Diabetische voet – wat kun je doen om het te voorkomen?
De diabetes mellitus kent een gevreesde complicatie: de diabetische voet (ook wel diabetesvoet genoemd). In het begin uit zich dit vaak alleen in pijn en gevoelsstoornissen, maar na verloop van tijd kunnen ernstigere gevolgen ontstaan. Door toenemende circulatiestoornissen sterven weefsels op kleine oppervlakten af en ontstaan huidwonden (ulcera). Vervolgfasen kunnen leiden tot weefselversterf dat zich uitstrekt tot tenen of zelfs de voetrug. De behandeling van de diabetische voet en het vermijden van ernstige gevolgen hangt grotendeels van jou af: wat en hoeveel je eet, hoeveel je beweegt en of je medische adviezen opvolgt.
Het succes van de behandeling van diabetes – en dus het voorkomen van complicaties – hangt van twee zaken af:
- Herken je en begrijp je dat jouw diabetes en de gevolgen daarvan grotendeels van jezelf afhangen, dat jij het meest kunt doen om het te verbeteren en in balans te houden?
- Begrijp je dat medische behandeling (of het nu tabletten of insuline-injecties zijn) weinig waard is als jij doorgaat met dezelfde levensstijl als vóór de diagnose?
Het doel van de behandeling van diabetes is om de bloedglucosespiegel binnen het normale bereik te houden. Medicijnen en zelfs insuline zijn hierbij van ondergeschikt belang!
Het belangrijkste is hoeveel en welke samenstelling van voeding je tot je neemt en hoe actief je bent. Je kunt de beste insuline krijgen, maar als je lukraak eet, niet beweegt en de adviezen niet opvolgt, is er geen wonderdokter die je bloedsuiker alleen onder controle krijgt.
Neuropathische pijnen, het ontstaan van de diabetische voet, de verdere gevreesde complicaties, ulcera, het afsterven van tenen en amputatie kun je alleen met zorg en aandacht vermijden.
Als je niet voor jezelf zorgt en de symptomen van de diabetische voet zich al hebben gemanifesteerd, loop je al achter de feiten aan.
Complicaties van diabetes
Neuropathie (gevoelsstoornis)
Meer details vind je door hier te klikken: Oorzaken van perifere neuropathie en behandelingsmogelijkheden
Arteriële vaatziekte (vaatvernauwing)
Meer details vind je hier: Oorzaken en behandeling van atherosclerose en vaatvernauwing
Diabetische voet en vertraagde wondgenezing
Bij de diabetische voet wordt de perifere arteriële aandoening (PAD, ook wel vaatvernauwing genoemd) beschouwd als de oorzaak van de verminderde bloedtoevoer. Verminderde bloedtoevoer (ischemie) is de belangrijkste factor die wondgenezing belemmert.
De combinatie van diabetische neuropathie en circulatiestoornis wordt neuro-ischemie genoemd. Hoe ernstiger de verminderde doorbloeding, hoe slechter het vermogen tot wondgenezing.
Bij patiënten met zowel diabetes als neuropathie ontwikkelt zich in 7-10% een ulcus. Binnen een jaar na het ontstaan van een ulcus ondergaat 5-8% van de patiënten een amputatie. In 85% van de amputaties gerelateerd aan diabetes is ook een voetulcus aanwezig.
Diabetes verhoogt het risico op amputatie acht keer bij patiënten ouder dan 45 jaar, 8-12 keer bij patiënten ouder dan 65 jaar en 23 keer bij mensen tussen 65 en 74 jaar.
Symptomen van de diabetische voet
- spierzwakte in voet-, enkel-, scheen- en handspieren
- gedwongen houding en pijn tijdens het lopen
- erg hoge of juist zeer platte voetzolen
- gevoelloosheid of tintelingen in voeten, armen en handen
- Infectie. Het meest voorkomende teken is toegenomen wondvocht. Zonder behandeling kunnen infecties zich snel uitbreiden naar andere lichaamsdelen en zelfs leiden tot levensbedreigende sepsis.
