Hoge bloeddruk (hypertensie) en behandeling

Wat is hoge bloeddruk (hypertensie)?

Hoge bloeddruk (hypertensie) is een toestand waarbij de druk die het door het hart gepompte bloed op de wanden van de slagaders uitoefent hoger is dan gezond is.
De WHO (Wereldgezondheidsorganisatie) beschouwt in haar campagnes doorgaande bloeddrukwaarden boven 140/90 mmHg als ziekte. Dergelijke of hogere waarden leiden duidelijk tot het ontstaan van complicaties.

Cardiologen beschouwen zelfs een lager niveau, 120/80, als normaal. Als ze hogere waarden meten, wordt snel de diagnose hoge bloeddruk gesteld en wordt medicatie voorgeschreven.

Hoge bloeddruk kun je zelf tijdig ontdekken met een eenvoudige bloeddrukmeter die je op de bovenarm gebruikt.

In dit artikel leg ik uit hoe je moet meten zodat je meetresultaten vergelijkbaar en betrouwbaar zijn.

• Regels voor bloeddrukmeting. Weet jij welke dat zijn?

In dit artikel leg ik ook uit waarom artsen meting op de bovenarm accepteren.

• Bloeddrukmeting: aan de pols of aan de bovenarm meten?

Witte jassen-hypertensie? Wat is dat?

Bij sommige mensen veroorzaakt het bezoeken van de dokterspraktijk, het zien van de arts of de situatie in de praktijk sterke stress.

Het komt vaak voor dat de arts dan extreem hoge waarden meet en als hij de angst van de patiënt niet opmerkt, kan hij zelfs medicatie voorschrijven.

Let op! Één in de praktijk gemeten hoge waarde hoeft niet per se een ziekte aan te tonen!!! Op basis van één enkele meting is het verboden om langdurige medicatie te starten. We spreken van ziekte wanneer gemeten waarden regelmatig en op verschillende momenten van de dag verhoogd zijn.

Waarom is hoge bloeddruk ongezond?

Het is ongezond omdat de aanhoudend hoge druk in je slagaders over jaren langzaam maar zeker ernstige hart- en vaatziekten veroorzaakt. De hoge druk overbelast de wanden van de hartkamers en beschadigt ze uiteindelijk. De wanden van de slagaders worden geleidelijk stijver en deze vernauwde vaten brengen moeilijker de benodigde zuurstof en voedingsstoffen naar de organen. Dat betekent dat de hoge druk dag na dag beetje bij beetje schade aanricht.

Symptomen – de "stille moordenaar"

Hoge bloeddruk doet geen pijn! Meestal is het lange tijd symptoomloos en wordt het daarom niet op tijd herkend.

Juist dat is het grootste risico, omdat het "verborgen" schade veroorzaakt en dag na dag het risico op hartinfarct, beroerte (stroke), nierfalen, hartfalen, retinopathie (beschadiging van het netvlies) en andere ziekten vergroot.

Daarom wordt het de "stille moordenaar" genoemd.

Het kan de volgende symptomen veroorzaken:

• Hoofdpijn: de stijgende druk kan de hersenvaten belasten en daardoor hoofdpijn veroorzaken.
• Draaiduizeligheid: door de drukstijging kan de bloedvoorziening van het evenwichtsorgaan verslechteren, wat duizeligheid en balansproblemen veroorzaakt.
• Visusstoornissen: hoge bloeddruk beschadigt de vaten van het oog, wat kan leiden tot wazig zicht of kleine uitval in het gezichtsveld (zwarte vlekken).
• Hartkloppingen: het in stand houden van een hoge druk verhoogt de werkbelasting van het hart, wat zelfs in rust kan leiden tot een snelle hartslag.
• Neusbloedingen: bij hoge druk kunnen oppervlakkig gelegen en kwetsbare bloedvaatjes in het neusslijmvlies scheuren en frequente neusbloedingen veroorzaken.
• Vermoeidheid, afgenomen belastbaarheid: dit hangt ook samen met de hartslag. Hoge druk verhoogt de cardiële belasting; bij inspanning stijgt die verder, waardoor je fysieke belastbaarheid afneemt. Ook in rust voel je je vermoeid.

