Aderverkalking en vaatvernauwing — oorzaken en behandeling

Aderverkalking is een aandoening van de slagaders; vaatvernauwing is de meest ernstige consequentie daarvan. Sommigen zien aderverkalking als iets dat bij het ouder worden hoort, maar levensstijl en vooral voeding spelen er zeker een belangrijke rol in. Hieruit volgt dat met een passende levensstijl vaatvernauwing verbeterd kan worden.

Wat is aderverkalking?

De slagaders zijn verantwoordelijk voor het vervoer van zuurstofrijk bloed vanuit je hart naar de rest van je lichaam. Een gezonde slagader is stevig, elastisch en pulserend. Bij elke hartslag zet ze uit (om het door het hart weggepompt bloed op te vangen) en keert dan terug naar de oorspronkelijke diameter.

Aderverkalking is een ongunstig proces, omdat de elasticiteit van de vaatwand verloren gaat. Als de vaat niet kan uitzetten, kan dezelfde hoeveelheid bloed alleen met een hogere druk worden vervoerd en nooit meer in grotere hoeveelheid. Dit heeft twee belangrijke gevolgen. Ten eerste stijgt de bloeddruk, wat tot hypertensie kan leiden. Ten tweede kan er bij behoefte niet genoeg bloed naar een gebied worden gevoerd, waardoor ischemie ontstaat, dat wil zeggen een tekort aan bloed- en zuurstoftoevoer.

Aderverkalking is het onderliggende probleem dat kan leiden tot verschillende ziekten en ernstige aandoeningen. Denk aan hoge bloeddruk, beroerte (stroke), hartinfarct, perifere vaatvernauwing, maar ook dementie en geestelijke achteruitgang.

Wat is vaatvernauwing?

Al een stijve vaatwand is ongunstig omdat het tot hoge bloeddruk leidt. In minder elastische vaten versnelt de bloedstroom, waardoor weefsels minder goed van zuurstof worden voorzien. Dit blijft lange tijd klachtenloos in rust, maar als de vraag toeneemt (bijvoorbeeld door lichamelijke arbeid), verschijnt zuurstoftekort in de vorm van duidelijke klachten (bijv. drukkende pijn op de borst, neurologische uitvalsverschijnselen door cerebrale circulatiestoornis, kuitkrampen en pijn).

Het proces van ontstaan van vaatvernauwing heb ik uitgebreid beschreven in dit artikel, lees hier: Hoge cholesterol — nuttige informatie

Op deze afbeelding ziet u de stappen van het ontstaan van vaatvernauwing.

De symptomen van vaatvernauwing

Vaatvernauwing ontstaat niet op één precies afgebakend punt in een enkele slagader, maar kan alle slagaders in je lichaam aantasten. Niet overal echter in gelijke mate. Op plaatsen met de meeste afzetting ontstaat het eerst een ernstige vernauwing en daar zullen de eerste klachten optreden als die vernauwing al een stoornis in de doorbloeding veroorzaakt in het gebied dat door die slagader wordt voorzien. Omdat verschillende slagaders het bloed naar hersenen, hart, organen, ledematen en spieren voeren, variëren de klachten dienovereenkomstig.

Sluiting van de halsslagader

Als aderverkalking het meest uitgesproken is in de slagaders die bloed naar je hersenen voeren, ontstaat daar als eerste een doorbloedingstekort. Bepaalde hersengebieden krijgen onvoldoende bloed en de hersencellen krijgen te weinig zuurstof. Dit is een ischemische beroerte (vroeger ‘beroerte’ of ‘apoplexie’), met symptomen zoals plotselinge zwakte, verwardheid, hevige hoofdpijn, bewustzijnsverlies, wazig zien, spraakstoornissen, verlamming, loopstoornissen, duizeligheid, onverklaarbare valpartijen en verlies van coördinatie of evenwicht. De gevolgen hangen af van de aard van de afsluiting. Bij gedeeltelijke of tijdelijke afsluiting kunnen de symptomen reversibel zijn. Bij ernstige of volledige afsluiting kan een beroerte gepaard gaan met hoge sterfte, en overlevenden houden vaak blijvende beperkingen (verlamming, spraakproblemen, verlies van zelfstandigheid, etc.).

Sluiting van de kransslagaders

Hartspier weefsel is zeer gevoelig voor doorbloedingsstoornissen. Als de kransslagaders van het hart het zwaarst door aderverkalking worden getroffen, treden hartklachten als eerste op. Bij een gedeeltelijke afsluiting is er drukkende pijn op de borst (medische naam angina pectoris), die uit kan stralen naar de bovenarm, rug en nek. Andere klachten: zweten en kortademigheid. Angina pectoris kan soms ook als pijn in de bovenbuik onder de ribben worden ervaren en daardoor met maagklachten verward worden. Belangrijk: plotselinge emotionele stress kan ook klachten veroorzaken die op angina lijken, maar die niets met aderverkalking van doen hebben.

De hartklachten zijn vaak slechts het begin. De volledige afsluiting van een kransslagader veroorzaakt een hartinfarct. Hartspiercellen sterven door gebrek aan bloed en zuurstof, wat kan leiden tot blijvende beschadiging van de hartfunctie en vaak directe dood.