Medische behandeling van de diabetische voet
- Preventie is het belangrijkste, met als kern het in balans houden van de diabetes en het handhaven van bloedglucosewaarden binnen het normale bereik
- Behandeling van ontstane diabetische wonden door reiniging, desinfectie en verband
- Bij elke geïnfecteerde wond wordt het gebruik van antibiotica aanbevolen, gecombineerd met wondzorg [1]
- Een operatie is nodig wanneer de infectie leidt tot
- vorming van een abces
- uitbreiding van de infectie naar botten of gewrichten
- aanzienlijke necrose (weefselversterf), gangreen (verrotting) of necrotiserende fasciitis [1]
Fysiotherapeutische behandeling van de diabetische voet
Het doel van fysiotherapeutische methoden is tweeledig.
-
- Enerzijds is het gericht op het voorkomen van het ontstaan van complicaties.
- Anderzijds op het verlichten van reeds ontstane symptomen van de diabetesvoet. [4]
Fysiotherapeuten en vooral podotherapeuten spelen ook een belangrijke rol bij de voorlichting van de patiënt
-
- aanleren van voetverzorging en wondverzorging
- aanleren van de juiste houding, voetplaatsing en looptechniek [4]
- uitleg over het voorkomen van amputatie
Voor de symptomatische behandeling van door neuropathie veroorzaakte (vaak nachtelijke) pijnen, gevoelsstoornissen en tintelingen kun je TENS-behandeling gebruiken met sok- of handschoen-elektroden. De TENS-behandeling is symptomatisch; het geneest de ziekte zelf niet en verbetert die niet.
Meerdere klinische onderzoeken hebben de effectiviteit van de TENS-behandeling aangetoond bij het verminderen van pijn veroorzaakt door diabetische neuropathie. [5]
Softlaser behandeling
De nieuwste onderzoeken rapporteren gunstige effecten van de softlaser behandeling (lágylézer kezelés) bij zowel de genezing van diabetische ulcera als bij het verlichten van neuropathische symptomen. Voor de behandeling van door diabetes veroorzaakte ulcera raad ik de B-Cure of het Personal Laser L400 softlaser apparaat aan.
Tijdens de softlaser behandeling wordt de laserbundel rechtstreeks op het ulcus gericht. De laserenergie ondersteunt en stimuleert cellulair regeneratieproces. Bij consequent gebruik begint de wondrand langzaam te epithelialiseren en kan een wond die anderhalf tot twee jaar niet gesloten is binnen 1-2 maanden genezen. Met softlaser behandelde ulcera genezen aanzienlijk sneller dan zonder behandeling. De softlaser kan ook de neuropathische symptomen verlichten. De softlaserbehandeling heeft echter geen invloed op de bloedglucosespiegel of op de onderliggende algemene vaatziekte, zodat het ulcus elders opnieuw kan verschijnen. In dat geval kan het apparaat opnieuw worden ingezet.
Bronnen
- Lepäntaloa M, Apelqvistc J, Setaccie C, Riccof JB, de Donatoe G, Beckerg F, Robert-Ebadig H, Caoh P, Ecksteini HH, De Rangok P, Diehml N. Chapter V: Diabetic Foot. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery. 2011;42(S2):S60-74.
- Zakaria HM, Adel SM, Tantawy SA. The Role of Physical Therapy Intervention in the Management of Diabetic Neuropathic Foot Ulcers. Bull. Fac. Ph. Th. Cairo Univ. 2008 Jul;13(2).
- Youtube Video: The Diabetic Foot Exam
- Kalra S, Kalra B, Kumar N. Prevention and management of diabetes: the role of the physiotherapist. Diabetes Voice. 2007;52 (3)
- Dubinsky RM, Miyasaki J. Assessment: Efficacy of transcutaneous electric nerve stimulation in the treatment of pain in neurologic disorders (an evidence-based review) Report of the Therapeutics and Technology Assessment Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology. 2010 Jan 12;74(2):173-6.
- Pedrosa HC, Leme LA, Novaes C, Saigg M, Sena F, Gomes EB, Coutinho A, Borges Carvalho WJ, Boulton A. The diabetic foot in South America: progress with the Brazilian Save the diabetic foot project. International Diabetes Monitor. 2004;16(4):17-23.
- Turan Y, Ertugrul BM, Lipsky BA, Bayraktar K. Does physical therapy and rehabilitation improve outcomes for diabetic foot ulcers? World journal of experimental medicine. 2015 May 20;5(2):130.