De onderliggende ziekte wordt meestal pas ontdekt als een arts je bloeddruk meet.

Als je echter regelmatig (om de paar weken) met een eenvoudige bloeddrukmeter meet, kun je het tijdig ontdekken!

Risicofactoren voor hoge bloeddruk

De oorzaak van hoge bloeddruk blijft in het overgrote deel van de gevallen (minstens 90%) onbekend. Dan spreekt men van essentiële hypertensie van onbekende oorsprong.

Er bestaat overeenstemming dat de volgende risicofactoren, in wisselende mate per persoon, een rol spelen in het ontstaan van hoge bloeddruk:

• Genetische aanleg: hoge bloeddruk kan erfelijk zijn; als iemand in je familie hoge bloeddruk heeft gehad, ben je gevoeliger. Een genetische aanleg betekent echter niet automatisch dat de ziekte optreedt; leefstijlaanpassingen kunnen dit voorkomen.
• Stress: verhoogt de bloeddruk. Constante spanning is de verdedigingsreactie van het lichaam op externe bedreiging en veroorzaakt snelle en aanzienlijke verhoging van de bloeddruk. Hoogblijvende door stress veroorzaakte hypertensie kan uiteindelijk blijvend worden.
• Gebrek aan beweging: regelmatige lichaamsbeweging is belangrijk voor een gezonde werking van hart en bloedvaten. Bij bewegingsarmoede verslechtert de elasticiteit en het functioneren van het hart en de vaten.
• Overgewicht: door overtollig gewicht moet het hart harder werken om bloed door het vergrote lichaam te pompen.
• Voedingspatroon met weinig vezels: verhoogt indirect de bloeddruk omdat dit soort voeding vaak meer calorieën bevat, wat tot overgewicht en extra hartbelasting leidt.
• Koolhydraatrijk dieet: voeding met veel suiker bevordert vetopslag en obesitas.
• Hoge bloedsuikerspiegel: beschadigt de bloedvaten en verhoogt het risico op aderverkalking.
• Hoge geoxideerde cholesterol: kan vernauwingen in de slagaders veroorzaken.
• Veel zoutinname: natrium houdt water vast in het lichaam, wat het bloedvolume vergroot.
• Roken: sommige stoffen in tabaksrook vernauwen de bloedvaten. Na elke sigaret volgt urenlang vasoconstrictie. Het is gemakkelijk in te zien hoe schadelijk dit is: de vaten komen nooit in een normale, ontspannen toestand.

Welke complicaties kunnen optreden?

Het grootste gevaar van langdurig verhoogde bloeddruk is dat het het risico op hart- en vaatziekten aanzienlijk verhoogt. Omdat bloedvaten je hele lichaam doorkruisen, kunnen complicaties overal optreden.

Meestal kom je de volgende complicaties tegen:

• Hartinfarct: hoge bloeddruk beschadigt de bloedvaten die de hartspier voeden (kransslagaders). Beschadiging hiervan verhoogt het risico op een hartinfarct.
• Beroerte (stroke): hoge bloeddruk beschadigt de hersenvaten. Sommige vaten kunnen scheuren (hersenbloeding) of dichtslibben (ischemische beroerte). Deze beschadigen de hersenen en kunnen verlamming, spraakstoornissen enz. veroorzaken.
• Nierfalen: als de nierarteriën het sterkst zijn aangetast, kan dit leiden tot geleidelijke vernietiging van de nieren en uiteindelijk nierfalen (uitval van nierfunctie).
• Hartfalen: aanhoudend hoge druk verhoogt de werkbelasting van het hart en beschadigt de hartspier na verloop van tijd (vooral als er bijkomende factoren zijn zoals hartinfarct, diabetes, gebrek aan beweging of obesitas).
• Retinopathie: beschadiging van de bloedvaten van het oog veroorzaakt aantasting van het netvlies, wat gezichtsverlies of zelfs blindheid kan veroorzaken.
• Perifere vaatziekte: hoge bloeddruk kan ook de vaten in andere delen van het lichaam beschadigen, bijvoorbeeld in de benen. Dit veroorzaakt pijn bij het lopen, loopproblemen en kan uiteindelijk zelfs tot amputatie leiden.
• Dementie (cognitieve achteruitgang): hoge bloeddruk beschadigt de hersenvaten, leidt tot verminderde zuurstoftoevoer en langzaam verlies van hersenweefsel, wat resulteert in geleidelijke cognitieve achteruitgang.

