De waardigheid van de dood

Geachte dokter! Mijn moeder klaagde onlangs onverwacht over zeer hevige rugpijn. Ik bracht haar naar de huisartsenpost, waar men meerdere ingedrukte wervels ontdekte. Verdere onderzoeken wezen uit dat zij een grote tumor in haar linkerborst heeft, die uitzaaiingen heeft gegeven naar de lymfeklieren, de wervelkolom, de longen en ook de lever. Ze zeiden dat ze niet operabel is… Voor haar hevige pijn kreeg ze morfinepleisters.

Volgens hen gaat het om een buitengewoon ernstige, al vergevorderde tumor. De uitzaaiingen zitten niet alleen op de plek van oorsprong, maar ook in nabijgelegen en verafgelegen organen. Dit is niet meer te opereren, want zelfs als men de primaire tumor zou verwijderen, zitten er uitzaaiingen in het lymfestelsel, de lever en de wervelkolom en van daaruit kan het opnieuw beginnen.

Ze stelden chemotherapie voor om de verspreiding van de tumor te vertragen. Daarom schrijf ik en wil ik uw advies vragen!

Wat is uw vraag!

Mijn moeder protesteerde. Ze wilde de behandelingen niet. Ze wil dat we haar gewoon laten sterven. Maar de arts zegt dat er hoop is.

Ik neem aan dat u haar toen naar de behandeling heeft gebracht…

Ja. Ze kreeg twee soorten middelen…

En wat was het effect?

De volgende dag werd ze vreselijk ziek. Sinds zes dagen braakt en kokhalst ze onafgebroken, ze is enorm verzwakt en uitgeput. Maandag zou ik haar moeten brengen voor het begin van de volgende kuur, maar ze wil niet. Ik belde de arts, die iets zei als dat ze die twee niet samen had mogen krijgen. Maar toch kreeg ze ze. De dokter was een beetje geïrriteerd.

Dus de volgende behandeling staat gepland, uw moeder wil niet en u wel? Daar wilt u mijn advies over?

Ja.

Bent u zich ervan bewust dat uw moeder zich in het eindstadium van een tumor bevindt? Hebben ze u dat verteld?

Ja…

Heeft men u een indicatie gegeven over hoe lang men bij zo'n ziekte meestal verwacht?

Ja… ze zeiden enkele maanden.

Uw moeder wil de behandeling niet, toch?

Ze wil het niet… Maar ik hou heel veel van haar en er is altijd hoop en... ik ben bang dat ze mij achterlaat...

Ik begrijp dat u bang bent haar te verliezen! U moet echter inzien dat de toestand zeer vergevorderd is en dat de behandelingen alleen het lijden verlengen. Heeft u de afgelopen dagen nog iets wezenlijks met haar kunnen bespreken?

Nee, want ze was in een verschrikkelijke staat. Ze kokhalste en braakte alleen maar…

Denkt u niet dat uw moeder gelijk heeft? Er zijn toestanden waarin duidelijk is dat er geen ontsnapping meer is. Als de kanker al zoveel heeft 'ingegeven', dan laat hij zijn slachtoffer niet meer los. Veel eerder ontdekt had er nog hoop kunnen zijn. Of heeft u ooit gehoord van een geval waarin iemand herstelde ondanks al die uitzaaiingen en ingestorte wervel? Iemand die bovendien liever 'zou gaan' dan leven?

En moet ik dan niet repercussies verwachten? De dokter zei nog speciaal dat deze behandeling ontzettend duur is, meer dan anderhalf miljoen, en dat het hem veel moeite kostte om toestemming te vragen en deze middelen aan moeder te mogen geven. Wat moet ik hem nu zeggen?

Daar kan ik niet veel op zeggen! Uw moeder sterft aan kanker en ze wil nadrukkelijk niet dat haar lijden wordt verlengd. Laat staan dat het versterkt wordt. Bent u bang voor de afkeuring van een arts???

Een lieve docent van mij leerde mij het volgende voor zulke gevallen:

„Geef de Dood het respect dat hem toekomt!

Wanneer je weet dat je tegenover de ziekte hebt verloren, neem dat dan aan.

Verleng het lijden niet zinloos of met schijnbehandelingen, maar bespoedig de dood ook niet!

Zeker niet tegen de wil van de patiënt.

Wees geestelijk sterk… zodat je dit durft te doen”.

De angst om een geliefde ouder of familielid te verliezen kan tot irrationele beslissingen leiden. In zulke gevallen benaderen velen de kwestie vanuit hun eigen perspectief: Het zou vreselijk voor mij zijn als jij stierf! Ik wil niet dat je weggaat! Blijf bij me voor wat het kost! Zelfs als je lijdt, zelfs als ik niet met je kan praten — maar sterf alsjeblieft niet, want daar ben ik ontzettend bang voor!

Hechting en angst voor verlies kunnen ertoe leiden dat men druk uitoefent op artsen, en daardoor verlengen zij vaak het lijden van de patiënt. Onder druk van de familie, tegen de wil van de patiënt.

En toch: in tal van gevallen kan men zich niet langer aan de confrontatie met de naderende dood onttrekken! Beter zou zijn om samen voor te bereiden, de nog openstaande vragen te bespreken, onafgemaakte 'draden' af te sluiten. Het afscheid en het loslaten. Mooi en liefdevol.

Want dat is het meest natuurlijke in de wereld. We worden geboren en we sterven.