Diepe veneuze trombose – „sluipende vijand”

Volgens schattingen krijgen jaarlijks 16–20 duizend mensen in Hongarije een diepe veneuze trombose, waarvan er duizenden sterven aan de complicaties – terwijl trombose en de gevaarlijke complicatie, longembolie, te voorkomen zouden zijn! Ik schrijf over deze „sluipende vijand”, de diepe veneuze trombose.

Wat betekent diepe veneuze trombose precies?

Als het bloed in een van je aderen ‘stolt’ en er een bloedstolsel (een zogenoemde trombus) ontstaat, dan spreken we van trombose. Er zijn twee vormen: trombose van oppervlakkig verlopende aderen en trombose van diep gelegen aderen. Trombose van oppervlakkige aderen is meestal milder, vaak ‘op de been uit te zitten’ en kan spontaan verdwijnen. Diepe veneuze trombose verdient echter veel aandacht, omdat het ernstige en levensbedreigende gevolgen kan hebben!

Een trombus die in een diepe ader ontstaat, hecht zich aan de aderwand en groeit steeds verder. Als er een stukje losraakt, neemt de bloedstroom het mee naar het hart en vandaar naar de longen. Dat noemen we een longembolie. Het stolsel sluit een longslagader af. De uitkomst hangt af van de grootte van het stolsel. Een groot stolsel kan onmiddellijk een ernstige, levensbedreigende toestand veroorzaken. Een afsluiting van een grote longslagader kan direct de dood tot gevolg hebben.

De aderen doorvlechten je lichaam. Ze verzamelen het gebruikte bloed en brengen het terug naar je hart, waarna het in de longen weer zuurstof opneemt. Je slagaders (arteriën) voeren het vervolgens weer naar je organen. Oppervlakkige aderen verzamelen en vervoeren logisch gezien het bloed van de huid, de slijmvliezen en andere oppervlakkige gebieden. Ze buigen naar dieper gelegen aderen en verbinden zich met dikke diepe aderen. Deze aderen lopen uiteindelijk naar het hart.

In je aderen stroomt het bloed passief. Tijdens beweging trekken je spieren samen, knijpen ze de aderen samen en persen het bloed eruit. Het bloed stroomt altijd naar het hart, omdat de kleppen in de aderen als poorten of sluisjes slechts in die richting doorlaten.

Potentiële oorzaken van diepe veneuze trombose

Voor diepe veneuze trombose zijn verschillende risicofactoren bekend – geen enkele factor garandeert op zichzelf dat de ziekte ontstaat, maar de gelijktijdige aanwezigheid van meerdere factoren verhoogt het risico aanzienlijk.

• beschadiging van de vaatwand,
• verandering of vertraging van de bloedstroom,
• verandering in de samenstelling van het bloed, een toegenomen stollingsneiging.

De risicofactoren voor diepe veneuze trombose kunnen onder meer de volgende zijn:

• Lange periodes van immobiliteit: als je je benen langere tijd niet beweegt, vertraagt de bloedstroom en kan je bloed stollen. Langdurige bedrust, bijvoorbeeld door een been in het gips na een botbreuk, of ziekenhuisopname na een operatie kan dit veroorzaken.
• Zelfs langdurig zitten kan gevaarlijk zijn: bijvoorbeeld tijdens autorijden of vliegen, wanneer je je benen lange tijd niet gebruikt, kan het veneuze bloed in je been blijven ‘staan’.
• Beschadiging of een operatie aan de aderen kan ook het risico op bloedstolsels verhogen; narcose kan de aderen verwijden, wat eveneens tot dit resultaat kan leiden.
• Zwangerschap verhoogt de druk op de aderen in het kleine bekken en de benen.
• Bij bepaalde kwaadaardige aandoeningen neemt de hoeveelheid stollingsbevorderende stoffen in het lichaam toe.
• Hartfalen zorgt ervoor dat het hart het bloed niet zo krachtig pompt als nodig is, waardoor de bloedstroom vertraagt.
• Een pacemaker of een in een centrale ader geplaatste katheter kan de vaatwand irriteren en de bloedstroom vertragen.
• Bepaalde anticonceptiepillen kunnen de stollingsneiging van het bloed vergroten en daarmee het risico op diepe veneuze trombose verhogen.
• Roken beïnvloedt de bloedstolling en de circulatie sterk.
• Ernstige obesitas heeft eveneens een nadelige invloed op de bloedsomloop.
• Als je eerder al een diepe veneuze trombose of longembolie hebt gehad, is de kans groter dat het opnieuw optreedt.
• Daarnaast kunnen een erfelijke stollingsstoornis of een familiehistorie van eerdere diepe veneuze trombose en longembolie een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van de ziekte.

Waarschuwingssignalen

Diepe veneuze trombose ontwikkelt zich vaak sluipend en onopgemerkt – bij de meeste patiënten zijn er geen uitgesproken vroege tekenen. Als je echter de volgende reeks symptomen tegelijk ervaart, neem dan onmiddellijk contact op met een arts (met zo min mogelijk beweging):

• je enkel, voet of onderbeen zwelt op,
• er treedt op dezelfde plaats hevige pijn op,
• de huid wordt rood en voelt warm aan.

Wat te doen bij het verschijnen van symptomen

Het is belangrijk te weten dat de acute behandeling van diepe veneuze trombose uitsluitend in het ziekenhuis kan plaatsvinden, waar specialisten ingrijpen met bloedverdunnende en de bloedcirculatie verbeterende medicijnen. In die periode kun jij zelf niet veel doen.

Na ontslag uit het ziekenhuis neem je je bloedverdunners precies volgens voorschrift in, ga je naar controles en blijven er twee verdere taken over: verlicht de restklachten en voorkom een terugval!

Gelukkig staat de medische technologie ook "aan jouw kant". Verschillende apparaten die veilig thuis gebruikt kunnen worden, helpen daarbij.