Hoge bloeddruk beschadigt alle slagaders in je lichaam in meer of mindere mate. Per persoon verschilt het echter waar de eerste complicaties zich manifesteren!

Dat het nu bij jou "alleen" pijn in de benen veroorzaakt, betekent niet dat je morgen geen hartinfarct of beroerte kunt krijgen! Als je al één van de hierboven genoemde complicaties hebt gehad, is je lichaam een "tikkende tijdbom". Op elk moment kunnen andere organen aangedaan raken.

Preventie en behandeling van hoge bloeddruk zijn noodzakelijk om jezelf niet bloot te stellen aan deze levensbedreigende complicaties.

Stellen van de diagnose

Ik schreef al dat je op basis van één hoge waarde niet zomaar de ziekte mag vaststellen of een behandeling mag starten.

De diagnose hoge bloeddruk mag alleen worden gesteld op basis van de evaluatie van minimaal 24 uur bloeddrukmonitoring, het zogenaamde ABPM-onderzoek.

Als je behandelend arts geen ABPM-onderzoek uitvoert, is dat geen goed teken!

Wat is ABPM?

Ambulante bloeddrukmonitoring (ABPM-onderzoek) is een methode waarmee de bloeddruk tijdens je dagelijkse activiteiten, ook tijdens werk, kan worden gemeten.

Bij de ABPM draag je een draagbaar apparaat dat automatisch de bloeddruk meet op vaste intervallen, overdag meestal elke 10 minuten en ’s nachts elke 30 minuten. Een onderzoek duurt minimaal 24 uur, maar kan tot 7 dagen duren. Hoe langer, hoe accurater het beeld van je bloeddruk. Meestal is 24 uur voldoende.

Met ABPM kan de arts nauwkeuriger de dagfluctuaties, de lage en hoge bloeddrukwaarden bepalen. Op basis van die gegevens kan men preciezer aangeven welk middel op welk tijdstip en in welke dosering moet worden ingenomen om het gewenste effect te bereiken.

Zonder ABPM kent de arts de precieze details van je bloeddruk niet en stelt hij je behandeling als het ware "in het ongewisse" af. Mogelijk behandel je te veel of juist te weinig; zonder ABPM is de kans op een juiste instelling klein.

Zoek een arts die de diagnose hoge bloeddruk baseert op ABPM-onderzoek en ook jaarlijks ABPM gebruikt om de behandeling te controleren.

Hoe wordt hoge bloeddruk behandeld?

Het behandelingsprotocol voor hoge bloeddruk kan per geval verschillen, maar meestal bestaat het uit de volgende stappen:

Leefstijlaanpassing

Leefstijlaanpassing speelt de belangrijkste rol in de behandeling van hoge bloeddruk (niet de medicatie)!

Het is een feit dat in de meeste gevallen de ontwikkeling van hoge bloeddruk voortkomt uit gedrag dat door de levensstijl is ontstaan: gebrek aan beweging, obesitas, ongezonde voeding, schadelijke gewoontes, te veel stress en te weinig slaap.

Deze factoren zijn te beïnvloeden en te veranderen.

Leefstijlaanpassing – de enige methode om hoge bloeddruk te genezen!

De enige mogelijke manier om de ziekte hoge bloeddruk te genezen is overgaan op een gezonde levensstijl en het beëindigen van het gedrag dat de ziekte veroorzaakt. Hoge bloeddruk die door schade aan het lichaam is ontstaan, kan – indien tijdig ingezien en bij een overstap naar een gezonde levensstijl – nog omkeerbaar zijn. Als organische complicaties reeds zijn ontstaan, kunnen die meestal niet worden teruggedraaid, maar verdere achteruitgang is dan wel te stoppen.

Bij behandeling van hoge bloeddruk worden regelmatige lichaamsbeweging, stressmanagement, voldoende slaap en een gezond dieet aanbevolen. Het vermijden van schadelijke gewoontes zoals roken en overmatig alcoholgebruik is eveneens belangrijk.

