COPD – chronische obstructieve bronchitis en behandeling

Chronische obstructieve bronchitis (COPD)

COPD is een chronische ontstekingsziekte van de longen die leidt tot vernauwing en afsluiting van de luchtwegen. Lucht kan niet goed door je longen stromen. Daardoor kun je niet voldoende zuurstof opnemen en heb je aanhoudende kortademigheid en moeite met inspanning.

De belangrijkste oorzaak is langdurige inademing van gassen en stoffen die de luchtwegen irriteren. COPD is vooral een ziekte van rokers; er is een duidelijk verband tussen sigarettenrook en de aandoening. De lucht op de werkplek (mijnbouw, staalindustrie, chemische industrie) kan dit veroorzaken, maar ook de vervuilde stedelijke lucht kan gevoeligere mensen irriteren.

De klachten ontstaan doordat de slijmvliezen die de binnenwand van de luchtwegen bekleden door de schadelijke stoffen voortdurend ontstoken zijn. Daardoor ontstaat veel slijm. Zoveel dat je het niet kunt ophoesten of uitspugen. De long kan zich niet reinigen. Eerst raken de kleinere, en later ook de grotere luchtwegen "verstopt" en stopt de luchtstroom. De lucht bereikt de longblaasjes niet. Daardoor daalt de zuurstofopname, wat zelfs in rust tot benauwdheid kan leiden.

Het slijm irriteert de luchtwegen en zet de COPD-patiënt aan tot hoesten, vooral in de vroege ochtenduren. Het slijm komt vaak rijkelijk los en is uit te spugen, maar de toestand verbetert niet omdat het slijm door de chronische ontsteking steeds opnieuw wordt aangemaakt.

Een van de meest voorkomende gevolgen van COPD is longemfyseem. Achter slijmduggen die kleinere luchtwegen afsluiten zet de wand van de longblaasjes uit en scheurt soms. Meerdere longblaasjes "smelten" samen. Het ademoppervlak neemt af. Hoe groter het aangetaste gebied, hoe sterker ook de kortademigheid.

De symptomen van COPD

De symptomen van COPD verschijnen vaak pas als de longschade al aanzienlijk is. Als de oorzaak (bijvoorbeeld roken) niet stopt, verslechteren de klachten daarna snel.

• hoesten en overvloedige slijmproductie (vooral sterk in de ochtend)
• kortademigheid, vooral bij lichamelijke activiteit (na een tijd wordt huishoudelijk werk of boodschappen doen al een zware inspanning)
• piepende ademhaling
• het slijm kan helder, wit, geel of zelfs groenig zijn
• de lippen en nagelbedden kunnen paarsig van kleur zijn (cyanose)
• vaak terugkerende luchtweginfecties
• algemene zwakte, gebrek aan energie
• gewichtsverlies (in gevorderde stadia)
• zwelling van enkels en benen

Bij COPD zijn terugkerende opstoten van klachten karakteristiek. Na een rustigere periode met minder klachten kunnen de klachten plotseling sterk verergeren.

Patiënten hebben vaak herhaaldelijk ziekenhuisopnames nodig. Daarnaast is er een verhoogd risico op hartziekten en longkanker.

De risicofactoren voor COPD

• Roken of blootstelling aan sigarettenrook. De belangrijkste risicofactor is roken. Hoe langer en meer je rookt, hoe groter je risico. Ook mensen in de omgeving van rokers die niet zelf roken kunnen worden getroffen door meeroken.
• Astma in combinatie met roken. De combinatie van roken en astma verhoogt het risico op COPD nog meer.
• Blootstelling aan stof en chemicaliën op het werk. Het regelmatig en langdurig inademen van chemische dampen, gassen en stof op de werkplek kan de long irriteren en ontsteking veroorzaken.
• Inademing van verbrandingsproducten. Vooral de stoffen die vrijkomen bij de verbranding van brandstoffen en uitlaatgassen vormen een groot risico (milieuvervuiling).
• Leeftijd. COPD ontwikkelt zich langzaam, daarom is bij het optreden van de eerste symptomen de meeste mensen al minstens 40 jaar oud.
• Genetica. De zeldzame genetische afwijking alfa-1-antitrypsinetekort kan COPD veroorzaken.

Elimineer de schadelijke oorzaak

Bij de behandeling van COPD is de belangrijkste stap het wegnemen van de oorzaak. ONMIDDELLIJK ACTIE NEMEN! Stop met roken, verlaat een werkplek met stoffige of chemische lucht en zoek ander werk.

Als je dit niet doet, zullen je klachten continu en steeds sneller verergeren. COPD kan je long zo beschadigen dat dagelijkse activiteiten (wassen, boodschappen doen, schoonmaken) moeilijk of onmogelijk worden en je aan bed kunnen binden! Als je dat niet wilt, doe dan alles wat mogelijk is om van werkplek te veranderen en te stoppen met roken.

