Knie-artrose – veelvoorkomende gewrichtsaandoening
Een van de meest voorkomende aandoeningen van het kniegewricht is artrose (ook wel gewrichtsslijtage genoemd). De symptomen ontstaan langzaam en de pijn kan je jarenlang of zelfs decennialang blijven kwellen. Omdat het een degeneratieve aandoening is, kunnen ziekenhuizen vaak weinig voor je doen. Je arts kan je echter thuis toepasbare fysiotherapieapparaten aanbevelen. Warmtetherapie, TENS-behandeling, microstroom, therapeutische ultrasond, magneettherapie en softlaser behandeling kunnen in verschillende stadia van artrose op verschillende manieren helpen.
Het kniegewricht wordt gevormd door het dijbeen en het scheenbeen, bijeengehouden door banden en een gewrichtskapsel. De uiteinden van de botten zijn bedekt met gewrichtskraakbeen en in de gewrichtsspleet bevindt zich smeermateriaal dat het glijden vergemakkelijkt. Voor de stabiliteit van het gewricht zijn echter de beenspieren, met name de dijspieren, verantwoordelijk. Zolang de spieren sterk zijn, blijft de afstand tussen de botten voldoende en kunnen de botvlakken tijdens het bewegen zonder wrijving langs elkaar glijden.
Als de kracht van de beenspieren afneemt (door gebrek aan beweging, overgewicht, een operatie of ziekte, enz.), worden de botten dichter naar elkaar gedrukt en raakt het kraakbeen geleidelijk beschadigd – eerst ontstaat er ontsteking, daarna wordt het kraakbeen dunner, gaat het scheuren en uiteenvallen en tenslotte wordt het grotendeels of geheel afgebroken.
Dat is artrose.
Als dat eenmaal gebeurt, raken de twee botten van je gewricht elkaar. Bot komt direct in contact met bot.
Dat belemmert ten eerste de beweging, omdat de oppervlakken niet meer soepel glijden. Ten tweede beschadigt het het bot. Ten derde veroorzaakt het aanzienlijke pijn.
Het evenwicht tussen afbraak en opbouw van het kraakbeen is verstoord en de afbraak gaat sneller dan de opbouw.
Vormen van artrose
De eerste vorm, de primaire artrose, komt vaker voor bij vrouwen en ontwikkelt zich doorgaans na het 45e levensjaar. De oorzaak is onbekend.
De secundaire, oftewel secundaire artrose, kan op elke leeftijd optreden en wordt veroorzaakt door een andere aandoening, toestand of voorgeschikte factor. Voorbeelden hiervan zijn…
- diabetes, reumatoïde artritis of jicht
- overbelasting van de gewrichten (werk dat het gewricht belast, sport, overgewicht)
- toestanden na ongevallen (verlies van spierkracht) of bepaalde beroepsmatige belastingen (vibratie)
- aangeboren ontwikkelingsafwijkingen, zoals heupdysplasie of gewrichtslaxiteit
- langdurig gebrek aan beweging (absolute afname van spierkracht) of obesitas (relatieve afname van spierkracht). Zelfs een paar kilo extra verhogen het risico!
II – De gewrichtsspleet is vernauwd. Het kraakbeenoppervlak begint te versplinteren. Enkele botwoekeringen zijn aanwezig.
III – De gewrichtsspleet is matig vernauwd. Het kraakbeenoppervlak is versplinterd en op sommige plaatsen wordt het bot zichtbaar. Botwoekeringen nemen toe.
IV – De gewrichtsspleet is vrijwel verdwenen, het kraakbeen is met meer dan 60% verminderd. Grote botwoekeringen aan de rand van het gewricht.
Symptomen van artrose
Knie-artrose (gewrichtsslijtage) ontwikkelt zich meestal langzaam en geleidelijk, over jaren; er zijn echter tekenen waarop je moet letten. De belangrijkste symptomen van artrose zijn:
- gewrichtspijn bij beweging
- gevoel van stijfheid in het gewricht (de zogenaamde "startpijn", wanneer beweging na rust pijnlijk begint)
- verandering of vervorming van de vorm van het gewricht
- beperking van de gewrichtsbeweeglijkheid, verkleinen van het bewegingsbereik
Preventie van knie-artrose
Als er na het optreden van kniepijn geen adequate behandeling plaatsvindt, kan het kraakbeen snel verslechteren en kan het uiteindelijk zelfs tot onvermogen tot lopen leiden. Pijn laat je minder bewegen, waardoor de dijspieren verder verzwakken en de gewrichtsstabiliteit afneemt. Met minder bewegen voer je steeds meer activiteiten uit met meer pijn.
