenen en milieuverontreinigingen te vermijden, zoals chemische dampen of meeroken.
• Vermijd extreme temperaturen: activiteiten bij zeer warme en vochtige of zeer koude omstandigheden kunnen de ademhalingsklachten bij chronische longziekten verergeren.
• Heb een actieplan: als je een aandoening hebt die kortademigheid veroorzaakt, bespreek met je arts wat je moet doen als je klachten verergeren.
• Wees voorzichtig met hoogte: als je naar grote hoogte reist, neem de tijd om te acclimatiseren. Vermijd zware inspanning en bouw de belasting geleidelijk op.
• Blijf regelmatig bewegen: lichaamsbeweging kan de fysieke fitheid en inspanningstolerantie verbeteren. Samen met gewichtsverlies bij overgewicht kan dit bijdragen aan minder kortademigheid door conditieverlies. Overleg altijd met je behandelend arts voordat je met een trainingsprogramma begint.
• Neem je medicijnen: het overslaan van voorgeschreven medicijnen voor chronische long- of hartziekten kan leiden tot slechtere controle van kortademigheid.
• Controleer regelmatig je hulpmiddelen: als je afhankelijk bent van extra zuurstof, zorg dat de dosis correct is en de apparatuur goed werkt.