Als de schadelijke blootstelling stopt, kan je long "m ongelooflijke dingen" doen. Hoe eerder je stopt met het beschadigen van je long na het optreden van de eerste symptomen, hoe beter de long kan herstellen. Als je op tijd ingrijpt, kan het zo herstellen dat je in het dagelijks leven weinig of geen klachten hebt. Als je niets verandert... draai je als het ware je eigen leven weg... dat leidt tot ernstige klachten. De beslissing ligt in jouw handen, alleen jij kunt die stap zetten!

Van werk veranderen is soms niet gemakkelijk, vooral op het platteland - maar je moet het proberen. Stoppen met roken is ook erg moeilijk, vraag medische hulp! Nicotinevervangende pleisters en andere methoden kunnen helpen.

Medische behandeling van COPD

Je behandelend arts kan verschillende soorten medicijnen voorschrijven om de symptomen en complicaties van COPD te behandelen en om opvlammingen te voorkomen. Geen van deze middelen herstelt de schade aan je longen, maar ze verlichten je klachten!

• Bronchodilatoren (luchtwegverwijders). Deze medicijnen ontspannen de spieren van de luchtwegen. Dit kan helpen hoesten en kortademigheid te verminderen en het ademen te vergemakkelijken. Het beste effect wordt bereikt met inhalatievan luchtwegverwijders via een inhalator. Het geïnhaleerde medicijn werkt direct daar waar het nodig is: in je luchtwegen.
• Steroïden. Corticosteroïden kunnen de luchtwegontsteking verminderen en kunnen helpen verergering te voorkomen. Ze kunnen geïnhaleerd of oraal worden toegediend. Bij een COPD-opvlamming voorkomen corticosteroïden verdere achteruitgang van COPD.
  Langdurig gebruik van steroïden kan ernstige bijwerkingen geven, zoals gewichtstoename, diabetes, botontkalking, staar en een verhoogd infectierisico.
• Fosfodiësterase-4 remmers. Ze verminderen de luchtwegontsteking en ontspannen de luchtwegen. Veel voorkomende bijwerkingen zijn diarree en gewichtsverlies.
• Theofylline. Kan helpen de ademhaling te verbeteren en opvlammingen te voorkomen. Bijwerkingen kunnen misselijkheid, hoofdpijn, snelle hartslag en beven zijn. De bijwerkingen zijn dosisafhankelijk, daarom wordt het gebruik van lage doseringen aanbevolen.
• Antibiotica. Luchtweginfecties kunnen de symptomen van COPD verergeren. Antibiotica helpen bij de behandeling van acute opvlammingen, maar het is niet aan te raden ze regelmatig te gebruiken! Antibiotica zijn nodig als je sputum geelgroen van kleur is. Antibiotica doden bacteriën. Om het juiste middel te kiezen, moet uit het sputum gekweekt worden welke ziekteverwekkers aanwezig zijn en welk middel daar het meest effectief tegen is. De kuur moet helemaal worden afgemaakt (ook als de klachten binnen 2-3 dagen verminderen, mag je de antibioticakuur niet stoppen, je moet de voorgeschreven dosering volledig innemen)!
• Zuurstoftherapie. Als je bloedzuurstofniveau onder een bepaalde grens daalt, kan zuurstoftoediening nodig zijn. Over het meten van de bloedzuurstofwaarde en het belang daarvan lees je in dit artikel van mij.
  Je kunt zuurstof toedienen uit een fles met drukregelaar, luchtslang en masker of neussonde. Het nadeel hiervan is dat de fles vaak leeg raakt, opnieuw gevuld moet worden en vanwege het gewicht moeilijk mee te nemen is.
  Er zijn apparaten die geconcentreerde zuurstof uit de omgevingslucht produceren. Ze kunnen zelfs zo klein zijn dat je er mee kunt reizen. Ze werken overal en raken nooit leeg, maar zelfs de eenvoudigste van zulke apparaten kost aanzienlijk meer dan honderdduizend forint.
  Zuurstoftherapie verbetert je levenskwaliteit en is een bewezen behandeling van COPD die de levensduur verlengt.

Andere thuisbehandelingsmogelijkheden voor COPD

• Ademspiertraining. Het doel van ademspiertraining is het versterken van de spieren die de inademing ondersteunen en daarmee de efficiëntie van de inademing te verbeteren. Hiervoor zijn pijpjes of buisvormige hulpmiddelen ontwikkeld. Binnenin zitten meestal één of meerdere bolletjes. De lucht die je in het apparaat blaast, tilt die bolletjes op. Hoe krachtiger je kunt uitblazen, hoe hoger de bolletjes rijzen. Met regelmatige ademspiertraining kun je je fysieke prestatievermogen vergroten. (Tegenwoordig zijn er al veel effectievere apparaten dan de bolletjestrainers).
• Zouttherapie. Zouttherapie vervangt geen medicamenteuze behandeling, maar vult deze aan! Zout werkt meestal niet onmiddellijk, maar door het slijm los te maken kan je kortademigheid binnen enkele dagen aanzienlijk verminderen. Het doodt ziekteverwekkers in de luchtwegen. De belangrijkste rol is het verminderen van de frequentie van opvlammingen. Je zult ook minder medicijnen nodig hebben. Dat is van groot belang om ongewenste bijwerkingen van medicijnen te voorkomen!
  Dergelijke behandeling kun je uitvoeren met het SaltDome zouttherapieapparaat.