Meestal krijg je medicamenteuze behandeling, maar die beïnvloeden het ziekteproces nauwelijks omdat ze niet de oorzaak behandelen, maar gericht zijn op het verlichten van de symptomen. Daarbij veroorzaken veel artrosemiddelen bij langdurig gebruik bijwerkingen.
Soms doen al kleine aanpassingen wonderen, zoals het vervangen van slecht ondersteunend schoeisel of het corrigeren van een voetboogafwijking met een zooltje. Als je schoen aan de binnen- of buitenzijde verslijt, wijst dat erop dat de belasting van je lichaam niet goed verdeeld is. Deze kleine statische fout kan over jaren enorme schade aanrichten, dus onderschat het niet.
Regelmatige beweging is essentieel voor je gewrichten. Het behouden van de absolute en relatieve kracht van de beenspieren, met name de dijspieren, is cruciaal om de knie te sparen. Als je overgewicht hebt en je knie doet pijn, is dat een duidelijk teken dat je knie de last niet kan dragen. Verminder je gewicht voordat het te laat is.
Als de pijn je al belemmert om meer te bewegen, gebruik dan een spierstimulator. Binnen enkele weken kun je de dijspieren zo versterken dat je pijn afneemt en je meer kunt bewegen.
Behandeling van knie-artrose
Als je mijn adviezen niet hebt opgevolgd en deze kansen hebt laten liggen, richt je je doorgaans op het verlichten van de symptomen, want vervanging van het beschadigde kraakbeen is vandaag de dag nog niet mogelijk. Het plaatsen van een kunstgewricht (prothese) wordt meestal bij vergevorderde stadia aanbevolen – maar tot die tijd moet je vaak langdurig met pijn leven.
Thuis toegepaste fysiotherapeutische behandelingen hebben als doel te voorkomen dat je steeds naar de arts of de kliniek moet rennen. Desondanks blijft het de taak van je arts om de behandeling te begeleiden en te beoordelen hoe vaak en hoe lang je moet behandelen.
De TENS-behandeling onderbreekt via elektrische impulsen de overdracht van pijnsignalen naar de hersenen, waardoor je na de behandeling urenlang van de pijn verlost kunt zijn. TENS heeft geen genezende werking; het geeft verlichting, geen herstel.
Aangezien artrose je lange tijd kan kwellen, koop een TENS-toestel met een GEMODULEERD TENS-programma. Hiermee ontstaat geen gewenning, in tegenstelling tot oudere TENS-apparaten. De Dolito of Myolito apparaten voldoen aan deze eis.
De microstroombehandeling heeft een krachtiger pijnstillend effect en kan daarnaast meer betekenen, vooral in het beginstadium van artrose. Microstroom heeft een regenererend effect, dus vroeg begonnen kan het de regeneratie ondersteunen en het verder verval van het kraakbeen remmen. Microstroomapparaten zijn aanzienlijk duurder dan eenvoudige TENS-toestellen.
Spierstimulatie is in dit geval ook aan te raden. Het versterken van de beenspieren vermindert de symptomen omdat sterke spieren de botten uit elkaar houden en ze minder tegen elkaar drukken, waardoor de pijn tijdens beweging afneemt.
Therapeutische ultrasond kan helpen in het beginstadium van artrose wanneer er sprake is van ontsteking. Het heeft geen rol bij de regeneratie van reeds versleten kraakbeen.
PEMF (pulserende magnetische veldtherapie) kan ook worden toegepast bij de behandeling van artrose. Het verbetert de doorbloeding en zuurstoftoevoer rond het gewricht en stimuleert regeneratieve processen.
Een vergelijkbaar effect wordt beschreven voor softlaser, maar er verzamelt zich steeds meer bewijs en ervaring over het behandelen van gewrichten met hoge doses. Het toedienen van 20–50 Joule per behandeling in de gewrichtsspleet stimuleert de kraakbeenregeneratie. Voor dergelijke behandelingen zijn onder andere het Personal-Laser L400 en het Energy-Laser L500 Pro geschikt.
Mijn advies
Neem kniepijn zeer serieus! Begin met behandelen bij de eerste waarschuwingssignalen, want dan is er vaak nog verbetering mogelijk en soms zelfs volledige genezing. Als je het kraakbeen laat afslijten, is er weinig of geen weg terug.