Vraag hulp bij een medical fitness-specialist voor de nodige leefstijlaanpassingen!

Aan de volgende aspecten verdient het de voorkeur te werken bij de behandeling van hoge bloeddruk:

• Regelmatige lichaamsbeweging. Verlaagt de bloeddruk en daarmee de belasting van het hart. Verbetert de hartfunctie en de elasticiteit van de vaten, vermindert aderverkalking, stoornissen in het vetmetabolisme en obesitas.
• Stressmanagement en het wegnemen van chronische spanning.
• Voldoende slaap om het lichaam te laten herstellen en stress te verminderen.
• Gezonde voeding. Het vermijden van sterk koolhydraat-, natrium- en transvetrijke bewerkte voedingsmiddelen verlaagt de bloeddruk en voorkomt obesitas.
• Het opgeven van schadelijke gewoontes, in het bijzonder stoppen met roken en het beperken van alcoholgebruik.

Op tijd begonnen leefstijlaanpassingen helpen de bloeddruk te controleren, maar het is belangrijk te beseffen dat de gunstige effecten vaak tijd nodig hebben. Bijvoorbeeld een gewichtsoverwicht van 50 kg realistisch verliezen duurt ongeveer 2 jaar. Daarom zijn bloeddrukverlagende medicijnen in veel gevallen ook nodig om de bloeddruk op langere termijn laag te houden.

Medicamenteuze behandeling

Als leefstijlaanpassingen niet voldoende zijn om de bloeddruk te verlagen, moet medicamenteuze behandeling gestart worden.

Zonder leefstijlaanpassingen wordt hoge bloeddruk een chronische aandoening die meestal blijft bestaan. Het doel van bloeddrukverlagende middelen is de bloeddruk kunstmatig laag te houden om het risico op hart- en vaatcomplicaties te verminderen.

Er bestaan verschillende soorten bloeddrukmedicijnen en je arts schrijft meestal meerdere middelen voor die op verschillende manieren werken. Samen helpen ze de juiste bloeddruk te bereiken.

Bloeddrukverlagers – geen genezende werking

Bloeddrukverlagende middelen bieden symptoombestrijding. Ze helpen de bloeddruk te verlagen, maar genezen de ziekte hoge bloeddruk op geen enkele wijze.

Met andere woorden, ze richten zich er niet op dat je "van de ziekte verlost raakt"; hun doel is alleen het onderdrukken van de symptomen.

Denk erover na: als bloeddrukverlagers de ziekte zouden genezen, zou het aantal patiënten niet toenemen maar juist afnemen. In werkelijkheid neemt hun aantal echter snel toe.

Monitoring

Een van de belangrijkste elementen in de behandeling van hoge bloeddruk is regelmatig bloeddrukmeten en het volgen van de waardes in de tijd.

Het belang van meerdere metingen per dag

Hoge bloeddruk is vaak symptoomloos en als je zelden meet, kun je een stijging missen en te laat reageren.

Als je hoge bloeddruk hebt, meet dan meerdere keren per dag. Bij voorkeur altijd op dezelfde tijdstippen (bijvoorbeeld om 8, 14 en 20 uur). Altijd in dezelfde (zittende) houding en in rust. Houd de waarden bij in een schriftje.

Je zult snel merken dat de bloeddruk ook gedurende de dag schommelt (circadiaans ritme) en dat je deze variatie moet volgen.

Deze gegevens zijn uitermate belangrijk voor een zorgvuldig werkende behandelend arts. Zo kan hij de effectiviteit van je behandeling precies inschatten en de beste behandelstrategie bepalen.

Ieder medicijn begint na inname na een bepaalde tijd te werken en dat effect houdt maar een bepaalde periode aan. De regelmatige meetdata laten zien hoe ieder middel bij jou werkt. Zo kan preciezer worden bepaald welk medicijn (en welke dosis) je 's ochtends, 's middags, 's avonds of op andere momenten moet innemen.

De schommelingen in de bloeddrukwaarden kunnen ook verband houden met je dagelijkse activiteiten. Bijvoorbeeld: ze laten zien wanneer je te veel stress ervaart of wanneer het verstandig is om lichaamsbeweging in je dagprogramma in te passen.