Sluiting van perifere slagaders (vaatvernauwing)

Vaak verschijnen de eerste klachten in je been. In de volksmond wordt dit vaatvernauwing genoemd; in medische termen heet het perifere arteriële ziekte (PAD). Ook al zijn de klachten het sterkst in het been, bedenk dat aderverkalking ook elders aanwezig kan zijn! Een been met vaatvernauwing voelt koud en ziet bleek. Het eerste symptoom is plots optredende kuitpijn tijdens lopen, waardoor de patiënt moet stoppen. In rust verdwijnt de pijn binnen 1-2 minuten, maar na een bepaalde loopafstand keert de pijn terug. De pijn ontstaat door onvoldoende zuurstoftoevoer naar de spieren. In ernstige gevallen verkleuren weefsels (vooral de tenen) zwart en sterven af. Dode weefsels moeten worden verwijderd en dat kan tot amputatie leiden. Hongarije staat internationaal hoog in het aantal amputaties per hoofd van de bevolking.

In ontwikkelde landen, ook in ons land, staan hart- en vaatziekten bovenaan de sterftecijfers en eisen jaarlijks bijna 100.000 levens. In veel gevallen treden helemaal geen klachten op. Vaak is het eerste teken een infarct of beroerte, en overlevenden houden vaak ernstige restklachten.

Voorkomen van vaatvernauwing

Het vernieuwen van beschadigde slagaders is veel moeilijker dan voorkomen. Dat lukt alleen met een levenslange gezonde levensstijl!

• Zorg voor gezonde voeding. Verminder je koolhydraatinname! Niet cholesterol is de hoofdoorzaak, maar teveel suiker. Een plantaardige, overwegend groentevoeding kan geschikt zijn.
• Zorg voor voldoende antioxidanten inname.
• Verminder stress!
• Beweeg regelmatig en stel een optimaal lichaamsgewicht in.
• Stop met roken en andere schadelijke verslavingen.

Behandeling van vaatvernauwing

Bij vaatvernauwing kun je niet op anderen wachten! Er is geen echt werkzaam wondermiddel — er zijn alleen symptomatische behandelingen.

Je kunt de voortgang van de ziekte alleen zelf vertragen door je levensstijl ingrijpend te veranderen.

• Het is nog niet te laat om je levensstijl te veranderen! Stop met roken.
• Vraag de hulp van een voedingsdeskundige voor een koolhydraatarm dieet dat de mitochondriale gezondheid bevordert.
• De beste behandeling is lichaamsbeweging die de beenspieren grondig activeert (wandelen, fietsen). Dit is onmisbaar voor het behoud van gezonde vaten!
• Je artsen schrijven vaatverwijdende en de circulatie verbeterende medicijnen voor.
• De zogenaamde mofetta-baden maken gebruik van het vaatverwijdende effect van kooldioxide.
• Met Bemer-therapie kun je de microcirculatie verbeteren.
• De magnetotherapie-apparaten helpen door regeneratieprocessen te versnellen en in mindere mate de microcirculatie te verbeteren. Het circulatiebevorderende effect van magnetotherapie-apparaten blijft achter bij dat van BEMER, maar ze zijn goedkoper.
• Met een spierstimulatie-apparaat kun je de bloedcirculatie in de benen effectief verbeteren en het verslechteren van de toestand vertragen.

Wanneer gebruik je een apparaat?

De beste manier om vaatvernauwing te voorkomen is gezonde voeding en regelmatige lichaamsbeweging! Zelfs wanneer de eerste klachten van vaatvernauwing verschijnen, is het nog niet te laat. Het grondig trainen van de beenspieren — dagelijks minimaal 40-50 minuten wandelen, joggen of fietsen — is de beste remedie. En natuurlijk aanpassing van het dieet.

Je hebt een apparaat nodig als je ondanks waarschuwingssignalen niets aan je levensstijl hebt veranderd. In dat geval bereikt de ziekte een stadium waarin je, zelfs als je dat zou willen, niet meer kunt bewegen.

Gevorderde vaatvernauwing laat je niet meer lopen. Er komt te weinig vers bloed in je beenspieren en tijdens het lopen ontstaat zuurstofgebrek in de spieren, wat zulke hevige kuitpijn veroorzaakt dat je geen stap meer kunt zetten. Vroeger noemden ze deze aandoening daarom de 'etalageziekte'. Na een paar honderd stappen moet je een paar minuten rusten, waarna er, omdat je niets anders kunt doen, naar etalages kan worden gekeken.

Als je het zover hebt laten komen, moet je voorkomen dat de weefsels afsterven en dat je geleidelijk aan delen van je been geamputeerd moeten worden.

In dat stadium blijft er weinig anders dan technologische hulpmiddelen.

Spierstimulatie bij het verminderen van vaatvernauwingklachten

Let op! Personen met een pacemaker mogen zulke apparaten niet gebruiken.

De zelfklevende elektroden van het spierstimulator-apparaat worden op de kuitspieren (eventueel ook op de dij) geplakt en veroorzaken via die elektroden een reeks spiercontracties in de kuit. De behandeling vervangt in feite wandelen of fietsen (die je vanwege de pijn misschien niet meer kunt doen).

De ritmische samentrekkingen van de spieren (opgewekt door het apparaat) verbeteren de bloedcirculatie, verwarmen de koude ledemaat en verminderen de pijn. Het is bijzonder effectief bij het voorkomen van nachtelijke kuitkrampen!

Het versnelt ook de genezing van moeilijk genzende wonden (zweren). Na vaatoperaties verkort het de hersteltijd en helpt het de vaatprothese te sparen.

Als je klachten je dagelijkse lichaamsbeweging niet meer toestaan, gebruik dan 1-2 keer per dag of zo nodig tot 3 keer per dag een spierstimulatie-apparaat op je onderbeenspieren.

Het Elite SII apparaat kan een geschikte keuze zijn.