Helpen hoge doses vitamines het immuunsysteem? Is dat echt zo?

Het onderstaande bevat mijn persoonlijke mening, ervaring en de principes die ik zelf hanteer. Ik streef niet naar een wetenschappelijke uiteenzetting, maar naar een uitleg die ook voor mensen zonder kennis van fysiologie of biochemie begrijpelijk is.

Het lichaam is een complex systeem

Je lichaam bestaat uit vele miljarden cellen. Deze cellen groeperen zich in weefsels en vervullen daarbij specifieke taken. Botopbouwende en botafbrekende cellen zorgen voor de opbouw en het voortdurende aanpassen van je botten aan belasting. Spiercellen zitten in de spieren en zorgen voor beweging, bloedcellen maken het bloed en vervoeren voedingsstoffen en zuurstof, en zenuwcellen bevinden zich in de hersenen, het ruggenmerg en de zenuwen en spelen een rol bij het regelen van de werking. Er zijn veel verschillende cel- en weefseltypen, elk met hun eigen functie.

Weefsels werken niet als afzonderlijke eenheden, maar in nauwe samenhang, in samenwerking, elkaar helpend of juist contrasterend.

Dit lijkt een beetje op de opbouw van een samenleving. Er zijn politici, zakenmensen, juristen, ambtenaren, leraren, politieagenten, arbeiders… veel functies die elk een bepaalde taak vervullen, maar samen nodig zijn voor het functioneren van de hele maatschappij. Omdat mensen een beperkte levensduur hebben, worden ontbrekende leden vervangen door nieuwe. Je lichaam werkt op dezelfde manier.

De levensduur van je cellen is beperkt (meestal enkele dagen of weken), ze gaan voortdurend verloren. Je lichaam heeft echter een zelfherstellend systeem dat dode cellen afbreekt en vervangt door nieuwe. Zo houdt het je functioneren gedurende je hele leven in stand. Het repareert fouten, verwondingen en door ziekte veroorzaakte afwijkingen.

Wat is er voor nodig?

Voor het functioneren van je cellen heeft je lichaam energie, zuurstof, water, voedings- en mineraalstoffen, vitamines en sporenelementen nodig (van elk in een bepaalde hoeveelheid).

Elke cel bevat mitochondriën. Dat kunnen er enkele zijn, maar ook duizenden per cel. Het mitochondrion is het energieproducerende centrum van de cel; daarom zijn er meer mitochondriën daar waar de stofwisseling intensiever is. Energie wordt voornamelijk verkregen door het verbranden van brandstoffen afkomstig van de afbraak van koolhydraten, vetten en in mindere mate eiwitten.

De grondstoffen neem je via je voeding op en tijdens de vertering breek je ze af tot moleculen die je lichaam vervolgens gebruikt in energieproducerende en opbouwende processen.

Vervanging en de productie van eiwitten vindt eveneens in de cellen plaats. Dat gebeurt vooral bij de ribosomen en het Golgi-apparaat. Met behulp van het DNA in de celkern en de daaruit gemaakte kopie (mRNA) wordt precies dat eiwit geproduceerd dat nodig is voor herstel.

Je kunt alleen opbouwen als alle benodigde grondstoffen aanwezig zijn. Als iets ontbreekt, stokt het proces. Als er bijvoorbeeld onvoldoende energie, aminozuren, vitamines of mineralen zijn, is er 'niets om' mee iets nieuws te maken.

Het functioneren van je lichaam wordt bepaald door het materiaal dat in de kleinste hoeveelheid aanwezig is.

Wat betekent dit?

Ik probeer het met een voorbeeld uit te leggen.

Stel je voor dat je een huis bouwt. Je koopt een hoop stenen, er is elektriciteit, water, een betonmolen, de metselaar komt met zijn gereedschap en hulparbeiders. Maar je vergeet de specie… Hoeveel stenen zullen ze op elkaar stapelen? Geen enkele, want er is geen specie. Zelfs als je dubbele hoeveelheid stenen zou aanvoeren, helpt dat niets omdat de specie ontbreekt.

Het zou ook een probleem zijn als er genoeg stenen en specie waren, maar de metselaar geen gereedschap meebrengt. Zonder gereedschap kan hij wel een muur bouwen, maar veel minder snel en de kwaliteit zou niet voldoen.