Langetermijntrend van bloeddrukwaarden

Het volgen van de trend (de lange termijn veranderingen) helpt te begrijpen hoe je bloeddruk reageert op leefstijlaanpassingen en medicamenteuze behandeling.

Het algemene doel van de behandelend arts is dat je lage bloeddrukwaarden hebt. Daarom, als je bloeddrukwaarden op lange termijn niet dalen, moet je arts andere behandelopties overwegen, zoals overschakelen op een ander medicijn of aanvullende leefstijlaanpassingen aanbevelen en invoeren.

Het volgen van trends helpt bij het bepalen van risicofactoren en de kans op het ontstaan van complicaties.

Mijn aanbevelingen met betrekking tot hoge bloeddruk

• Als je ouder bent dan 40, koop dan een bloeddrukmeter en controleer je bloeddruk elke 2–3 maanden. Bij voorkeur op hetzelfde moment van de dag, zittend en in rust meten.
• Als je regelmatig waarden boven 140/90 mmHg meet (ook als alleen de systolische of diastolische waarde hoog is), begin dan met vaker meten. Meet 3 tot maximaal 6 keer per dag op vaste tijden en noteer de waarden. Na 4–5 dagen zie je al het "grotere plaatje".
• Als de waarden maximaal tot 150–160 / 80–100 oplopen, raadpleeg dan een medical fitness-specialist die je de leefstijlaanpassingen leert die helpen het proces te stoppen en mogelijk om te keren.
• Als waarden boven 160/100 liggen, raadpleeg dan ook je huisarts, want naast leefstijlaanpassingen kan medicamenteuze behandeling nodig zijn.

Waarom vind ik de behandelpraktijk fout?

In de inleiding van mijn artikel schreef ik al dat ik van mening ben dat de reden waarom bijna 4 miljoen Hongaren lijden aan bloeddrukproblemen twee hoofdoorzaken heeft:

• de ernstig ongezonde levensstijl van Hongaren en
• de volledig foutieve medische behandelpraktijk.

De grote meerderheid van Hongaren beweegt niet genoeg, eet ongezond en neemt veel calorieën tot zich, en is daardoor te zwaar. Toch vindt men het dom als iemand zegt dat hun klachten daardoor veroorzaakt worden. Iedereen is schuldig (vooral de artsen), maar niet hijzelf.

Een aanzienlijk deel van de Hongaarse huisartsen is ouder dan 60. Hun kennis over hoge bloeddruk is 40–50 jaar geleden verworven en sindsdien hebben ze zich vooral op de nieuwe medicijnen bijgeschaafd.
Ze zijn moe van de rij patiënten in hun praktijk. Dagelijks zien ze 60–80 patiënten, van wie de meesten klachten hebben die door hun levensstijl zelf zijn veroorzaakt. Decennia lang hebben ze niets aan hun gezondheid gedaan, maar verwachten dagelijks wonderen van de arts.
De arts is het zat om patiënten te moeten uitleggen die hem geen woord geloven en helemaal niet bereid zijn tot enige levensstijlaanpassing.
Daarom zijn veel huisartsen erg geneigd om medicijnen voor te schrijven. Een recept schrijven duurt geen twee minuten en de patiënt is kwijt.

De patiënt met hoge bloeddruk verwacht medicamenteuze behandeling, omdat een paar pillen innemen geen grote moeite lijkt... een levensstijlaanpassing daarentegen is allesbehalve makkelijk. Dus krijgt men een bloeddrukverlager. Terwijl de ziekte met medicatie niet wordt genezen, hooguit de symptomen worden onderdrukt. Met andere woorden: men raakt nooit verlost van de hoge bloeddruk en van het ziektegevoel.

De enige mogelijke manier om hoge bloeddruk weg te krijgen is overstappen op een gezonde levensstijl, dat wil zeggen het stoppen van het gedrag dat de ziekte veroorzaakt.

Ik hoop dat ik in dit artikel duidelijk heb uitgelegd waarom het voor jou belangrijk zou zijn om op leefstijlaanpassing te vertrouwen en niet op geneesmiddelen!

Kom op tijd tot inzicht en verander! Je leven ligt in je eigen handen!