Productaanbeveling: SaltDome zouttherapieapparaat

Als je de helende zoute lucht graag in het comfort van je eigen huis wilt produceren, kies dan het SaltDome ultrasone zouttherapieapparaat. Lees de klantrecensies om de ervaringen van gebruikers te leren kennen!

Koop nu! →

• Luchtwegvibratie. Vibratie wordt al tientallen jaren in de modernste beademingsmachines gebruikt. Men heeft deze techniek overgenomen voor de behandeling van COPD. Door lucht door een apparaat te blazen ontstaat er vibratie in de luchtwegen. Deze trilling "breekt" en maakt de slijmlaag los. Daarmee helpt het bij het reinigen van de luchtwegen en het loskomen en verwijderen van het sputum. COPD gaat gepaard met veel slijmproductie en dit versnelt het verval van de long en de benauwdheid. Door het slijm op te hoesten en uit te spugen voorkom je verergering van de ziekte!
  Voor luchtwegvibratietherapie raad ik het Aerobika OPEP-apparaat aan. Lees mijn artikel daarover.

Productaanbeveling: AerobiKa OPEP

Vibratie en positieve expiratoire einddruk helpen bij het losmaken en verwijderen van slijm. Een effectieve hulp bij het legen van luchtwegsecreties. Vooral toepasbaar bij COPD.

Bestel nu! →

Wat is een COPD-opvlamming?

De symptomen van chronische obstructieve longziekte (COPD) variëren continu. Het spectrum loopt van rustigere periodes met weinig klachten tot ernstige episodes die vaak ziekenhuisopname vereisen. Die laatste, ernstige fase wordt een "COPD-opvlamming" genoemd. De klachten verslechteren in korte tijd; toegenomen kortademigheid, hijgende, snelle ademhaling en aanvallen van hoesten signaleren de verergering. Zonder onmiddellijke en effectieve behandeling kan dit spoedeisende hulp of ziekenhuisopname noodzakelijk maken.

Een COPD-opvlamming is beangstigend en intens. Hoewel je sommige opvlammingen misschien nog wel thuis kunt doorkomen, geldt: hoe vaker ze optreden, hoe waarschijnlijker het is dat je ziekenhuiszorg nodig hebt.

Daarom is het nuttig te leren welke symptomen een naderende COPD-opvlamming voorspellen en, nog belangrijker, hoe je een "uitbraak" kunt voorkomen en ziekenhuisopname kunt vermijden.

Symptomen die op verergering van COPD wijzen

Bij verergering van COPD veranderen de toestand van de luchtwegen en de longfunctie snel en dramatisch. Het ophopende slijm vormt een "stopper", terwijl de spieren in de wand van de luchtwegen samentrekken en zo de lucht (en daarmee de zuurstof) blokkeren die de longblaasjes bereikt.

• Ademhalingsproblemen of kortademigheid. Je hebt het gevoel dat je je longen niet volledig kunt vullen met lucht.
• De hoest wordt erger. Je long probeert door hoesten het slijm uit de luchtwegen te verwijderen. Bij COPD is het slijm dik en kleverig en zeer moeilijk kwijt te raken. Hoest, vooral 's ochtends, kan in aanvallen optreden, is pijnlijk en uitputtend.
• Verandering van slijm. Verkleuring van het opgehoeste slijm (geel, groen) wijst op een infectie. Roodachtige strepen kunnen kleine bloedinkjes betekenen, meestal het gevolg van hevig hoesten.
• Piepen. Je hijgt naar adem; door de vernauwde luchtwegen hoor je piepende geluiden boven je longen.
• Vermoeidheid of slaapproblemen. Dit geeft aan dat je long minder zuurstof opneemt dan je lichaam nodig heeft.
• Verwarring, vertraagd denken, depressie of geheugenstoornissen wijzen erop dat je hersenen te weinig zuurstof krijgen en daardoor functiestoornissen optreden. Deze signalen worden meestal door naasten opgemerkt; jezelf merk je ze vaak niet.

Pulsoximeter – toont hoe ernstig het is

Als je COPD hebt, is het bijna "verplicht" om thuis een pulsoximeter te hebben. Het eenvoudigste op de vinger klembare apparaat is al verkrijgbaar rond de 10.000 forint en meet de zuurstofverzadiging van je bloed (zuurstofsaturatie), oftewel het laat zien in hoeverre je lichaam zuurstoftekort heeft.

De normale waarde ligt tussen 97-100; dan is er geen actie nodig. Tussen 93-97 is verlaagd maar vereist meestal nog geen directe interventie. Onder 92 moeten met de arts besproken behandelingen worden gestart. Bij 88 of lager kun je thuis niet langer afwachten en moet je medische hulp zoeken (naar het ziekenhuis gaan).

De behandeling van een acute COPD-opvlamming vindt meestal plaats op een ziekenhuisafdeling (interne geneeskunde of longgeneeskunde).