Terug naar je lichaam: als je via je voeding niet genoeg van alle benodigde bouwstoffen binnenkrijgt, dan zal het niet goed (niet adequaat) functioneren. Als de opbouw- en zelfherstellende processen niet werken, gaat je lichaam 'haperen' en kan dat tot ziekte leiden.

Balans is het belangrijkste

Voor een goed functioneren is vooral een evenwichtige voeding nodig, zodat van alle stoffen voldoende aanwezig is voor continu en efficiënt functioneren.

Te weinig inname

Als je te weinig binnenkrijgt, ontbreekt er iets voor een goede werking. Als gevolg daarvan worden afgestorven weefsels niet vervangen, verslechtert de werking van organen, neemt de verdedigingskracht van je immuunsysteem af, genezen ontstekingen en wonden niet goed en genezen gebroken botten langzaam. Er kunnen talloze functiestoornissen optreden, afhankelijk van welke stof of stoffen er ontbreken.

Te veel inname

Als je te veel van iets binnenkrijgt, is dat overbodig en moet het opgeslagen worden.

Neem bijvoorbeeld de energiebehoefte. Die kun je het gemakkelijkst met koolhydraten dekken. Je lichaam breekt deze af tot glucose en de cellen verbranden die in de mitochondriën om energie te produceren in de vorm van ATP. Als je te veel koolhydraten consumeert, krijg je daar niet meer energie van; je lichaam slaat het overschot op als vet, oftewel je wordt zwaarder. Overgewicht is de bron van tal van ziekten.

Een ander voorbeeld: het kaliumion speelt een zeer belangrijke rol in de celwerking. Het is essentieel voor de juiste werking van spieren, het hart en zenuwen, en ook om elektrische impulsen door zenuwcellen voort te laten gaan. Als je dat weet, zou je kunnen denken: laten we er een paar lepels van nemen. In zulke hoeveelheden is het echter schadelijk! Hyperkaliëmie (te veel kalium in het bloed) kan ernstige stoornissen veroorzaken. In milde gevallen kan een cardioloog kleine afwijkingen op het ECG opmerken, maar het kan hartritmestoornissen veroorzaken en in ernstige gevallen je hart stilleggen (met andere woorden: door te veel kalium kun je jezelf doden).

Mijn mening

Op basis van het bovenstaande ben ik geen voorstander van enige vorm van overdrijven.

Het innemen van één stof in hoge dosering (bijvoorbeeld B-, D- of C-vitamines) is alleen zinvol om tekortverschijnselen snel op te heffen, en dan slechts enkele dagen.

Ik vind het ronduit dom om langdurig, wekenlang alleen vitamine D te nemen (bijvoorbeeld met de veronderstelling dat het bescherming tegen covid biedt). Dat is alsof je voor de bouw van een huis drie keer zoveel stenen koopt en verwacht dat het daardoor sneller klaar is. Meer stenen zorgen niet voor een snellere oplevering. Er is veel meer nodig en van alles een beetje. Net genoeg zodat het geleidelijk aan een geheel vormt. Terwijl je van bakstenen of dakpannen soms duizenden nodig hebt, heb je van een kraan of toilet slechts één of enkele nodig.

Naast de voor het leven essentiële stoffen (koolhydraten, vetten, eiwitten) heeft je lichaam tientallen vitamines, mineralen en micro-elementen nodig voor goed functioneren en voor gezonde regeneratie- en zelfherstellingsprocessen. Daarom is van alles een beetje nodig. Je lichaam gaat niet beter functioneren doordat je enkele stoffen 'overdosis' geeft, maar doordat je het van alles voorziet.

Een gevarieerd dieet rijk aan groenten en fruit kan dit vaak al op zichzelf waarborgen, vooral in landelijke omgevingen waar je zelf biologische producten kunt verbouwen.

Als je bang bent dat je van iets te weinig binnenkrijgt en je het zeker wilt aanvullen, pak dan niet één stof uit de veelheid! Naast een gevarieerde voeding kan een voedingssupplement zinvol zijn dat van A tot Z alle vitamines, mineralen en micro-elementen in kleine doseringen bevat. Zo krijgt je lichaam van alles genoeg en kan het goed functioneren.